Interpelacja nr 10179
Interpelacja w sprawie studiów doktoranckich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie studiów doktoranckich
Interpelacja nr 10179
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie studiów doktoranckich
Zgłaszający: Barbara Grygorcewicz
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji doktorantów, którzy kontynuują kształcenie po upływie czterech lat studiów doktoranckich. Zgodnie z obowiązującym prawem przewidywany okres kształcenia w szkole doktorskiej wynosi od 3 do 4 lat z możliwością przedłużenia go maksymalnie o kolejne dwa lata w uzasadnionych przypadkach.
Dla doktorantów przewidziana jest pomoc w postaci stypendium socjalnego. Studenci studiów trzeciego stopnia mają prawo przez 4 lata otrzymywać środki finansowe, a także być objęci ubezpieczeniem zdrowotnym oraz emerytalnym. Nie przewiduje się kontynuowania przyznawania stypendium w przypadku przedłużenia studiów doktoranckich. W efekcie doktoranci znajdujący się w 5. i 6. roku kształcenia zostają pozbawieni podstawowych środków do życia, a także dostępu do świadczeń zdrowotnych i zabezpieczenia emerytalnego. Oznacza to, że młodzi naukowcy znajdują się w sytuacji poważnej niepewności finansowej i socjalnej, mimo że nadal wykonują istotną pracę badawczą i edukacyjną.
Organizacja reprezentująca środowisko doktoranckie, która zgłosiła się do mnie po pomoc w tej sprawie postuluje wprowadzenie systemowego rozwiązania: przyznanie doktorantom pozostającym w procesie kształcenia po 4. roku stypendium w wysokości połowy stypendium obowiązującego przed oceną śródokresową. Takie rozwiązanie byłoby kompromisowe – nie premiowałoby sztucznego przedłużania kształcenia, ale jednocześnie zabezpieczałoby osoby, które realnie kontynuują pracę naukową i przygotowanie rozprawy doktorskiej.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozważa wprowadzenie wsparcia stypendialnego, a także objęcie ubezpieczeniami zdrowotnymi i emerytalnymi doktorantów kontynuujących edukację po 4. roku kształcenia?
2. Czy ministerstwo analizowało propozycję wprowadzenia zmniejszonego stypendium dla doktorantów w 5. i 6. roku kształcenia, jako rozwiązania ograniczającego nadużycia, a jednocześnie zapewniającego minimalną stabilizację finansową?
3. Czy ministerstwo planuje wdrożyć inne sposoby wsparcia doktorantów, którzy – nie z własnej winy – muszą przedłużać kształcenie, często z powodu wymagań merytorycznych związanych z prowadzonymi badaniami?
Z poważaniem Barbara Grygorcewicz
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 10179
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie studiów doktoranckich
Zgłaszający: Barbara Grygorcewicz
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji doktorantów, którzy kontynuują kształcenie po upływie czterech lat studiów doktoranckich. Zgodnie z obowiązującym prawem przewidywany okres kształcenia w szkole doktorskiej wynosi od 3 do 4 lat z możliwością przedłużenia go maksymalnie o kolejne dwa lata w uzasadnionych przypadkach.
Dla doktorantów przewidziana jest pomoc w postaci stypendium socjalnego. Studenci studiów trzeciego stopnia mają prawo przez 4 lata otrzymywać środki finansowe, a także być objęci ubezpieczeniem zdrowotnym oraz emerytalnym. Nie przewiduje się kontynuowania przyznawania stypendium w przypadku przedłużenia studiów doktoranckich. W efekcie doktoranci znajdujący się w 5. i 6. roku kształcenia zostają pozbawieni podstawowych środków do życia, a także dostępu do świadczeń zdrowotnych i zabezpieczenia emerytalnego. Oznacza to, że młodzi naukowcy znajdują się w sytuacji poważnej niepewności finansowej i socjalnej, mimo że nadal wykonują istotną pracę badawczą i edukacyjną.
Organizacja reprezentująca środowisko doktoranckie, która zgłosiła się do mnie po pomoc w tej sprawie postuluje wprowadzenie systemowego rozwiązania: przyznanie doktorantom pozostającym w procesie kształcenia po 4. roku stypendium w wysokości połowy stypendium obowiązującego przed oceną śródokresową. Takie rozwiązanie byłoby kompromisowe – nie premiowałoby sztucznego przedłużania kształcenia, ale jednocześnie zabezpieczałoby osoby, które realnie kontynuują pracę naukową i przygotowanie rozprawy doktorskiej.
W związku z powyższym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozważa wprowadzenie wsparcia stypendialnego, a także objęcie ubezpieczeniami zdrowotnymi i emerytalnymi doktorantów kontynuujących edukację po 4. roku kształcenia?
2. Czy ministerstwo analizowało propozycję wprowadzenia zmniejszonego stypendium dla doktorantów w 5. i 6. roku kształcenia, jako rozwiązania ograniczającego nadużycia, a jednocześnie zapewniającego minimalną stabilizację finansową?
3. Czy ministerstwo planuje wdrożyć inne sposoby wsparcia doktorantów, którzy – nie z własnej winy – muszą przedłużać kształcenie, często z powodu wymagań merytorycznych związanych z prowadzonymi badaniami?
Z poważaniem Barbara Grygorcewicz
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.9 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje w stałym kontakcie” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje w stałym kontakcie”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10894 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.17.2025.1.PK
Warszawa, 26 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10179
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Barbary
Grygorcewicz w sprawie studiów doktoranckich.
Szanowna Pani Poseł,
w odpowiedzi na interpelację pragnę przekazać, że jednym z elementów reformy systemu
szkolnictwa wyższego i nauki było wprowadzenie, w miejsce studiów doktoranckich, szkół
doktorskich. Rozpoczęły one działalność z dniem 1 października 2019 r. – w oparciu
o regulacje ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWN”.
Pozwolę sobie poinformować, że szkoły doktorskie są prowadzone przez uprawnione
podmioty, stosownie do regulacji art. 198 ust. 3–5 ustawy PSWN. Kształcenie doktorantów
jest prowadzone w oparciu o indywidualny plan badawczy oraz program kształcenia,
trwa od 6 do 8 semestrów i kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. W zakresie
nieuregulowanym w ustawie PSWN organizację kształcenia określa regulamin szkoły
doktorskiej.
Ustawa PSWN zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa PSWN przewiduje także
uprawnienia pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu
pracy. Zagwarantowano ustawowo prawo do zawieszenia kształcenia na okres
odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego,
w trakcie którego doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie. A okresu
wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania
stypendium. Ponadto, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kształcenia,
wprowadzono ewaluację jakości kształcenia w szkołach doktorskich.
Pozwolę sobie wyjaśnić, że wprowadzenie szkół doktorskich było związane z krytyką
wcześniejszej formy kształcenia – studiów doktoranckich – dotyczącą niskiej skuteczności
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
kształcenia. Wskazywano na wzrastającą liczbę doktorantów i na utrzymującą się na tym
samym poziomie liczbę nadawanych stopni doktora. Wskazywano na wydłużony termin
dzielący formalne zakończenie przez doktoranta realizacji programu studiów doktoranckich
od momentu uzyskania stopnia doktora. Proszę o przyjęcie wyjaśnień, że wypracowana
koncepcja kształcenia w szkołach doktorskich uwzględniała wskazane głosy krytyczne.
Pozwolę sobie wskazać, że celem kształcenia w szkole doktorskiej jest przygotowanie do –
sprawnego i możliwie najszybszego – uzyskania stopnia doktora. Jednocześnie ustawa
PSWN zawiera mechanizmy pozwalające na uwzględnienie indywidualnej sytuacji
doktorantów w procesie kształcenia. Wskażę w tym zakresie, przywoływane także
w interpelacji Pani Posłanki, regulacje dotyczące możliwości przedłużenia (o dwa lata)
terminu złożenia rozprawy doktorskiej, dotyczące przerw wypoczynkowych, jak również
możliwości zawieszenia kształcenia z przyczyn związanych z rodzicielstwem.
Pragnę zapewnić, że kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa
wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle istotna.
Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem
z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń
w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9
ustawy PSWN został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł,
które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych
na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni
z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego skarbowe papiery
wartościowe o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów
strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich
zaległości w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia
wysokości subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
W kontekście rozwiązań dotyczących wsparcia doktorantów, uprzejmie wyjaśniam,
że w wyniku reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą PSWN. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny:
1) 37% wynagrodzenia profesora – do miesiąca, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (3466,9 zł);
2) 57% wynagrodzenia profesora – po miesiącu, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (5340,9 zł).
Podmiot prowadzący szkołę doktorską może jednak ustalić stawki tych stypendiów
na poziomie wyższym. Ponadto wskazuję, iż doktorant posiadający orzeczenie
o niepełnosprawności otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30%
kwoty stypendium otrzymywanego przed oceną śródokresową.
Wskazuję ponadto, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz
zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) – w kontekście
możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Pozwolę sobie poinformować, że Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie
ze środowiskiem doktorantów. Wszystkie sygnały kierowane do resortu, czy to od Krajowej
Reprezentacji Doktorantów, czy też indywidualnie od uczestników kształcenia są na bieżąco
analizowane a zawarte w nich postulaty w miarę możliwości realizowane.
Proszę o przyjęcie wyjaśnień, że organizacja roku akademickiego, przebiegu kształcenia
oraz indywidualne decyzje w sprawach doktorantów pozostają w zakresie kompetencji
podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. W sytuacjach utrudniających prowadzenie
procesu kształcenia Ministerstwo podejmuje działania stosownie do posiadanych
instrumentów. Wskażę w tym zakresie na sytuację związaną z rozprzestrzenianiem się
wirusa SARS-CoV-2, gdy podjęto wiele działań mających na celu zapobieżenie negatywnym
skutkom związanym z pandemicznymi ograniczeniami. Zwrócę uwagę na Komunikat
kierowany do podmiotów prowadzących szkoły doktorskie w sprawie możliwości
przedłużenia terminu złożenia rozprawy doktorskiej w związku z sytuacją pandemiczną.
Ministerstwo poinformowało w nim, że istnieje możliwość uwzględnienia okoliczności
związanych z pandemią przy rozpatrywaniu umotywowanych wniosków doktorantów
o przedłużenie terminu złożenia rozprawy doktorskiej, także w przypadku, gdy w treści
regulaminu szkoły doktorskiej nie zawarto bezpośredniego odniesienia do sytuacji związanej
z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Wskazano także, że doktoranci, w stosunku
do których zostałaby podjęta decyzja o przedłużeniu terminu złożenia rozprawy doktorskiej,
byliby nadal wliczani do składnika doktoranckiego subwencji. Podmioty prowadzące szkoły
doktorskie – w zależności od własnej sytuacji finansowej – mogłyby więc przyznać tej grupie
doktorantów, którzy przekroczyli łączny okres 4 lat otrzymywania stypendium
doktoranckiego w szkołach doktorskich, środki na przygotowanie rozprawy doktorskiej,
niebędące stypendium doktoranckim. Wyjaśniam, że Ministerstwo nie planuje
wprowadzenia stypendiów dla doktorantów, którzy przedłużają kształcenie w szkołach
doktorskich. Jednakże decyzja o stosownym wsparciu finansowym takich doktorantów
może zostać podjęta, w ramach posiadanych środków, przez podmioty prowadzące szkoły
doktorskie.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Pozwolę sobie również wyjaśnić, że doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) w okresie otrzymywania
stypendium doktoranckiego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
doktorantów stanowi kwota otrzymywanego stypendium doktoranckiego. Informuję,
że Ministerstwo nie prowadzi prac, których celem byłaby zmiana wskazanych zasad.
Jednakże w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego wyjaśniam, że doktoranci, także ci,
którzy nie pobierają stypendium doktoranckiego, podlegają temu ubezpieczeniu. Wyjątkiem
są doktoranci, którzy mają inny tytuł do tego ubezpieczenia albo są zgłoszeni
do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny. Obowiązek ubezpieczenia
zdrowotnego powstaje z dniem złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, nie wcześniej jednak niż z dniem rozpoczęcia
pierwszego semestru kształcenia, a wygasa z dniem ukończenia kształcenia w szkole
doktorskiej albo skreślenia z listy doktorantów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.17.2025.1.PK
Warszawa, 26 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 10179
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Barbary
Grygorcewicz w sprawie studiów doktoranckich.
Szanowna Pani Poseł,
w odpowiedzi na interpelację pragnę przekazać, że jednym z elementów reformy systemu
szkolnictwa wyższego i nauki było wprowadzenie, w miejsce studiów doktoranckich, szkół
doktorskich. Rozpoczęły one działalność z dniem 1 października 2019 r. – w oparciu
o regulacje ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWN”.
Pozwolę sobie poinformować, że szkoły doktorskie są prowadzone przez uprawnione
podmioty, stosownie do regulacji art. 198 ust. 3–5 ustawy PSWN. Kształcenie doktorantów
jest prowadzone w oparciu o indywidualny plan badawczy oraz program kształcenia,
trwa od 6 do 8 semestrów i kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. W zakresie
nieuregulowanym w ustawie PSWN organizację kształcenia określa regulamin szkoły
doktorskiej.
Ustawa PSWN zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa PSWN przewiduje także
uprawnienia pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu
pracy. Zagwarantowano ustawowo prawo do zawieszenia kształcenia na okres
odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego,
w trakcie którego doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie. A okresu
wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania
stypendium. Ponadto, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kształcenia,
wprowadzono ewaluację jakości kształcenia w szkołach doktorskich.
Pozwolę sobie wyjaśnić, że wprowadzenie szkół doktorskich było związane z krytyką
wcześniejszej formy kształcenia – studiów doktoranckich – dotyczącą niskiej skuteczności
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
kształcenia. Wskazywano na wzrastającą liczbę doktorantów i na utrzymującą się na tym
samym poziomie liczbę nadawanych stopni doktora. Wskazywano na wydłużony termin
dzielący formalne zakończenie przez doktoranta realizacji programu studiów doktoranckich
od momentu uzyskania stopnia doktora. Proszę o przyjęcie wyjaśnień, że wypracowana
koncepcja kształcenia w szkołach doktorskich uwzględniała wskazane głosy krytyczne.
Pozwolę sobie wskazać, że celem kształcenia w szkole doktorskiej jest przygotowanie do –
sprawnego i możliwie najszybszego – uzyskania stopnia doktora. Jednocześnie ustawa
PSWN zawiera mechanizmy pozwalające na uwzględnienie indywidualnej sytuacji
doktorantów w procesie kształcenia. Wskażę w tym zakresie, przywoływane także
w interpelacji Pani Posłanki, regulacje dotyczące możliwości przedłużenia (o dwa lata)
terminu złożenia rozprawy doktorskiej, dotyczące przerw wypoczynkowych, jak również
możliwości zawieszenia kształcenia z przyczyn związanych z rodzicielstwem.
Pragnę zapewnić, że kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa
wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle istotna.
Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem
z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń
w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9
ustawy PSWN został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł,
które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych
na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni
z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego do spraw nauki i szkolnictwa wyższego skarbowe papiery
wartościowe o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na realizację projektów
strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans i nadrobienie wieloletnich
zaległości w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki dokonał zwiększenia
wysokości subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi realny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
W kontekście rozwiązań dotyczących wsparcia doktorantów, uprzejmie wyjaśniam,
że w wyniku reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą PSWN. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny:
1) 37% wynagrodzenia profesora – do miesiąca, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (3466,9 zł);
2) 57% wynagrodzenia profesora – po miesiącu, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (5340,9 zł).
Podmiot prowadzący szkołę doktorską może jednak ustalić stawki tych stypendiów
na poziomie wyższym. Ponadto wskazuję, iż doktorant posiadający orzeczenie
o niepełnosprawności otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30%
kwoty stypendium otrzymywanego przed oceną śródokresową.
Wskazuję ponadto, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz
zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) – w kontekście
możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Pozwolę sobie poinformować, że Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie
ze środowiskiem doktorantów. Wszystkie sygnały kierowane do resortu, czy to od Krajowej
Reprezentacji Doktorantów, czy też indywidualnie od uczestników kształcenia są na bieżąco
analizowane a zawarte w nich postulaty w miarę możliwości realizowane.
Proszę o przyjęcie wyjaśnień, że organizacja roku akademickiego, przebiegu kształcenia
oraz indywidualne decyzje w sprawach doktorantów pozostają w zakresie kompetencji
podmiotów prowadzących szkoły doktorskie. W sytuacjach utrudniających prowadzenie
procesu kształcenia Ministerstwo podejmuje działania stosownie do posiadanych
instrumentów. Wskażę w tym zakresie na sytuację związaną z rozprzestrzenianiem się
wirusa SARS-CoV-2, gdy podjęto wiele działań mających na celu zapobieżenie negatywnym
skutkom związanym z pandemicznymi ograniczeniami. Zwrócę uwagę na Komunikat
kierowany do podmiotów prowadzących szkoły doktorskie w sprawie możliwości
przedłużenia terminu złożenia rozprawy doktorskiej w związku z sytuacją pandemiczną.
Ministerstwo poinformowało w nim, że istnieje możliwość uwzględnienia okoliczności
związanych z pandemią przy rozpatrywaniu umotywowanych wniosków doktorantów
o przedłużenie terminu złożenia rozprawy doktorskiej, także w przypadku, gdy w treści
regulaminu szkoły doktorskiej nie zawarto bezpośredniego odniesienia do sytuacji związanej
z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Wskazano także, że doktoranci, w stosunku
do których zostałaby podjęta decyzja o przedłużeniu terminu złożenia rozprawy doktorskiej,
byliby nadal wliczani do składnika doktoranckiego subwencji. Podmioty prowadzące szkoły
doktorskie – w zależności od własnej sytuacji finansowej – mogłyby więc przyznać tej grupie
doktorantów, którzy przekroczyli łączny okres 4 lat otrzymywania stypendium
doktoranckiego w szkołach doktorskich, środki na przygotowanie rozprawy doktorskiej,
niebędące stypendium doktoranckim. Wyjaśniam, że Ministerstwo nie planuje
wprowadzenia stypendiów dla doktorantów, którzy przedłużają kształcenie w szkołach
doktorskich. Jednakże decyzja o stosownym wsparciu finansowym takich doktorantów
może zostać podjęta, w ramach posiadanych środków, przez podmioty prowadzące szkoły
doktorskie.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Pozwolę sobie również wyjaśnić, że doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) w okresie otrzymywania
stypendium doktoranckiego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
doktorantów stanowi kwota otrzymywanego stypendium doktoranckiego. Informuję,
że Ministerstwo nie prowadzi prac, których celem byłaby zmiana wskazanych zasad.
Jednakże w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego wyjaśniam, że doktoranci, także ci,
którzy nie pobierają stypendium doktoranckiego, podlegają temu ubezpieczeniu. Wyjątkiem
są doktoranci, którzy mają inny tytuł do tego ubezpieczenia albo są zgłoszeni
do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny. Obowiązek ubezpieczenia
zdrowotnego powstaje z dniem złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, nie wcześniej jednak niż z dniem rozpoczęcia
pierwszego semestru kształcenia, a wygasa z dniem ukończenia kształcenia w szkole
doktorskiej albo skreślenia z listy doktorantów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --