Interpelacja nr 10184
Interpelacja w sprawie rozszerzonego obowiązku wyjaśniania transakcji podejrzanych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przykładu nadregulacji (gold-platingu)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rozszerzonego obowiązku wyjaśniania transakcji podejrzanych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przykładu nadregulacji (gold-platingu)
Interpelacja nr 10184
do ministra finansów
w sprawie rozszerzonego obowiązku wyjaśniania transakcji podejrzanych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przykładu nadregulacji (gold-platingu)
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Interpelacja dotyczy kolejnego punktu wskazanego w raporcie zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, który ujawnia nadregulacyjne przepisy w polskim prawie.
Chodzi o art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1124, 1285, 1723 i 1843, z 2024 r. poz. 850 i 1222 oraz z 2025 r. poz. 146 i 172). Przepis ten implementuje dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 (tzw. dyrektywę AML), jednak w sposób wykraczający poza jej wymagania.
Dyrektywa AML nakłada na instytucje obowiązane podejmowanie działań mających na celu ustalenie, czy nietypowe lub skomplikowane transakcje o dużej wartości są podejrzane. Tymczasem polski ustawodawca wymaga od instytucji obowiązanych nie tylko oceny podejrzanych transakcji, ale także wyjaśniania okoliczności ich przeprowadzenia. Oznacza to rozszerzenie obowiązków ponad to, co przewiduje prawo unijne.
Taka interpretacja prowadzi do wzrostu kosztów zgodności (compliance costs), obciąża instytucje obowiązane – zwłaszcza międzynarodowe podmioty finansowe – i powoduje konieczność tworzenia osobnych procedur operacyjnych wyłącznie dla rynku polskiego. To z kolei osłabia konkurencyjność Polski jako miejsca prowadzenia działalności finansowej i fragmentaryzuje rynek wewnętrzny UE.
W związku z zapowiedzią z 22 maja 2025 roku o przygotowaniu ponad 100 ustaw deregulacyjnych konieczne jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna uchylająca lub zmieniająca art. 43 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w celu usunięcia nadmiarowego obowiązku wyjaśniania okoliczności przeprowadzenia transakcji?
Czy rząd przeprowadził analizę zgodności tego przepisu z zakresem obowiązków wynikających z dyrektywy AML oraz ocenę skutków finansowych dla podmiotów objętych ustawą?
Czy rząd planuje dostosowanie przepisów ustawy do minimalnych wymogów unijnych, tak aby usunąć niepotrzebne koszty administracyjne i zwiększyć przewidywalność prawa dla instytucji finansowych?
Czy w ramach projektowanych działań deregulacyjnych przeprowadzono konsultacje z przedstawicielami sektora bankowego, ubezpieczeniowego i innych instytucji obowiązanych?
Interpelacja ma na celu uzyskanie jednoznacznych informacji na temat działań rządu w zakresie eliminacji nadregulacji, które szkodzą gospodarce i zwiększają obciążenia podmiotów działających na rynku finansowym.
Interpelacja nr 10184
do ministra finansów
w sprawie rozszerzonego obowiązku wyjaśniania transakcji podejrzanych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy jako przykładu nadregulacji (gold-platingu)
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 09-06-2025
Interpelacja dotyczy kolejnego punktu wskazanego w raporcie zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski, który ujawnia nadregulacyjne przepisy w polskim prawie.
Chodzi o art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2023 r. poz. 1124, 1285, 1723 i 1843, z 2024 r. poz. 850 i 1222 oraz z 2025 r. poz. 146 i 172). Przepis ten implementuje dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 (tzw. dyrektywę AML), jednak w sposób wykraczający poza jej wymagania.
Dyrektywa AML nakłada na instytucje obowiązane podejmowanie działań mających na celu ustalenie, czy nietypowe lub skomplikowane transakcje o dużej wartości są podejrzane. Tymczasem polski ustawodawca wymaga od instytucji obowiązanych nie tylko oceny podejrzanych transakcji, ale także wyjaśniania okoliczności ich przeprowadzenia. Oznacza to rozszerzenie obowiązków ponad to, co przewiduje prawo unijne.
Taka interpretacja prowadzi do wzrostu kosztów zgodności (compliance costs), obciąża instytucje obowiązane – zwłaszcza międzynarodowe podmioty finansowe – i powoduje konieczność tworzenia osobnych procedur operacyjnych wyłącznie dla rynku polskiego. To z kolei osłabia konkurencyjność Polski jako miejsca prowadzenia działalności finansowej i fragmentaryzuje rynek wewnętrzny UE.
W związku z zapowiedzią z 22 maja 2025 roku o przygotowaniu ponad 100 ustaw deregulacyjnych konieczne jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna uchylająca lub zmieniająca art. 43 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w celu usunięcia nadmiarowego obowiązku wyjaśniania okoliczności przeprowadzenia transakcji?
Czy rząd przeprowadził analizę zgodności tego przepisu z zakresem obowiązków wynikających z dyrektywy AML oraz ocenę skutków finansowych dla podmiotów objętych ustawą?
Czy rząd planuje dostosowanie przepisów ustawy do minimalnych wymogów unijnych, tak aby usunąć niepotrzebne koszty administracyjne i zwiększyć przewidywalność prawa dla instytucji finansowych?
Czy w ramach projektowanych działań deregulacyjnych przeprowadzono konsultacje z przedstawicielami sektora bankowego, ubezpieczeniowego i innych instytucji obowiązanych?
Interpelacja ma na celu uzyskanie jednoznacznych informacji na temat działań rządu w zakresie eliminacji nadregulacji, które szkodzą gospodarce i zwiększają obciążenia podmiotów działających na rynku finansowym.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4896 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 1 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź interpelacja nr 10184
Znak sprawy: IF9.054.4.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację dotyczącą stosowania
art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu (u.o.p.p.p.f.t.). Interpelacja nr 10184 została zgłoszona przez
Pana Posła Dariusza Mateckiego.
I. Treść przedstawionej interpelacji zakłada, że w wskazanym zakresie
dyrektywa 2015/849 nakłada na odpowiednie instytucje obowiązane jedynie
obowiązek podejmowania działań mających na celu ustalenie, czy nietypowe lub
skomplikowane transakcje o dużej wartości są podejrzane.
Tymczasem polski ustawodawca – według argumentów przedstawionych
w interpelacji – wymaga od instytucji obowiązanych nie tylko oceny ww.
podejrzanych transakcji, ale także wyjaśniania okoliczności ich przeprowadzenia
(art. 43 ust. 4 u.o.p.p.p.f.t). Ma to oznaczać rozszerzenie obowiązków ponad wymogi
prawa unijnego wynikające z dyrektywy 2015/849, a zatem zdaniem Pana Posła ma
to stanowić tzw. nadregulację.
II. W związku z powyższym uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę
poniższych odpowiedzi na przedstawione w interpelacji pytania.
Pytanie nr 1. Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna uchylająca lub
zmieniająca art. 43 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu, w celu usunięcia nadmiarowego obowiązku wyjaśniania okoliczności
przeprowadzenia transakcji ?
-- 1 of 3 --
2/3
Taka ustawa nie została przygotowana. Przeprowadzone analizy wykazały,
że w niniejszym przypadku dokonano prawidłowej implementacji właściwego
przepisu dyrektywy 2015/849.
Pytanie nr 2. Czy rząd przeprowadził analizę zgodności tego przepisu z zakresem
obowiązków wynikających z Dyrektywy AML oraz ocenę skutków finansowych dla
podmiotów objętych ustawą ?
Taka analiza została przeprowadzona. Zgodnie z art. 18 ust. 2 dyrektywy
2015/849 na podmioty zobowiązane, w przypadku ujawnienia transakcji
spełniających przesłanki określone w tym przepisie (transakcji: skomplikowanych;
transakcjami o nietypowo dużej wartości; transakcji dokonywanych w nietypowy
sposób albo transakcji niemających wyraźnego celu ekonomicznego lub celu
zgodnego z prawem) nałożony został obowiązek przeanalizowania kontekstu
i celu takich transakcji.
Ponadto, dyrektywa 2015/849 (art. 18 ust. 2 ostatni akapit) wskazuje, że
w przypadku, gdy transakcje spełniające ww. przesłanki przeprowadzone zostały
w ramach stosunków gospodarczych podmiot zobowiązany powinien zwiększyć
intensywność i zaostrzyć charakter monitorowania tych stosunków gospodarczych
w celu stwierdzenia, czy te transakcje lub działania są podejrzane.
Art. 43 ust. 4 u.o.p.p.p.f.t. wdraża zatem art. 18 ust. 2 dyrektywy 2015/849.
Norma ustawy została sformułowana w sposób prawidłowy z punktu widzenia celu
określonego w przywołanym przepisie dyrektywy 2015/849, którym jest właśnie
wyjaśnienie okoliczności w jakich „nietypowe” transakcje zostały przeprowadzone.
Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności może pozwolić instytucji obowiązanej na
uznanie (lub wykluczenie), że okoliczności przeprowadzenia transakcji mogą
wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub
finansowania terroryzmu, a co za tym idzie instytucja obowiązana powinna
przekazać GIIF zawiadomienie, o którym mowa w art. 74 u.o.p.p.p.f.t.
Pytanie nr 3. Czy rząd planuje dostosowanie przepisów ustawy do minimalnych
wymogów unijnych, tak aby usunąć niepotrzebne koszty administracyjne i zwiększyć
przewidywalność prawa dla instytucji finansowych ?
Uprzejmie proszę o zwrócenie uwagi na odpowiedzi przygotowane do pytań
nr 1 oraz nr 2. Należy również wskazać, że sformułowania użyte w art. 43 ust. 4
u.o.p.p.p.f.t. stanowią jedynie doprecyzowanie wymogów dyrektywy 2015/849 i nie
można uznać, że generują one nowe, dodatkowe obowiązki dla instytucji
obowiązanych. Dodać należy również, że przywołany wymóg określony w art. 18
ust. 2 akapit drugi dyrektywy posługuje się zwrotem „w szczególności”, co
podkreśla, że mowa jest o otwartym katalogu działań podejmowanych przez
podmioty zobowiązane.
Pytanie nr 4. Czy w ramach projektowanych działań deregulacyjnych
przeprowadzono konsultacje z przedstawicielami sektora bankowego, ubezpieczeniowego
i innych instytucji obowiązanych ?
-- 2 of 3 --
3/3
Generalny Inspektor Informacji Finansowej - pomimo prowadzonego na
bieżąco dialogu z organizacjami skupiającymi instytucje obowiązane - nie otrzymał
opinii wskazujących na nadmiarowość obowiązku określonego w art. 43 ust. 4
u.o.p.p.p.f.t.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 1 lipca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź interpelacja nr 10184
Znak sprawy: IF9.054.4.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację dotyczącą stosowania
art. 43 ust. 4 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz
finansowaniu terroryzmu (u.o.p.p.p.f.t.). Interpelacja nr 10184 została zgłoszona przez
Pana Posła Dariusza Mateckiego.
I. Treść przedstawionej interpelacji zakłada, że w wskazanym zakresie
dyrektywa 2015/849 nakłada na odpowiednie instytucje obowiązane jedynie
obowiązek podejmowania działań mających na celu ustalenie, czy nietypowe lub
skomplikowane transakcje o dużej wartości są podejrzane.
Tymczasem polski ustawodawca – według argumentów przedstawionych
w interpelacji – wymaga od instytucji obowiązanych nie tylko oceny ww.
podejrzanych transakcji, ale także wyjaśniania okoliczności ich przeprowadzenia
(art. 43 ust. 4 u.o.p.p.p.f.t). Ma to oznaczać rozszerzenie obowiązków ponad wymogi
prawa unijnego wynikające z dyrektywy 2015/849, a zatem zdaniem Pana Posła ma
to stanowić tzw. nadregulację.
II. W związku z powyższym uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę
poniższych odpowiedzi na przedstawione w interpelacji pytania.
Pytanie nr 1. Czy została przygotowana ustawa deregulacyjna uchylająca lub
zmieniająca art. 43 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu, w celu usunięcia nadmiarowego obowiązku wyjaśniania okoliczności
przeprowadzenia transakcji ?
-- 1 of 3 --
2/3
Taka ustawa nie została przygotowana. Przeprowadzone analizy wykazały,
że w niniejszym przypadku dokonano prawidłowej implementacji właściwego
przepisu dyrektywy 2015/849.
Pytanie nr 2. Czy rząd przeprowadził analizę zgodności tego przepisu z zakresem
obowiązków wynikających z Dyrektywy AML oraz ocenę skutków finansowych dla
podmiotów objętych ustawą ?
Taka analiza została przeprowadzona. Zgodnie z art. 18 ust. 2 dyrektywy
2015/849 na podmioty zobowiązane, w przypadku ujawnienia transakcji
spełniających przesłanki określone w tym przepisie (transakcji: skomplikowanych;
transakcjami o nietypowo dużej wartości; transakcji dokonywanych w nietypowy
sposób albo transakcji niemających wyraźnego celu ekonomicznego lub celu
zgodnego z prawem) nałożony został obowiązek przeanalizowania kontekstu
i celu takich transakcji.
Ponadto, dyrektywa 2015/849 (art. 18 ust. 2 ostatni akapit) wskazuje, że
w przypadku, gdy transakcje spełniające ww. przesłanki przeprowadzone zostały
w ramach stosunków gospodarczych podmiot zobowiązany powinien zwiększyć
intensywność i zaostrzyć charakter monitorowania tych stosunków gospodarczych
w celu stwierdzenia, czy te transakcje lub działania są podejrzane.
Art. 43 ust. 4 u.o.p.p.p.f.t. wdraża zatem art. 18 ust. 2 dyrektywy 2015/849.
Norma ustawy została sformułowana w sposób prawidłowy z punktu widzenia celu
określonego w przywołanym przepisie dyrektywy 2015/849, którym jest właśnie
wyjaśnienie okoliczności w jakich „nietypowe” transakcje zostały przeprowadzone.
Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności może pozwolić instytucji obowiązanej na
uznanie (lub wykluczenie), że okoliczności przeprowadzenia transakcji mogą
wskazywać na podejrzenie popełnienia przestępstwa prania pieniędzy lub
finansowania terroryzmu, a co za tym idzie instytucja obowiązana powinna
przekazać GIIF zawiadomienie, o którym mowa w art. 74 u.o.p.p.p.f.t.
Pytanie nr 3. Czy rząd planuje dostosowanie przepisów ustawy do minimalnych
wymogów unijnych, tak aby usunąć niepotrzebne koszty administracyjne i zwiększyć
przewidywalność prawa dla instytucji finansowych ?
Uprzejmie proszę o zwrócenie uwagi na odpowiedzi przygotowane do pytań
nr 1 oraz nr 2. Należy również wskazać, że sformułowania użyte w art. 43 ust. 4
u.o.p.p.p.f.t. stanowią jedynie doprecyzowanie wymogów dyrektywy 2015/849 i nie
można uznać, że generują one nowe, dodatkowe obowiązki dla instytucji
obowiązanych. Dodać należy również, że przywołany wymóg określony w art. 18
ust. 2 akapit drugi dyrektywy posługuje się zwrotem „w szczególności”, co
podkreśla, że mowa jest o otwartym katalogu działań podejmowanych przez
podmioty zobowiązane.
Pytanie nr 4. Czy w ramach projektowanych działań deregulacyjnych
przeprowadzono konsultacje z przedstawicielami sektora bankowego, ubezpieczeniowego
i innych instytucji obowiązanych ?
-- 2 of 3 --
3/3
Generalny Inspektor Informacji Finansowej - pomimo prowadzonego na
bieżąco dialogu z organizacjami skupiającymi instytucje obowiązane - nie otrzymał
opinii wskazujących na nadmiarowość obowiązku określonego w art. 43 ust. 4
u.o.p.p.p.f.t.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 3 of 3 --