Interpelacja w sprawie źródeł finansowania projektu Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej Lubuskiego Trójmiasta (SKALT)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10181
do ministra funduszy i polityki regionalnej, ministra infrastruktury
w sprawie źródeł finansowania projektu Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej Lubuskiego Trójmiasta (SKALT)
Zgłaszający: Jerzy Materna
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
samorządy największych miast i gmin zielonogórsko-nowosolskiego obszaru funkcjonalnego, reprezentowane przez stowarzyszenie Lubuskie Trójmiasto, działając w porozumieniu z Zarządem Województwa Lubuskiego (jako organizatorem regionalnych przewozów kolejowych), opracowały studium wykonalności i wniosek do CUPT dotyczący Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej Lubuskiego Trójmiasta (SKALT). Istotą projektu jest usprawnienie publicznego transportu z wykorzystaniem istniejących linii kolejowych. Etap pierwszy inwestycji zakładał m. in. budowę nowych i modernizację istniejących przystanków kolejowych, budowę kolejowo-autobusowych centrów i węzłów przesiadkowych czy dostosowanie stacji końcowych. Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego zadeklarował uruchomienie nowych – aglomeracyjnych połączeń kolejowych. Według danych m.in. operatorów telefonii komórkowych w zielonogórsko-nowosolskim obszarze funkcjonalnym występują największe w województwie lubuskim codzienne przepływy ludności, a w grupie polskich aglomeracji średniej wielkości - jedne z większych w Polsce. Istotą planowanego przedsięwzięcia jest ułatwienie dojazdów np. do pracy, szkół, uczelni, placówek służby zdrowia, obiektów handlowych czy instytucji kulturalnych, obsługując wspólny, aglomeracyjny rynek pracy, usług oraz szkolnictwa. Realizacja projektu SKALT, obejmującego Zieloną Górę, Nową Sól, Sulechów, Nowogród Bobrzański, Czerwieńsk i inne miejscowości, wzmocni alternatywę dla prywatnego transportu samochodowego. Ma to znaczenie, ponieważ samochód nie jest dostępny zawsze i nie jest dostępny dla wszystkich. Ponadto o ile ułatwieniem jest droga S3 łącząca główne miasta aglomeracji, to problemem jest dotarcie - przez niewydolny układ drogowy (mimo wielu inwestycji) - z centrów miast do węzłów na drodze ekspresowej.
Łącznie w trzech powiatach: zielonogórskim miejskim, zielonogórskim ziemskim i nowosolskim mieszka 300 tysięcy osób. Według danych UTK stacja Zielona Góra Główna od lat odnotowuje wzrosty w zakresie wymiany pasażerskiej, osiągając w 2023 roku największą dynamikę wśród wszystkich miast wojewódzkich. Dynamikę wzrostową obserwuje się również w Nowej Soli i Sulechowie.
Niestety z powodów formalnych przygotowywany przez kilka lat projekt został odrzucony przez CUPT.
Walorami projektu są: uzgodnienie i przygotowanie go przez wiele podmiotów, wola współfinansowania przez samorządy zarówno dodatkowych połączeń kolejowych, jak i budowy infrastruktury w części autobusowej oraz deklaracja uruchomienia nowych połączeń przez zarząd województwa. Sieciowość i liniowość projektu ma stworzyć efekt synergii.
W przewidywanym - ze względu na konieczność rozłożenia nakładów w czasie – drugim etapie SKALT zaplanowano m.in. przedłużenie jego zasięgu np. do portu lotniczego Zielona Góra–Babimost, budowę jednego/dwóch tuneli pod torami kolejowymi w Nowej Soli, odbudowę - co najmniej na odcinku kilku kilometrów - drugiego toru pomiędzy Czerwieńskiem a Sulechowem i budowę kolejnych przystanków przy powstających osiedlach mieszkaniowych.
W związku z powyższym pragnę zapytać:
Czy będą ogłoszone, a jeśli tak - to kiedy, kolejne konkursy dla projektów zintegrowanego transportu aglomeracyjnego?
Jakie będą inne źródła finansowania zadań wchodzących w zakres SKALT?
Czy zdaniem Pani Minister i Pana Ministra przedsięwzięcia związane z aglomeracyjnym transportem publicznym mają być ograniczone wyłącznie do kilku największych aglomeracji?
Z poważaniem
Sekretarz stanu Jan Szyszko
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6843 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 3 lipca 2025 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.12.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10181 Pana Posła Jerzego Materny
w sprawie źródeł finansowania projektu Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej
Lubuskiego Trójmiasta (SKALT).
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam następujące informacje.
1. Czy będą ogłoszone, a jeśli tak - to kiedy, kolejne konkursy dla
projektów zintegrowanego transportu aglomeracyjnego?
Aktualnie, w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko nie są planowane kolejne nabory na projekty kolei aglomeracyjnej.
Nabór na tego typu projekty trwał w okresie od 28 czerwca 2024 r. do 31 stycznia
2025 r. Ocena złożonych wniosków nie została dotychczas zakończona.
Ewentualne ogłoszenie kolejnego naboru będzie możliwe w sytuacji, gdy pula
środków UE przeznaczona na trwający obecny nabór nie zostanie w całości
wykorzystana.
2. Jakie będą inne źródła finansowania zadań wchodzących w zakres
SKALT?
Wsparcie ze środków unijnych części zadań wchodzących w zakres takich
inwestycji jak SKALT, oprócz możliwości pozyskania dofinansowania z programu
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko możliwe jest
ze środków dedykowanych regionom w ramach regionalnych programów 2021-
-- 1 of 3 --
2
2027. Instytucjami zarządzającymi tymi programami są marszałkowie
województw.
3. Czy zdaniem Pani Minister przedsięwzięcia związane z aglomeracyjnym
transportem publicznym mają być ograniczone wyłącznie do kilku
największych aglomeracji?
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej ma świadomość, że dalszy rozwój
Polski nie może ograniczyć się i dotyczyć wyłącznie największych metropolii.
Aktywnie uczestniczymy w tworzeniu i wspieraniu wszelkich inicjatyw
prorozwojowych dla kilkudziesięciu średnich i mniejszych miast Polski uznając,
że wsparcie to jest niezbędne dla niwelowania dysproporcji rozwojowych,
wykluczenia komunikacyjnego oraz stanowi wyjście naprzeciw konsekwencjom
pogłębiającego się kryzysu demograficznego.
Programy unijne o zasięgu krajowym, do których należy program Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko, tylko w pewnym stopniu mogą
stanowić odpowiedź na problemy zidentyfikowane nawet w obrębie
największych aglomeracji. Wynika to m.in. z ograniczonej alokacji UE, jak również
konstrukcji wsparcia środkami z polityki spójności w Polsce w bieżącym okresie
programowania, tj. w latach 2021-2027, tj. podziału interwencji na poziom
krajowy i regionalny (regionalne programy).
Mimo to, w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko możliwe jest wsparcie dla lokalnych zarządców linii kolejowych oraz
samorządów m.in. dla projektów tzw. kolei miejskiej. Zgodnie z oczekiwaniami
Komisji Europejskiej, w procesie oceny składanych aplikacji istotnym kryterium
uzasadniającym wsparcie unijne z programu krajowego są potoki i prognozy
ruchu na poziomie minimum.
Wszyscy potencjalni wnioskodawcy są traktowani w sposób gwarantujący
jednakowy dostęp do informacji o wcześniej zapowiadanych naborach, kwotach,
kryteriach wyboru projektów. Nie jest więc uprawnione stwierdzenie, że jedynie
przedsięwzięcia na obszarze kilku wybranych największych aglomeracji mają
dostęp do środków UE. Dobrym przykładem są tu samorządy mniej zaludnionych
terenów, które od lat z sukcesem pozyskują środki unijne, po rzetelnym
przygotowaniu dokumentacji.
Dodatkowo informuję, że w przypadku projektu SKALT problemem nie była skala
aglomeracji, lecz niezłożenie w terminie kompletnej dokumentacji aplikacyjnej.
Wynika to z faktu, że pierwsza próba złożenia wniosku o dofinansowanie
nastąpiła w ostatnim dniu trwania naboru, tj. 31.01.2025 r. o godzinie 23:54, czyli
na 6 minut przed końcem terminu naboru. W takim czasie niemożliwe więc było
złożenie kompletnego wniosku. Wymagana część dokumentacji w ogóle nie
została wprowadzona do systemu. Brakowało m.in. podstawowych informacji
dotyczących samego projektu takich jak źródła finansowania.
-- 2 of 3 --
3
Należy podkreślić, że w tym czasie nie zidentyfikowano żadnej awarii systemu
teleinformatycznego, czego dowodem jest złożenie 8 wniosków w ramach tego
naboru, z czego 3 wnioski zostały złożone 31.01.2025 r.
Ponadto zaznaczam, że inwestycje lokalne, o mniejszym zasięgu, a także niektóre
elementy większych inwestycji, mogą również uzyskać wsparcie w ramach
programów regionalnych, zarządzanych przez marszałków województw.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-5-1.054.121.2025
Warszawa, 09 lipca 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10181 Posła na Sejm RP Jerzego Materny, w sprawie
źródeł finansowania projektu Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej Lubuskiego Trójmiasta
(SKALT), poniżej przedstawiam stosowne informacje.
Uprzejmie Informuję, że decyzję o ewentualnych dalszych konkursach dla projektów
zintegrowanego transportu aglomeracyjnego będzie podejmować instytucja zarządzająca
środkami z instrumentu FEnIKS, tj. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
Aktualnie PKP PLK S.A. nie dysponuje innymi źródłami finansowania, z których mogłyby
zostać sfinansowane prace w ramach projektu SKALT.
Jednocześnie informuję, że przedsięwzięcia związane z rozwojem aglomeracyjnego
transportu publicznego powinny być realizowane wszędzie tam, gdzie istnieje odpowiedni
potencjał pasażerski i potrzeby komunikacyjne mieszkańców.
Rozwój sieci kolejowej musi uwzględniać zarówno istniejące i prognozowane natężenie
ruchu, jak i uwarunkowania przestrzenne oraz demograficzne, które wpływają na wielkość
potoków podróżnych korzystających z transportu kolejowego.
Rozwój kolei aglomeracyjnej nie powinien być ograniczany wyłącznie do kilku
największych metropolii w kraju, mimo że to one najlepiej spełniają powyższe
uwarunkowania.
Należy mieć również na uwadze, że ewentualna decyzja o realizacji inwestycji
o charakterze regionalnym lub aglomeracyjnym powinna wynikać ze szczegółowych analiz
technicznych i ekonomicznych, potwierdzających zasadność realizacji danego
przedsięwzięcia.
Działania związane z realizacją inwestycji kolejowych powinny uwzględniać jak najlepsze
dopasowanie środka transportu do potrzeb danego regionu, połączeń komunikacyjnych
i potoków pasażerskich, przy racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 1 of 1 --