Interpelacja nr 10185
Interpelacja w sprawie nadmiernych sankcji karnych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przejawu nadregulacji (gold-platingu)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nadmiernych sankcji karnych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przejawu nadregulacji (gold-platingu)
Interpelacja nr 10185
do ministra finansów
w sprawie nadmiernych sankcji karnych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przejawu nadregulacji (gold-platingu)
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Interpelacja dotyczy kolejnego przypadku nadregulacji wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski.
Chodzi o art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r., poz. 1124, 1285, 1723 i 1843, z 2024 r., poz. 850 i 1222 oraz z 2025 r., poz. 146 i 172). Przepis ten, wbrew celowi dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849, przewiduje sankcje karne za nieprzekazanie informacji, które powinny zostać uznane – zgodnie z duchem prawa unijnego – za delikty administracyjne.
Dyrektywa AML nie nakłada obowiązku kryminalizacji takich zachowań. Unia Europejska wydała osobną dyrektywę z dnia 12 listopada 2018 r. (Dz. Urz. UE. L. 284/22), która dotyczy penalizacji przestępstw związanych z praniem pieniędzy – w Polsce realizowaną już przez art. 299 Kodeksu karnego. Wprowadzenie sankcji karnych w art. 156 ust. 1 ustawy AML ma więc charakter tzw. kryminalizacji na przedpolu dobra prawnego – dotyczy zachowań, które same w sobie nie godzą jeszcze w chronione dobro, ale jedynie potencjalnie mogą do tego prowadzić.
Takie podejście wprowadza niepotrzebne ryzyko odpowiedzialności karnej dla pracowników instytucji obowiązanych, powoduje nieproporcjonalne represje w sferze gospodarczej i może zniechęcać do podejmowania działalności w sektorze finansowym w Polsce. Zamiast administracyjnej odpowiedzialności zgodnej z dyrektywą AML, ustawodawca zdecydował się na represję karną, która wykracza poza wymagania unijne.
W związku z zapowiedzią z 22 maja 2025 roku dotyczącą przygotowania ponad 100 ustaw deregulacyjnych, konieczne jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna znosząca lub modyfikująca art. 156 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, tak aby ograniczyć jego zastosowanie wyłącznie do przypadków faktycznego naruszenia dobra prawnego?
Czy rząd przeprowadził analizę skutków wprowadzenia odpowiedzialności karnej w zakresie nieprzekazywania informacji, w tym jej wpływu na funkcjonowanie sektora finansowego i na poziom ryzyka prawnego dla instytucji obowiązanych?
Czy rząd planuje zastąpienie obecnych rozwiązań karnych sankcjami administracyjnymi, zgodnie z założeniami dyrektywy AML i standardami innych państw członkowskich UE?
Czy w ramach prac nad ustawami deregulacyjnymi przewidziano przegląd sankcji karnych nakładanych na instytucje obowiązane, tak by uniknąć nadmiernej penalizacji czynności technicznych i proceduralnych?
Wobec powyższych okoliczności zasadna jest rewizja przepisów prowadzących do nieproporcjonalnych sankcji karnych, które nie wynikają z prawa unijnego, a obciążają polskich przedsiębiorców i pracowników sektora finansowego.
Interpelacja nr 10185
do ministra finansów
w sprawie nadmiernych sankcji karnych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przejawu nadregulacji (gold-platingu)
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Interpelacja dotyczy kolejnego przypadku nadregulacji wskazanego w raporcie Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski.
Chodzi o art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r., poz. 1124, 1285, 1723 i 1843, z 2024 r., poz. 850 i 1222 oraz z 2025 r., poz. 146 i 172). Przepis ten, wbrew celowi dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849, przewiduje sankcje karne za nieprzekazanie informacji, które powinny zostać uznane – zgodnie z duchem prawa unijnego – za delikty administracyjne.
Dyrektywa AML nie nakłada obowiązku kryminalizacji takich zachowań. Unia Europejska wydała osobną dyrektywę z dnia 12 listopada 2018 r. (Dz. Urz. UE. L. 284/22), która dotyczy penalizacji przestępstw związanych z praniem pieniędzy – w Polsce realizowaną już przez art. 299 Kodeksu karnego. Wprowadzenie sankcji karnych w art. 156 ust. 1 ustawy AML ma więc charakter tzw. kryminalizacji na przedpolu dobra prawnego – dotyczy zachowań, które same w sobie nie godzą jeszcze w chronione dobro, ale jedynie potencjalnie mogą do tego prowadzić.
Takie podejście wprowadza niepotrzebne ryzyko odpowiedzialności karnej dla pracowników instytucji obowiązanych, powoduje nieproporcjonalne represje w sferze gospodarczej i może zniechęcać do podejmowania działalności w sektorze finansowym w Polsce. Zamiast administracyjnej odpowiedzialności zgodnej z dyrektywą AML, ustawodawca zdecydował się na represję karną, która wykracza poza wymagania unijne.
W związku z zapowiedzią z 22 maja 2025 roku dotyczącą przygotowania ponad 100 ustaw deregulacyjnych, konieczne jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna znosząca lub modyfikująca art. 156 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, tak aby ograniczyć jego zastosowanie wyłącznie do przypadków faktycznego naruszenia dobra prawnego?
Czy rząd przeprowadził analizę skutków wprowadzenia odpowiedzialności karnej w zakresie nieprzekazywania informacji, w tym jej wpływu na funkcjonowanie sektora finansowego i na poziom ryzyka prawnego dla instytucji obowiązanych?
Czy rząd planuje zastąpienie obecnych rozwiązań karnych sankcjami administracyjnymi, zgodnie z założeniami dyrektywy AML i standardami innych państw członkowskich UE?
Czy w ramach prac nad ustawami deregulacyjnymi przewidziano przegląd sankcji karnych nakładanych na instytucje obowiązane, tak by uniknąć nadmiernej penalizacji czynności technicznych i proceduralnych?
Wobec powyższych okoliczności zasadna jest rewizja przepisów prowadzących do nieproporcjonalnych sankcji karnych, które nie wynikają z prawa unijnego, a obciążają polskich przedsiębiorców i pracowników sektora finansowego.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4200 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 3 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź K10INT10185
Znak sprawy: IF9.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację dotyczącą sankcji karnych
przewidzianych przez ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (u.o.p.p.p.f.t.). Interpelacja nr 10185 została
zgłoszona przez Pana Posła Dariusza Mateckiego.
I. Przedstawiona interpelacja obejmuje liczne spostrzeżenia dotyczące
przede wszystkim art. 156 u.o.p.p.p.f.t. Przepis ten przewiduje sankcję karną
za niedopełnienie obowiązku przekazania zawiadomień Generalnemu Inspektorowi
Informacji Finansowej. W opinii osoby przedstawiającej interpelację stanowi to tzw.
nadregulację, gdyż tego rodzaju rozwiązanie nie jest wymagane przez dyrektywę
2015/849.
II. W związku z powyższym uprzejmie proszę o wzięcie pod rozwagę
następujących odpowiedzi na pytania postawione w interpelacji.
Pytanie nr 1. Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna znosząca lub
modyfikująca art. 156 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, tak aby
ograniczyć jego zastosowanie wyłącznie do przypadków faktycznego naruszenia dobra
prawnego ?
Odpowiedni przepis uchylający wspomniany art. 156 u.o.p.p.p.f.t. znalazł się
w przygotowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekcie ustawy o zmianie
ustawy – Kodeks spółek handlowych i niektórych innych ustaw (numer projektu
pochodzący z wykazu prac to UDER45). W art. 3 projektu przewiduje się uchylenie
-- 1 of 3 --
2/3
ww. przepisu oraz wprowadzenie przepisu przewidującego odpowiedzialność
administracyjną.
Pytanie nr 2. Czy rząd przeprowadził analizę skutków wprowadzenia
odpowiedzialności karnej w zakresie nieprzekazywania informacji, w tym jej wpływu na
funkcjonowanie sektora finansowego i na poziom ryzyka prawnego dla instytucji
obowiązanych ?
Taka analiza została przeprowadzona w związku z pracami nad ustawami
deregulującymi. W jej wyniku zaproponowano zmiany legislacyjne, o których mowa
w odpowiedzi na pytanie nr 1.
W jej toku zebrano argumenty przemawiające za tym, że uregulowanie
znajdujące się w art. 156 u.o.p.p.p.f.t. wprowadza sankcję karną, podczas gdy
wystarczająca w tym przypadku mogłaby okazać się sankcja administracyjna.
Ponadto zauważono, że już zgodnie z obowiązującym art. 147 pkt 13 u.o.p.p.p.f.t.
sama instytucja obowiązana podlega równoległej karze administracyjnej za
nieprzekazanie zgłoszeń do GIIF. Dalsza analiza wykazała, że pracownik
wyznaczony do zgłaszania określonych informacji do GIIF być może będzie również
podlegać karze administracyjnej, a także karze kryminalnej wymierzonej na
podstawie art. 156 u.o.p.p.p.f.t. Ponadto uznano, że potencjalnie możliwy jest także
zbieg odpowiedzialności na gruncie art. 299 § 2 ustawy – Kodeks karny. Wszystkie te
argumenty przemawiają na obecnym etapie prac za rozważeniem uchylenia art. 156
u.o.p.p.p.f.t.
Pytanie nr 3. Czy rząd planuje zastąpienie obecnych rozwiązań karnych sankcjami
administracyjnymi, zgodnie z założeniami dyrektywy AML i standardami innych państw
członkowskich UE ?
Wcześniej wskazany projekt zawiera stosowny przepis uchylający sankcję
karną przewidzianą przez art. 156 u.o.p.p.p.f.t. Na marginesie powyższego
wspomnieć można, że w tej ustawie nadal pozostaje art. 157 przewidujący
odpowiedzialność karną za udaremnianie kontroli.
Pytanie nr 4. Czy w ramach prac nad ustawami deregulacyjnymi przewidziano
przegląd sankcji karnych nakładanych na instytucje obowiązane, tak by uniknąć
nadmiernej penalizacji czynności technicznych i proceduralnych ?
Taki przegląd dokonywany jest regularnie w ramach prowadzonych prac
legislacyjnych. Jednocześnie pamiętać należy, że znaczna część instytucji
obowiązanych to podmioty, które nie są osobami fizycznymi, co powoduje, że nie
ponoszą one odpowiedzialności prawnokarnej na takich samych zasadach, jak osoby
fizyczne.
-- 2 of 3 --
3/3
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 3 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź K10INT10185
Znak sprawy: IF9.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację dotyczącą sankcji karnych
przewidzianych przez ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (u.o.p.p.p.f.t.). Interpelacja nr 10185 została
zgłoszona przez Pana Posła Dariusza Mateckiego.
I. Przedstawiona interpelacja obejmuje liczne spostrzeżenia dotyczące
przede wszystkim art. 156 u.o.p.p.p.f.t. Przepis ten przewiduje sankcję karną
za niedopełnienie obowiązku przekazania zawiadomień Generalnemu Inspektorowi
Informacji Finansowej. W opinii osoby przedstawiającej interpelację stanowi to tzw.
nadregulację, gdyż tego rodzaju rozwiązanie nie jest wymagane przez dyrektywę
2015/849.
II. W związku z powyższym uprzejmie proszę o wzięcie pod rozwagę
następujących odpowiedzi na pytania postawione w interpelacji.
Pytanie nr 1. Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna znosząca lub
modyfikująca art. 156 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy, tak aby
ograniczyć jego zastosowanie wyłącznie do przypadków faktycznego naruszenia dobra
prawnego ?
Odpowiedni przepis uchylający wspomniany art. 156 u.o.p.p.p.f.t. znalazł się
w przygotowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekcie ustawy o zmianie
ustawy – Kodeks spółek handlowych i niektórych innych ustaw (numer projektu
pochodzący z wykazu prac to UDER45). W art. 3 projektu przewiduje się uchylenie
-- 1 of 3 --
2/3
ww. przepisu oraz wprowadzenie przepisu przewidującego odpowiedzialność
administracyjną.
Pytanie nr 2. Czy rząd przeprowadził analizę skutków wprowadzenia
odpowiedzialności karnej w zakresie nieprzekazywania informacji, w tym jej wpływu na
funkcjonowanie sektora finansowego i na poziom ryzyka prawnego dla instytucji
obowiązanych ?
Taka analiza została przeprowadzona w związku z pracami nad ustawami
deregulującymi. W jej wyniku zaproponowano zmiany legislacyjne, o których mowa
w odpowiedzi na pytanie nr 1.
W jej toku zebrano argumenty przemawiające za tym, że uregulowanie
znajdujące się w art. 156 u.o.p.p.p.f.t. wprowadza sankcję karną, podczas gdy
wystarczająca w tym przypadku mogłaby okazać się sankcja administracyjna.
Ponadto zauważono, że już zgodnie z obowiązującym art. 147 pkt 13 u.o.p.p.p.f.t.
sama instytucja obowiązana podlega równoległej karze administracyjnej za
nieprzekazanie zgłoszeń do GIIF. Dalsza analiza wykazała, że pracownik
wyznaczony do zgłaszania określonych informacji do GIIF być może będzie również
podlegać karze administracyjnej, a także karze kryminalnej wymierzonej na
podstawie art. 156 u.o.p.p.p.f.t. Ponadto uznano, że potencjalnie możliwy jest także
zbieg odpowiedzialności na gruncie art. 299 § 2 ustawy – Kodeks karny. Wszystkie te
argumenty przemawiają na obecnym etapie prac za rozważeniem uchylenia art. 156
u.o.p.p.p.f.t.
Pytanie nr 3. Czy rząd planuje zastąpienie obecnych rozwiązań karnych sankcjami
administracyjnymi, zgodnie z założeniami dyrektywy AML i standardami innych państw
członkowskich UE ?
Wcześniej wskazany projekt zawiera stosowny przepis uchylający sankcję
karną przewidzianą przez art. 156 u.o.p.p.p.f.t. Na marginesie powyższego
wspomnieć można, że w tej ustawie nadal pozostaje art. 157 przewidujący
odpowiedzialność karną za udaremnianie kontroli.
Pytanie nr 4. Czy w ramach prac nad ustawami deregulacyjnymi przewidziano
przegląd sankcji karnych nakładanych na instytucje obowiązane, tak by uniknąć
nadmiernej penalizacji czynności technicznych i proceduralnych ?
Taki przegląd dokonywany jest regularnie w ramach prowadzonych prac
legislacyjnych. Jednocześnie pamiętać należy, że znaczna część instytucji
obowiązanych to podmioty, które nie są osobami fizycznymi, co powoduje, że nie
ponoszą one odpowiedzialności prawnokarnej na takich samych zasadach, jak osoby
fizyczne.
-- 2 of 3 --
3/3
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --