Interpelacja w sprawie roli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz jednostek podległych i nadzorowanych w przeciwdziałaniu współczesnym zagrożeniom strategicznym, środowiskowym i biologicznym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10176
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie roli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz jednostek podległych i nadzorowanych w przeciwdziałaniu współczesnym zagrożeniom strategicznym, środowiskowym i biologicznym
Zgłaszający: Rafał Romanowski, Andrzej Adamczyk, Iwona Ewa Arent, Anna Baluch, Mariusz Błaszczak, Joanna Borowiak, Zbigniew Chmielowiec, Krzysztof Ciecióra, Lidia Czechak, Przemysław Drabek, Magdalena Filipek-Sobczak, Anna Gembicka, Zbigniew Hoffmann, Norbert Jakub Kaczmarczyk, Filip Kaczyński, Łukasz Kmita, Bartosz Józef Kownacki, Jarosław Krajewski, Marzena Anna Machałek, Ewa Malik, Dariusz Matecki, Michał Moskal, Jacek Osuch, Monika Pawłowska, Urszula Rusecka, Jacek Sasin, Kazimierz Smoliński, Krzysztof Szczucki, Stanisław Szwed, Andrzej Śliwka, Robert Warwas, Patryk Wicher, Jarosław Wiesław Wieczorek, Agata Wojtyszek, Wojciech Michał Zubowski
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z pogłębiającym się kryzysem bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce i Europie, który jest skutkiem zarówno konfliktu zbrojnego w Ukrainie, niekorzystnych zmian klimatycznych, jak i destabilizacji rynków rolnych oraz wzrostu zagrożeń biologicznych i chemicznych – pragnę zwrócić uwagę na kluczową rolę, jaką odgrywa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz jednostki mu podległe i nadzorowane.
Z perspektywy interesu narodowego oraz bezpieczeństwa polskich producentów rolnych i konsumentów żywności zasadnym jest uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Napływ produktów rolnych z UkrainyCzy ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi ilości, rodzaju i kierunków dystrybucji produktów rolnych pochodzących z Ukrainy, które w latach 2024–2025 zostały wprowadzone na rynek polski?
Czy MRiRW posiada informacje o liczbie przypadków stwierdzenia pozostałości pestycydów, mikotoksyn, GMO lub przekroczeń norm sanitarnych w tych produktach?
Jakie zmiany w procedurach kontroli granicznej i wewnętrznej zostały wdrożone, aby zapewnić jakość i bezpieczeństwo tych towarów?
Czy planowane są ograniczenia importu lub mechanizmy rekompensat dla polskich producentów w obliczu spadku cen skupu wywołanego niekontrolowanym importem?
2. Umowa UE–MERCOSUR
Czy MRiRW przeprowadziło analizę skutków społeczno-gospodarczych i środowiskowych planowanej umowy UE–MERCOSUR dla polskiego rolnictwa?
Czy ministerstwo ocenia wpływ importu produktów rolnych z Ameryki Południowej (np. wołowiny, drobiu, soi, cukru trzcinowego) na konkurencyjność polskiego sektora rolnego?
Jakie działania Polska podejmuje w ramach Rady UE, by zablokować lub renegocjować zapisy umowy, które mogą uderzyć w interesy krajowych rolników?
3. Susza i zmiany klimatyczne
Czy MRiRW posiada aktualizowaną mapę regionów Polski najbardziej zagrożonych suszą rolniczą i deficytem wód opadowych?
Jakie środki finansowe zostały uruchomione w ramach WPR i krajowych programów na rozwój retencji wodnej, melioracji i mikroretencji?
Czy planowane są zmiany w systemie ubezpieczeń rolniczych, które objęłyby ryzyka klimatyczne w sposób kompleksowy (np. susza, grad, burze pyłowe)?
4. Choroby zakaźne zwierząt (ASF, grypa ptaków, grypa bydła)
Jakie są obecne dane dotyczące liczby ognisk ASF u dzików i świń w 2025 roku oraz działań podejmowanych w zakresie bioasekuracji gospodarstw?
Czy ministerstwo opracowało strategię zwalczania nowej fali wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), z uwzględnieniem ryzyka zoonozy (przenoszenia na ludzi)?
Jakie są procedury w przypadku wystąpienia pryszczycy – czy prowadzony jest nadzór epizootyczny, badania przesiewowe i gotowość do ewentualnego uboju prewencyjnego?
Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) to szczególnie niebezpieczna postać grypy ptasiej wywołana wirusami grypy typu A, najczęściej podtypami H5N1, H5N8 i H7N9. Charakteryzuje się: bardzo wysoką śmiertelnością wśród drobiu (do 100% w ciągu 48 godzin), możliwością szybkiego rozprzestrzeniania się drogą kropelkową i poprzez kontakt pośredni, ryzykiem przeniesienia na człowieka (w przypadku H5N1 – śmiertelność u ludzi sięgała nawet 50% w zdiagnozowanych przypadkach).
W związku z powyższym HPAI stanowi realne zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego, zdrowia publicznego oraz eksportu polskiego drobiu.
5. Zagrożenia sabotażem biologicznym i chemicznym
Czy resort dysponuje systemem wczesnego ostrzegania przed wprowadzeniem do środowiska rolniczego szkodników inwazyjnych lub patogenów o nieznanym pochodzeniu?
Czy w latach 2024-2025 odnotowano przypadki celowego zanieczyszczenia upraw, pasz, wody lub żywności, mogące wskazywać na działania sabotażowe?
Czy MRiRW, we współpracy z ABW i Policją, prowadzi symulacje lub ćwiczenia na wypadek ataku agroterrorystycznego, np. z użyciem nielegalnych pestycydów, środków hormonalnych lub bakterii (np. salmonella, E. coli, listeria)?
6. Infrastruktura krytyczna i bezpieczeństwo państwa
Jakie elementy infrastruktury rolno-spożywczej (np. magazyny zbożowe, zakłady uboju, stacje paszowe, węzły logistyczne) zostały formalnie uznane za infrastrukturę krytyczną?
Czy MRiRW współpracuje z MON i MSWiA w zakresie ich ochrony fizycznej i cyberbezpieczeństwa?
Czy rozważane jest stworzenie systemu strategicznych rezerw żywności i pasz na poziomie regionalnym?
7. Grunty Skarbu Państwa jako bufor strategiczny
Czy ministerstwo analizuje możliwość czasowego lub stałego przekazania gruntów należących do KOWR pod uprawy kluczowe dla samowystarczalności żywnościowej (np. zboża, rośliny wysokobiałkowe)?
Czy rozważane jest wprowadzenie przepisów umożliwiających priorytetowy dostęp do tych gruntów dla producentów objętych sankcjami rynkowymi (np. ze względu na ASF, grypę ptaków, embargo)?
8. Wzmocnienie służb podległych MRiRW
Czy planowane jest zwiększenie finansowania i etatów dla Inspekcji Weterynaryjnej, PIORiN i IJHARS, tak by mogły skutecznie nadzorować nowoczesne zagrożenia w łańcuchu produkcji żywności?
Czy prowadzone są szkolenia z zakresu reagowania na zagrożenia hybrydowe, chemiczno-biologiczne i klimatyczne?
W obliczu niestabilności międzynarodowej i nasilających się zagrożeń środowiskowych oraz biologicznych konieczne jest traktowanie polskiego rolnictwa jako kluczowego komponentu bezpieczeństwa narodowego.
Z wyrazami szacunku
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 30 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (56)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (52)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
83315 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 11 lipca 2025 r.
znak sprawy: BM.zp.058.12.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10176.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 10176 złożoną przez grupę posłów na Sejm RP w sprawie
roli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz jednostek podległych i nadzorowanych
w przeciwdziałaniu współczesnym zagrożeniom strategicznym, środowiskowym
i biologicznym, przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym
piśmie.
1. Napływ produktów rolnych z Ukrainy.
a) Czy Ministerstwo dysponuje danymi dotyczącymi ilości, rodzaju i kierunków dystrybucji
produktów rolnych pochodzących z Ukrainy, które w latach 2024–2025 zostały
wprowadzone na rynek polski?
Ministerstwo dysponuje danymi na temat wymiany handlowej (import/eksport)
towarami rolno-spożywczymi pomiędzy Polską a innymi państwami, w tym również
z Ukrainą.
W 2024 r. wartość importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy do Polski była na
poziomie około 1,56 mld EUR (6,71 mld zł), co oznaczało spadek r/r o 8%. Udział
-- 1 of 41 --
str. 2
artykułów rolno-spożywczych w całym imporcie z Ukrainy do Polski stanowił około
33%.
Udział Ukrainy w imporcie do Polski towarów rolno-spożywczych ogółem stanowił
4,4%. Spośród państw spoza UE, Ukraina jest drugim po Norwegii największym
dostawcą towarów rolno-spożywczych na polski rynek.
Bilans handlowy w handlu rolno-spożywczym z Ukrainą jest ujemny, ale zmniejszył się
o 4,4% do wartości - 599 mln EUR (z - 658,6 mln EUR w 2023 r.).
W 2024 r. z Ukrainy do Polski importowano głównie (pod względem wartości):
olej słonecznikowy – wartość: 367,6 mln EUR (446,7 tys. ton), który stanowił
23,6% w wartości całego polskiego importu rolno-spożywczego z Ukrainy.
Odnotowano wzrost wartości importu o około 3,8%, zaś wolumenu o 5,5%
w porównaniu do 2023r,
olej sojowy – wartość 225,8 mln EUR (282,4 tys. ton) udział 14,5%; wzrost
wartości importu o ponad 27,2% a wolumenu o blisko 30%,
makuchy sojowe – wartość 147,6 mln EUR (340,3 tys. ton) - udział 9,5%;
wzrost wartości importu o około 24% a wolumenu o 14%,
makuchy pozostałe (gł. słonecznikowe) – wartość 134,1 mln EUR (636,4 tys.
ton) - udział 8,6%; spadek wartości importu o 17,8% a wolumenu o 7,7%,
owoce zamrożone (gł. maliny i borówki) – wartość 73,5 mln EUR (32,6 tys. ton)
- udział 4,7%; wzrost wartości importu o 13%, spadek wolumenu o blisko 17%,
olej rzepakowy – wartość 62,5 mln EUR (71,2 tys. ton) - udział 4%; wzrost
wartości importu o 25,6% i wolumenu o 20,2%,
soki owocowe (gł. sok jabłkowy) – wartość 54,5 mln EUR (26,5 tys. ton) - udział
3,5%; ponad 2-krotny wzrost wartości importu, zaś wolumenu o 37,1%,
soja (nasiona) – wartość 59,2 mln EUR (150 tys. ton) - udział 3,8%; spadek
wartości importu o 0,9% i wzrost wolumenu o 2%.
Biorąc pod uwagę wolumen importu do Polski, to w 2024 r. z Ukrainy pochodziło:
blisko 95% oleju sojowego 282,4 tys. ton), ponad 91% nasion soi (150 tys. ton), 80,2%
oleju słonecznikowego (446,7 tys. ton), 80,8% makuchu słonecznikowego (636,4 tys.
-- 2 of 41 --
str. 3
ton), 41,2% oleju rzepakowego (71,5 tys. ton), 30,7% miodu (8,2 tys. ton), 26% jaj
w skorupkach (7,9 tys. ton) oraz około 11,3% cukru białego (11,9 tys. ton).
W okresie I-IV 2025 r. (wg wstępnych danych) wartość importu towarów rolno-
spożywczych z Ukrainy do Polski była na poziomie około 502,6 mln EUR (2,1 mld zł),
co oznaczało wzrost r/r o 4,7%. Struktura towarowa importowanych z Ukrainy
towarów rolno-spożywczych pozostaje analogiczna jak w 2024 r.
Szczegółowe dane dotyczące wymiany handlowej towarami rolno-spożywczymi
pomiędzy Polską, a Ukrainą przekazujemy w załączonych zestawieniach
tabelarycznych (Załącznik nr 1).
b) Czy MRiRW posiada informacje o liczbie przypadków stwierdzenia pozostałości
pestycydów, mikotoksyn, GMO lub przekroczeń norm sanitarnych w tych produktach?
Towary rolno-spożywcze sprowadzane do Polski z Ukrainy muszą spełniać wymagania
Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa żywności, w tym dotyczące najwyższych
dopuszczalnych poziomów pozostałości środków ochrony roślin (zgodnie z zapisami
rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego
2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów
w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni,
zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG). Rozporządzenie to określa wymagania
także w odniesieniu do substancji czynnych wycofanych ze stosowania w Unii
Europejskiej.
Kontrole graniczne towarów importowanych z państw trzecich, w tym z Ukrainy, pod
kątem pozostałości środków ochrony roślin, wykonuje Państwowa Inspekcja Sanitarna
podległa Ministrowi Zdrowia.
W trosce o bezpieczeństwo konsumentów oraz wychodząc naprzeciw postulatom
organizacji rolniczych, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi finansuje (w ramach
zadań dotacji celowych) wykonywanie dodatkowych badań żywności importowanej,
w tym z Ukrainy, pod kątem pozostałości środków ochrony roślin. Próbki pobierane
są przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a następnie badane w laboratoriach
Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego (w roku 2025
zaplanowano przebadanie łącznie 1000 próbek) oraz Instytutu Ochrony Roślin –
-- 3 of 41 --
str. 4
Państwowego Instytutu Badawczego (w roku 2025 zaplanowano przebadanie łącznie
500 próbek).
W ramach realizacji tego zadania w jednej próbce analizowanych jest od 509 do 621
substancji.
Poniżej przedstawiam szczegółowe zestawienie wyników badań za rok 2024 i badań
wykonanych w I półroczu 2025 (stan do 15 czerwca 2025).
Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy przebadał 306 próbek
pochodzących z kontroli żywności pochodzącej z Ukrainy. Obejmowały one świeże,
mrożone i przetworzone owoce i orzechy (167), warzywa (5), nasiona strączkowe
i oleiste (85) i zboża (49). W 150 próbkach nie stwierdzono pozostałości środków
ochrony roślin. W 136 próbkach wykryto pozostałości poniżej najwyższego
dopuszczalnego poziomu (NDP), a w pozostałych 20 próbkach stwierdzono
przekroczenia NDP.
Do połowy roku 2025, w ramach tego samego zadania, do Instytutu przekazano
27 próbek pochodzących z transportów żywnościowych pochodzącej z Ukrainy:
owoce i orzechy - 6 próbek (3 próbki malin i 3 orzechów włoskich); nasiona roślin
strączkowych i oleistych (ciecierzyca, soczewica, groch, gorczyca, siemię lniane) –
17 próbek oraz 4 próbki produktów zbożowych (pszenica, kasza bulgur i kasza
gryczana). W ośmiu (30%) przypadkach nie stwierdzono obecności żadnych
pozostałości. W 16 próbkach wykryto pozostałości poniżej NDP, a w pozostałych
3 próbkach stwierdzono przekroczenia NDP.
Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w 2024 roku przebadał
13 próbek produktów spożywczych pochodzących z Ukrainy. W 4 z nich nie wykryto
pozostałości środków ochrony roślin, w 8 próbkach wykryte pozostałości nie
przekraczały najwyższych dopuszczalnych poziomów, a w 1 próbce najwyższe
dopuszczalne poziomy pozostałości zostały przekroczone. IOR-PIB zgodnie
z harmonogramem w okresie od 1 stycznia do 16 czerwca 2025 r. nie przeprowadził
przedmiotowych badań – badania zaplanowano na drugie półrocze 2025 r.
-- 4 of 41 --
str. 5
Należy podkreślić, że ww. wyniki dotyczą wyłącznie badań finansowanych ze środków
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nie dają one obrazu o całości kontroli
realizowanych przez Państwową Inspekcję Sanitarną.
Na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o mikroorganizmach i organizmach
genetycznie zmodyfikowanych jednym z zadań wykonywanych przez Państwową
Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN) jest kontrola upraw na obecność
GMO. Przedmiot, zakres i maksymalne liczby kontroli są określane corocznie
w programie kontroli upraw GMO, opracowywanym przez Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi i Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Powyższe realizowane jest m.in.
poprzez kontrole materiału siewnego gatunków roślin kukurydzy, rzepaku i soi.
W 2024 roku z materiału siewnego pochodzącego z Ukrainy wprowadzonego
do obrotu na teren Polski pobrano i przebadano 51 prób pod kątem obecności GMO.
W wyniku przeprowadzonych badań laboratoryjnych nie stwierdzono obecności
organizmów genetycznie modyfikowanych w badanym materiale. Analizy materiału
siewnego zostały wykonane w Laboratorium Badania GMO Centralnego Laboratorium
w Toruniu Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa (GIORiN).
Ponadto należy wskazać, że sprawozdanie z kontroli upraw przeprowadzanych
w danym roku jest sporządzane w układzie rocznym zgodnie z art. 49m ww. ustawy.
Na dzień 18 czerwca 2025 r. GIORiN nie posiada pełnych danych z kontroli w tym
zakresie. Sprawozdanie będzie dostępne po zakończeniu bieżącego roku.
Do kompetencji podległej Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi Inspekcji
Weterynaryjnej (IW) należy m.in. przeprowadzanie kontroli urzędowych przesyłek
żywności pochodzenia zwierzęcego oraz pasz pochodzących z krajów trzecich. Analiza
dostępnych danych dotyczących importu z Ukrainy wskazuje, że:
• towary podlegające nadzorowi IW, importowane z Ukrainy, nie są towarami
o stwierdzanym wyższym ryzyku pod kątem bezpieczeństwa żywności
w porównaniu do analogicznych kategorii towarów importowanych
z innych krajów trzecich. Biorąc pod uwagę wyniki weterynaryjnych
kontroli granicznych, przeprowadzone przez państwa członkowskie UE
w okresie 01.02.2024 - 31.01.2025, Komisja Europejska nie zdecydowała
się na podwyższenie częstotliwości kontroli fizycznych dla przesyłek
-- 5 of 41 --
str. 6
z Ukrainy w żadnej kategorii kontrolowanych towarów (towary w żadnej
z tych kategorii nie przekroczyły uśrednionego progu odrzuceń dla
wszystkich państw w danej kategorii). Powyższe dotyczy przesyłek
towarów pochodzenia zwierzęcego;
• oprócz kontroli i pobierania próbek w ramach odpowiednich planów
monitorowania pozostałości substancji farmakologicznie czynnych, leków
weterynaryjnych oraz zanieczyszczeń biologicznych w żywności i paszach,
wynikających z przepisów krajowych i unijnych, IW prowadzi również
dodatkowy program monitoringu dla produktów i pasz z Ukrainy, Rosji
i Białorusi. W konsekwencji produkty z tych krajów poddawane są
badaniom laboratoryjnym z większą częstotliwością niż pozostałe.
W 2024 r. otrzymano 2 wyniki niezgodne dla produktów żywności pochodzenia
zwierzęcego z Ukrainy - powodem było wykrycie Salmonella Typhimurium oraz
przekroczenie poziomu kokcydiostatyków w mięsie drobiowym. W 2024 r. na teren
UE z Ukrainy zostało wprowadzonych 71 060,55 ton produktów do spożycia przez
ludzi (dane z polskich punktów kontroli granicznej).
W okresie 1 stycznia - 23 czerwca 2025 r. otrzymano 1 wynik niezgodny dla żywności
pochodzenia zwierzęcego z Ukrainy - powodem było wykrycie pozostałości
nitroimidazoli w jajach. W okresie 1 stycznia - 23 czerwca 2025 r. na teren UE
z Ukrainy zostało wprowadzonych 51 449,8 ton produktów do spożycia przez ludzi
(dane z polskich punktów kontroli granicznej).
Ponadto w 2024 r. otrzymano 19 wyników niezgodnych dla pasz z Ukrainy:
• pestycydy – oznaczanie zawartości: 2 próbki;
• GMO – wykrywanie organizmów i oznaczanie zawartości: 8 próbek;
• mikotoksyny – oznaczanie zawartości: 1 próbka;
• Salmonella: 4 próbki;
• glifosat – oznaczanie zawartości: 2 próbki.
• dioksyny i PCB: 2 próbki.
W 2024 r. na teren UE z Ukrainy zostało wprowadzonych 679 416,1 ton pasz
pochodzenia roślinnego (dane z polskich punktów kontroli granicznej).
-- 6 of 41 --
str. 7
W okresie 1 stycznia - 23 czerwca 2025 r. otrzymano 3 wyniki niezgodnych dla pasz
z Ukrainy:
• Salmonella: 2 próbki,
• GMO – wykrywanie organizmów i oznaczanie zawartości: 1 próbka.
W okresie 1 stycznia - 23 czerwca 2025 r. na teren UE z Ukrainy zostało
wprowadzonych 763 257,9 ton pasz pochodzenia roślinnego (dane z polskich punktów
kontroli granicznej).
Kontrole urzędowe są przeprowadzane zgodnie z analizą ryzyka i ich częstotliwość
oraz intensywność regulują przepisy, umożliwiające modyfikacje procedur adekwatnie
do ryzyka.
Przesyłki z Ukrainy stanowią większość towarów kontrolowanych przez polskie
punkty weterynaryjnej kontroli granicznej – przykładowo 65% produktów do spożycia
przez ludzi oraz 80% pasz w maju 2025 r. Mając na względzie sumę przesyłek
odrzuconych przez polskie punkty kontroli granicznej na podstawie nieprawidłowości
w kontrolach fizycznych:
12 wszystkich przesyłek żywności, w tym 2 z Ukrainy w 2024 r.
7 wszystkich przesyłek żywności, w tym 2 z Ukrainy w 2025 r.
77 wszystkich przesyłek pasz, w tym 74 z Ukrainy w 2024 r.
6 wszystkich przesyłek pasz, w tym 5 z Ukrainy w 2025 r.
Na podstawie przeprowadzonej analizy ryzyka i po uwzględnieniu struktury importu
należy uznać dodatkowy program monitoringu produktów z Ukrainy, Rosji i Białorusi
za wystarczający. Ponadto, Główny Lekarz Weterynarii opracowuje każdego roku Plan
Urzędowej Kontroli Pasz (PUKP), który kompleksowo obejmuje zagadnienia dotyczące
nadzoru sprawowanego przez organy IW nad sektorem paszowym.
Do opracowywania PUKP przeprowadza się analizę ryzyka występowania zagrożeń
przy uwzględnieniu informacji uzyskanych w ramach przeprowadzonych inspekcji
i badań kontrolnych z lat poprzednich. W PUKP uwzględniono konieczność
przeprowadzenia badań laboratoryjnych próbek pasz w kierunku oceny zawartości
składników pokarmowych, zawartości dodatków paszowych i substancji
-- 7 of 41 --
str. 8
niepożądanych/zabronionych. Badania te mają na celu zagwarantowanie
bezpieczeństwa i odpowiedniej jakości wytwarzanych, wprowadzanych do obrotu
i stosowanych w żywieniu zwierząt pasz.
W ramach prowadzonej przez IW urzędowej kontroli pasz od 1 stycznia 2024 r.
do dnia 25 czerwca 2025 r. przeprowadzono 820 analiz laboratoryjnych próbek pasz,
pochodzących z terytorium Ukrainy w kierunku obecności: pestycydów, mikotoksyn,
GMO. W tym zakresie stwierdzono 12 próbek niezgodnych, z czego 11 dotyczyło
stwierdzenia obecności pestycydów, a 1 dotyczyła GMO (modyfikacja dopuszczona
do stosowania w UE).
Podległa Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów
Rolno-Spożywczych (dalej: IJHARS), na mocy art. 17 ust. 1 ustawy o jakości handlowej
artykułów rolno-spożywczych (1), przeprowadza graniczną kontrolę jakości handlowej
artykułów rolno-spożywczych przywożonych spoza państw członkowskich UE oraz
spoza państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) -
stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Artykuły rolno-spożywcze przywożone z państw trzecich mogą być dopuszczone
do obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego, pod warunkiem przeprowadzenia
kontroli jakości handlowej przez właściwe organy IJHARS, o czym stanowi art. 10 ust.
1 ustawy (1).
Pojęcie jakości handlowej zostało wyjaśnione w art. 3 pkt 5 ustawy (1) i oznacza ono
cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych,
fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości
lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji
i oznakowania – nieobjęte jednak innymi wymaganiami: sanitarnymi, weterynaryjnymi
lub fitosanitarnymi.
Granicznej kontroli w zakresie jakości handlowej podlegają artykuły rolno-spożywcze
przeznaczone wyłącznie na cele spożywcze wyszczególnione w rozporządzeniu
w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich
minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (2). Kontrole
te są obligatoryjne i ich liczba zależy od ilości wpływających zgłoszeń od importerów.
-- 8 of 41 --
str. 9
Dane w zakresie przeprowadzonych przez IJHARS kontroli (w tym o kontrolach
przeprowadzonych w ciągu ostatnich 5 lat, podmiotach kontrolowanych i wynikach
tych kontroli) są gromadzone i przetwarzane w centralnym rejestrze podmiotów
działających na rynku artykułów rolno-spożywczych, zwanym „centralnym rejestrem”
na mocy art. 12a ustawy (1). Rejestr ten nie obejmuje informacji o kierunkach
dystrybucji produktów rolno-spożywczych, w tym pochodzących z Ukrainy.
IJHARS pobiera próbki do badań laboratoryjnych w zakresie pozostałości pestycydów
wyłącznie w przypadku kontroli produktów rolnictwa ekologicznego. W 2024 r.
w zakresie kontroli produktów ekologicznych importowanych z Ukrainy inspektorzy
pobrali 32 próbki do badań laboratoryjnych pod kątem pozostałości pestycydów,
natomiast w 2025 r. - 3 próbki. W badanych próbkach nie stwierdzono pozostałości
pestycydów.
Należy wskazać, że w produkcji ekologicznej nie stosuje się chemicznych pestycydów
i nawozów, a produkty ekologiczne przed importem podlegają kontroli i certyfikacji
prowadzonej przez jednostki certyfikujące na Ukrainie, które są upoważniane przez
Komisję Europejską do prowadzenia tej kontroli na zgodność z przepisami UE
w zakresie produkcji ekologicznej.
Jednocześnie należy wskazać, że badania dotyczące obecności mykotoksyn, GMO
oraz przekroczenia norm sanitarnych nie leżą w kompetencji IJHARS. Zgodnie z art. 2
pkt 4 ustawy (1), przepisy tej ustawy nie dotyczą wymagań zdrowotnych, sanitarnych,
weterynaryjnych i fitosanitarnych odnoszących się do artykułów rolno-spożywczych
określonych w odrębnych przepisach.
c) Jakie zmiany w procedurach kontroli granicznej i wewnętrznej zostały wdrożone, aby
zapewnić jakość i bezpieczeństwo tych towarów?
Graniczna kontrola fitosanitarna towarów pochodzenia roślinnego, importowanych
na terytorium Unii Europejskiej z państw trzecich, prowadzona jest na podstawie art.
72 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia
26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin,
zmieniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013,
(UE) nr 652/2014 i (UE) nr 1143/2014 oraz uchylającego dyrektywy Rady
-- 9 of 41 --
str. 10
69/464/EWG, 74/647/EWG,93/85/EWG, 98/57/WE, 2000/29/WE, 2006/91/WE
i 2007/33/WE.
Celem granicznej kontroli fitosanitarnej towarów pochodzenia roślinnego jest
weryfikacja, czy wwożone spoza Unii Europejskiej przesyłki spełniają unijne wymogi
fitosanitarne (w tym, czy są zaopatrzone w wymagane dokumenty poświadczające ich
stan fitosanitarny oraz czy są wolne od agrofagów mogących stwarzać zagrożenie
fitosanitarne dla Unii Europejskiej).
Większość świeżych owoców i warzyw oraz zbóż przeznaczonych do siewu,
wprowadzanych na terytorium UE przez polskie punkty kontroli granicznej jest
sklasyfikowanych w przepisach Unii Europejskiej jako towary niskiego ryzyka
fitosanitarnego, których przesyłki podlegają każdorazowo kontroli dokumentacji
i – w określonym procencie – kontroli identyfikacyjnej i kontroli bezpośredniej
(zgodnie z przepisami Unii Europejskiej, co najmniej 1% przesyłek musi zostać poddany
pełnej granicznej kontroli fitosanitarnej).
Pismem z 30 marca 2023 r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa zlecił
Wojewódzkim Inspektorom w Rzeszowie i Lublinie każdorazowe pobieranie próbek do
badań laboratoryjnych z przesyłek pochodzących z Ukrainy zbóż do siewu,
regulowanych pod względem fitosanitarnym. Pismem z 3 kwietnia 2024 r. Główny
Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa dodatkowo zalecił monitoringowe
pobieranie prób do badań laboratoryjnych z przesyłek świeżych warzyw nie
wykazujących objawów wskazujących na podejrzenie porażenia przez agrofagi
kwarantannowe dla Unii Europejskiej, wprowadzanych z państw trzecich do Unii
Europejskiej przez polskie punkty wwozu, w szczególności z ukierunkowywaniem na
asortyment o znaczącej liczbie przesyłek w danym okresie.
Obowiązywanie zaleceń zostało przedłużone na rok 2025.
Główny Lekarz Weterynarii już w 2022 roku w związku z docierającymi sygnałami
dotyczącymi możliwości przywozu na terytorium Polski materiałów pochodzenia
roślinnego z terytorium Ukrainy, które deklarowane były na odprawie granicznej jako
przeznaczone na cele „techniczne”, utworzył elektroniczny system powiadamiania
terenowych jednostek Inspekcji Weterynaryjnej o takich zdarzeniach. Celem
-- 10 of 41 --
str. 11
utworzenia systemu było zapobieżenie sytuacjom nieuprawnionego wykorzystania
przedmiotowych materiałów do użytku paszowego.
Jednocześnie Główny Lekarz Weterynarii polecił, aby w przypadku wykrycia
nieuprawnionego użycia surowców importowanych jako „techniczne” do celów
paszowych, podjęto działania zmierzające do wycofania z obrotu paszy
wyprodukowanej z użyciem takich składników. Dodatkowo zobowiązano
powiatowych lekarzy weterynarii, aby w każdym przypadku potwierdzenia takich
nieprawidłowości, informować organy ścigania. Wzrost liczby przesyłek zbóż
z Ukrainy postawił także przed IW dodatkowe wyzwania związane ze sprawowanym
nadzorem nad produkcją pasz i stał się istotnym czynnikiem analizy ryzyka, który jest
brany pod uwagę podczas planowania kontroli oraz pobierania próbek pasz
(w szczególności w kierunkach oznaczania: mikotoksyn, pestycydów, PCB czy
Salmonella). Odpowiednio do tego stanu rzeczy uległy zmianie proporcje w ilościach
pobieranych próbek pasz w ramach monitoringu w poszczególnych powiatach.
Polecono, aby powiatowi lekarze weterynarii dokonywali ustaleń dotyczących czy
i w jakiej ilości wykorzystywane są w wytwórniach pasz jako materiały paszowe
surowce roślinne importowane z Ukrainy. Wiedza ta jest wykorzystywana przy
typowaniu materiału badawczego i miejsca pobrania próbek pasz.
Równocześnie, w roku 2023 w związku z potrzebą intensyfikacji działań na rzecz
bezpieczeństwa produktów żywnościowych podjęto decyzję o przebadaniu
dodatkowych próbek pasz – roślinnych materiałów paszowych, importowanych
z państw trzecich, pod kątem pozostałości środków ochrony roślin, w tym glifosatu.
Przedmiotowy program badawczy był prowadzony także w roku 2024 i Główny
Inspektorat Weterynarii zadeklarował gotowość do jego kontynuacji w roku 2025.
IJHARS przeprowadza graniczną kontrolę jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych przywożonych spoza państw członkowskich UE oraz spoza państw
członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy
o Europejskim Obszarze Gospodarczym na mocy art. 17 ust. 1 ustawy (1).
Na przejściach granicznych PL-UA zapewniona jest całodobowa kontrola oraz bieżące
monitorowanie przepływu towarów.
-- 11 of 41 --
str. 12
Zgodnie z art. 23 ustawy (1), kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
i transportu tych artykułów ma na celu sprawdzenie, czy:
artykuły rolno-spożywcze spełniają wymagania w zakresie jakości handlowej
określone w przepisach o jakości handlowej oraz dodatkowe wymagania
dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez
producenta – deklaracją jakościową może być, np. specyfikacja produktu, atest
jakościowy lub też oznakowanie produktu,
artykuły rolno-spożywcze są składowane lub transportowane w sposób
zapewniający zachowanie ich właściwej jakości handlowej,
Kontrola obejmuje co najmniej jedną z następujących czynności:
• sprawdzenie dokumentów umożliwiających identyfikację artykułu rolno-
spożywczego, atestów jakościowych, wyników badań laboratoryjnych oraz
innych dokumentów świadczących o jego jakości handlowej,
• sprawdzenie opakowania, oznakowania, prezentacji artykułu rolno-
spożywczego oraz warunków jego przechowywania i transportu,
• oględziny artykułu rolno-spożywczego,
• pobranie próbek i wykonanie badań laboratoryjnych,
• ustalenie klasy jakości artykułu rolno-spożywczego,
• sprawdzanie sposobu produkcji artykułu rolno-spożywczego lub
prawidłowości przebiegu procesu technologicznego.
O doborze czynności kontrolnych decydują specyficzne cechy produktu, warunki
techniczne kontroli oraz kompletność dołączonej dokumentacji przewozowej.
W przypadku stwierdzenia niewłaściwej jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych pochodzących z importu, wojewódzki inspektor JHARS wydaje decyzję
zakazującą wprowadzenia ich do obrotu, zgodnie z art. 30 ustawy (1). Taka decyzja
podlega rygorowi natychmiastowej wykonalności.
Niezależnie od działań prewencyjnych, organy IJHARS są upoważnione również
do stosowania sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych, o których mowa
-- 12 of 41 --
str. 13
w art. 40a ustawy (1), tj. za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych
nieodpowiadających jakości handlowej lub zafałszowanych.
Dodatkowo, uprzejmie informuję, iż wprowadzono cyfryzację do procedur związanych
z kontrolą graniczną. Od 15 lipca 2024 roku przedsiębiorcy mogą składać
elektroniczne wnioski o graniczne dokumenty jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych za pośrednictwem serwisu Single Window, administrowanego przez
Krajową Administrację Skarbową (KAS). Usługa ta umożliwia m.in. śledzenie etapów
obsługi wniosku oraz otrzymywanie wyników kontroli granicznej w formie
elektronicznej, co usprawnia proces importu i eksportu towarów.
d) Czy planowane są ograniczenia importu lub mechanizmy rekompensat dla polskich
producentów w obliczu spadku cen skupu wywołanego niekontrolowanym importem?
Od połowy kwietnia 2023 r. obowiązuje krajowy zakaz importu do Polski z Ukrainy
najbardziej wrażliwych produktów, tj. pszenicy, kukurydzy, rzepaku oraz słonecznika,
a od połowy września 2023 r., również niektórych produktów ich przetwórstwa takich
jak otręby, śruty, makuchy czy mąka pszenna. Przepisy obowiązują bezterminowo
(rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2023 r. w sprawie
zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych, Dz. U. poz. 1898). Szczegółowy wykaz
towarów objętych zakazem jest określony w załączniku do rozporządzenia. Możliwy
jest jedynie tranzyt ww. produktów z Ukrainy przez terytorium naszego kraju, który
kończy się poza terytorium Polski lub w portach bałtyckich.
Od 6 czerwca br. zostały przywrócone zasady importu z Ukrainy, które obowiązywały
w latach 2014-2022 na mocy Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Tym samym
zostały przywrócone kontyngenty taryfowe na ponad 30 wrażliwych produktów z
Ukrainy oraz system cen wejścia dla części owoców i warzyw, chroniący przed
importem po zbyt niskich cenach. 30 czerwca Komisja Europejska ogłosiła
zakończenie negocjacji z Ukrainą w sprawie przeglądu warunków handlu na podstawie
art. 29 Układu o stowarzyszeniu. Projekt porozumienia nie został jeszcze przekazany.
Z informacji Komisji wynika, że porozumienie przewiduje wzrost kontyngentów
taryfowych w dostępie do rynku UE i Ukrainy, dalszą redukcję ceł ukraińskich na unijne
towary rolne, bilateralna klauzulę ochronną, a także będzie powiązane z
-- 13 of 41 --
str. 14
zobowiązaniem Ukrainy do dostosowania w ciągu 3 lat swoich przepisów do unijnych
wymogów w zakresie dobrostanu zwierząt, pestycydów i leków weterynaryjnych.
Obecne uwarunkowania zapewniają wyższy poziom ochrony celnej rynku rolnego UE
niż środki ATM, które wygasły z dniem 5 czerwca.
Niższe ceny zbóż na polskim rynku nie są spowodowane importem z Ukrainy,
ponieważ obowiązuje zakaz importu tych produktów z Ukrainy. Z danych Ministerstwa
Finansów wynika, że od stycznia do kwietnia 2025 r. zaimportowano do Polski o 24%
mniej zbóż niż w analogicznym okresie 2024 r. (tj. 291,9 tys. ton w porównaniu do
383 tys. ton). Obecnie ceny zbóż pozostają niskie na całym świecie z uwagi m.in. na
zbliżające się żniwa na półkuli północnej, konkurencyjne ceny zbóż w eksporcie
światowym oferowane przez Rosję i Ukrainę, a także przewidywaną, dużą podaż zbóż
w nadchodzącym sezonie. Niestabilna sytuacja światowa również znajduje
odzwierciedlenie w cenach zbóż.
Aktualnie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przewiduje wprowadzenia
rekompensat z tytułu spadku cen produktów rolnych. Pomoc finansowa dla rolników
w formie rekompensat lub dopłat podlega regułom unijnym dotyczącym pomocy
państwa. Komisja Europejska nadzoruje, aby takie działania nie zaburzały konkurencji
ani nie tworzyły nieuczciwej przewagi na rynku wewnętrznym UE. Wsparcie musi być
zgodne z przepisami Wspólnej Polityki Rolnej, która reguluje m.in. sposoby stabilizacji
rynku i pomocy rolnikom. Aktualnie, ceny pszenicy i kukurydzy w Polsce (drugi tydzień
czerwca br., Zintegrowany System Rolniczej Informacji Rynkowej MRiRW) są wyższe
w porównaniu z cenami na europejskiej giełdzie MATIF. Są także wyższe bądź
porównywalne z cenami u tak dużych unijnych producentów zbóż jak Francja, Niemcy
czy Rumunia.
Poza tym sztuczne utrzymywanie wysokich cen m.in. zbóż i rzepaku na rynku
krajowym, w sytuacji spadku cen na rynkach międzynarodowych, mogłoby negatywnie
wpłynąć na konkurencyjność polskiego eksportu tych produktów i go znacząco
ograniczyć.
2. Umowa UE–MERCOSUR.
a) Czy MRiRW przeprowadziło analizę skutków społeczno-gospodarczych
i środowiskowych planowanej umowy UE–MERCOSUR dla polskiego rolnictwa?
-- 14 of 41 --
str. 15
Opracowana przez MRiRW informacja nt. umowy UE-Mercosur z punktu widzenia
potencjalnego wpływu i skutków dla polskiego sektora rolnego została udostępniona
członkom Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP przed posiedzeniem 20 maja
2025 r.
Przewidujemy, że z perspektywy Polski umowa UE-Mercosur może mieć potencjalnie
negatywne skutki pośrednie przede wszystkim w sektorach mięsa drobiowego i mięsa
wołowego. Eksport z Polski tych produktów mógłby być wypierany z rynków innych
państw członkowskich UE przez asortyment z państw Mercosur. Zagrożeniem
bezpośrednim dla polskiego sektora tytoniowego może być naszym zdaniem
przewidziana umową liberalizacja tytoniu nieprzetworzonego. Ryzyko znaczącego
negatywnego wpływu umowy UE-Mercosur jest mniejsze z punktu widzenia
sektorów: wieprzowiny (mięso wieprzowe z krajów Mercosur nie jest dopuszczone na
rynek UE z uwagi na unijne przepisy dotyczące wymogów weterynaryjnych i
fitosanitarnych (SPS) tj. brak uzgodnionych świadectw zdrowia i zatwierdzonych
zakładów na eksport), cukru (umowa zakłada zniesienie cła na cukier surowy do
rafinacji wewnątrz kontyngentu taryfowego już przyznanego Brazylii w ramach WTO
i wykorzystywanego przez nią, a poza tym przewidziana jest relatywnie niewysoka
kwota dla Paragwaju), kukurydzy (rynek UE jest już teraz całkowicie otwarty – zerowa
stawka celna – na import kukurydzy ze wszystkich krajów trzecich, w tym z Mercosur).
Z drugiej strony umowa mogłaby w pewnym stopniu zwiększyć możliwości
eksportowe dla polskiej branży mleczarskiej, ogrodniczej czy produktów
przetworzonych do krajów Mercosur.
b) Czy Ministerstwo ocenia wpływ importu produktów rolnych z Ameryki Południowej (np.
wołowiny, drobiu, soi, cukru trzcinowego) na konkurencyjność polskiego sektora rolnego?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako pierwsze zanegowało kontrowersyjną
umowę handlową pomiędzy UE, a Mercosur (Brazylia, Argentyna, Paragwaj, Urugwaj i
Boliwia), zwracając uwagę przede wszystkim na naruszenie zasad konkurencyjności
europejskich producentów, w tym polskich rolników. Co może skutkować wyparciem
ich z rynku na rzecz dostawców żywności państw członkowskich Mercosur.
Zdaniem MRiRW oferowana liberalizacja ceł w dostępie do rynku Unii Europejskiej
jest w niektórych sektorach zbyt daleko idąca. Powodować może ryzyko wypierania
-- 15 of 41 --
str. 16
polskich produktów rolno-spożywczych z rynków UE przez produkty przywożone
z państw Mercosur. Negatywne skutki proponowanych rozwiązań, wobec których
protestują rolnicy w Polsce, Brukseli i Francji, dotkną wielu segmentów produkcji
rolno-spożywczej, a w szczególności branży mięsnej (drobiu i wołowiny) oraz
producentów cukru i etanolu.
Ponadto, Ministerstwo wskazuje również na różnice w standardach produkcji między
krajami Mercosur a Unią Europejską, zwłaszcza w zakresie stosowania pestycydów
i ochrony środowiska, co również może prowadzić do nierównej konkurencji dla
polskich rolników .
MRiRW podkreśla, że proponowane mechanizmy ochrony rynku UE przed
nadmiernym importem są trudne do uruchomienia i nie w pełni uwzględniają specyfikę
sektora rolnego.
Kraje Mercosur są trzecim co do wielkości eksporterem żywności na świecie (za UE
i Stanami Zjednoczonymi). Dla przykładu w zakresie upraw polowych kraje Mercosur
są dużymi producentami i eksporterami zbóż, roślin oleistych, cukru oraz tytoniu.
Polska jest również dużym producentem wielu produktów rolno-spożywczych,
co oznacza, że w celu zbilansowania rynku i zachowania jego stabilności musi
eksportować nadwyżki tych produktów.
Produkty takie jak wołowina, drób, soja czy cukier trzcinowy z Ameryki Południowej
są często tańsze ze względu na różnice klimatyczne, koszty produkcji i subsydia,
co może wywierać presję cenową na polskich producentów.
W przypadku rynku cukru, w celu zbilansowania nadwyżek, Polska musi eksportować
ok. 600-700 tys. ton cukru rocznie. Jednocześnie Brazylia jest największym
producentem i eksporterem cukru na świecie. Zwiększony przywóz taniego cukru
z krajów Mercosur, w tym głównie z Brazylii, stanowi konkurencję dla produkcji w UE,
w tym także w Polsce. Niemniej jednak, trzeba pamiętać, że przywóz poza
preferencyjnymi kontyngentami do UE cukru m.in. z Brazylii, jest objęty wysokimi
cłami.
-- 16 of 41 --
str. 17
W 2024 r. Polska zaimportowała 3,49 mln ton śruty sojowej na potrzeby paszowe.
Import pochodził głównie z Argentyny (1,7 mln ton) i Brazylii (1,3 mln ton). W Polsce
prowadzone są działania na rzecz rozwoju rynku upraw roślin wysokobiałkowych,
co ma pozwolić na zmniejszenie uzależnienia od importu surowców białkowych
do produkcji pasz.
Ministerstwo aktywnie uczestniczy w konsultacjach dotyczących umowy z Mercosur,
zgłaszając swoje obawy i postulaty w celu ochrony polskiego sektora rolnego.
Ministerstwo prowadzi starania o zablokowanie podpisania umowy UE-Mercosur.
c) Jakie działania Polska podejmuje w ramach Rady UE, by zablokować lub renegocjować
zapisy umowy, które mogą uderzyć w interesy krajowych rolników?
Zgodnie z obowiązującym podziałem kompetencji MRiRW nie ma roli wiodącej
w prezentacji na forum UE stanowiska Rządu RP w sprawie umowy UE-Mercosur ani
w uzgadnianiu z innymi państwami członkowskimi stanowisk rządowych w tej sprawie.
Działania MRiRW mają w tym obszarze funkcję wspierającą względem Prezesa Rady
Ministrów oraz Ministra Rozwoju i Technologii, który kompetencyjnie odpowiada
za ten obszar.
Uwzględniając ww. uwarunkowania i podział kompetencji, prezentowałem nasze
zastrzeżenia do umowy UE-Mercosur m.in. w czasie rozmowy z komisarzem ds. handlu
M. Šefčovičem w lutym 2025 r. oraz w rozmowach ze swoimi odpowiednikami
z państw członkowskich UE. Najwięcej rozmów odbyło się z minister Francji A.
Genevard – 22 listopada 2024 r., 25 lutego 2025 r., 16-17 czerwca 2025 r. oraz 25
czerwca 2025 r., w czasie których obie strony potwierdziły sprzeciw wobec umowy
UE-Mercosur oraz zapowiedziały kontynuację współpracy. Razem z Francją
opowiadamy się za uwzględnieniem w umowie UE-Mercosur odpowiednich
mechanizmów ochronnych dostosowanych do specyfiki sektora rolnego. Podobne
stanowiska do Polski i Francji maja także ministrowie rolnictwa Węgier i Austrii.
Poważne zastrzeżenia do umowy z Mercosurem zgłaszane są też przez Rumunię,
Włochy, Holandię oraz Belgię. Z kolei szereg innych krajów członkowskich, takich jak
Hiszpania i Portugalia, Szwecja, Finlandia, Niemcy, Czechy prezentuje silne wsparcie
dla szybkiego zatwierdzenia i wejścia w życie umowy.
-- 17 of 41 --
str. 18
MRiRW podejmowało też inne działania, niedotyczące wprost procedury
przyjmowania umowy UE-Mercosur, ale istotne z punktu widzenia przeciwdziałania jej
negatywnym skutkom i ważne dla ochrony interesów rolnictwa w negocjacjach
handlowych.
Występując w roli prezydencji w Radzie ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH),
zorganizowałem dwie debaty dotyczące kwestii rolnych związanych z handlem.
W toku tych debat prezydencja polska zgłosiła dwie inicjatywy. Po pierwsze,
zgłosiliśmy propozycję przygotowania przez Komisję Europejską analizy wszystkich
preferencji udzielonych przez UE krajom trzecim w dostępie do rynku rolnego UE.
Taka analiza pozwoliłaby umieścić umowę UE-Mercosur w szerszym kontekście już
udzielonych krajom trzecim preferencji i uwypuklić skumulowany efekt tych umów.
Po drugie, zaproponowaliśmy państwom członkowskim UE wspólne opracowanie listy
zasad, którymi powinny się kierować instytucje UE w relacjach handlowych z krajami
trzecimi w obszarze handlu rolnego: konieczność sporządzania analiz wpływu,
przestrzeganie zasady wzajemności, konieczność mechanizmów ochronnych
i dostosowania importowanych towarów do unijnych standardów produkcji, także
w zakresie zrównoważonego rozwoju. Komisja Europejska nie podjęła ww. inicjatyw.
Wielu ministrów rolnictwa wyraziło zainteresowanie, ale szereg krajów (Szwecja,
Dania, Holandia, Niemcy, Czechy, Estonia, Finlandia) wyraziło sceptycyzm. Kraje te
tradycyjnie priorytetowo traktują wolny handel i otwieranie nowych rynków,
a mniejsze znaczenie przywiązują do ochrony sektora rolnego. Niemniej jednak,
ta praca wykonana przez polską prezydencję będzie stanowić punkt odniesienia
dla kolejnych prezydencji i być może będzie można powrócić do naszych postulatów
w bardziej sprzyjających warunkach.
MRiRW popiera ponadto koncepcję utworzenia specjalnego funduszu dla
zrekompensowania ewentualnych strat w przypadku nadmiernego importu z krajów
Mercosur na skutek wejścia w życie umowy. Jednocześnie zgłaszamy postulat, aby
fundusz obejmował również pośrednie straty producentów rolnych. Chodzi o straty
związane z wypieraniem produktów jednego państwa członkowskiego z rynków
innych państwach członkowskich UE przez żywność przywożoną z krajów Mercosur.
Postulat ten był prezentowany podczas ww. lutowego spotkania ministra
Siekierskiego z komisarzem Šefčovičem.
-- 18 of 41 --
str. 19
3. Susza i zmiany klimatyczne.
a) Czy MRiRW posiada aktualizowaną mapę regionów Polski najbardziej zagrożonych
suszą rolniczą i deficytem wód opadowych?
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podpisał z Instytutem Uprawy Nawożenia
i Gleboznawstwa – PIB na 2025 rok umowę na realizację zadania pn. "System
monitoringu suszy w Polsce".
Na podstawie ww. umowy Instytut przekazuje Ministerstwu komunikaty dotyczące
wystąpienia warunków suszy rolniczej w Polsce. Informacje do wyznaczenia
klimatycznego bilansu wodnego są przekazywane w okresach sześciodekadowych
od 21 marca do 30 września 2025 roku.
Przekazuję w załączeniu (załącznik nr 2) aktualne informacje oraz mapy dotyczące
regionów zagrożonych suszą rolniczą i deficytem wód opadowych.
Mapy Klimatycznego Bilansu Wodnego obrazujące obszary, na których wystąpiły
straty spowodowane suszą w uprawach uwzględnionych w ustawie o dopłatach
do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w Polsce, dostępne są na
stronie internetowej Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego
Instytutu Badawczego pod linkiem: https://susza.iung.pulawy.pl/kbw
b) Jakie środki finansowe zostały uruchomione w ramach WPR i krajowych programów
na rozwój retencji wodnej, melioracji i mikroretencji?
Działania, które bezpośrednio wpływają na poprawę retencji wodnej w krajobrazie
rolniczym, zaprojektowane są w ramach wsparcia realizowanego ze środków Wspólnej
Polityki Rolnej, tj. w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
(PROW 2014-2020) oraz Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023-2027 (PS WPR 2023-2027). Ponadto MRiRW zaprojektowało działania, które
są realizowane w ramach Krajowego Planu Odbudowy.
Podstawowym instrumentem w zakresie zapobiegania ekstremalnym zjawiskom
atmosferycznym w rolnictwie w ramach PROW 2014-2020 jest poddziałanie 5.1
„Wsparcie inwestycji w środki zapobiegawcze, których celem jest ograniczenie
-- 19 of 41 --
str. 20
skutków prawdopodobnych klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych
i katastrof”.
O przyznanie pomocy w ramach poddziałania 5.1. mogły ubiegać się spółki wodne lub
związki spółek wodnych, w których:
więcej niż połowę członków stanowią rolnicy, posiadający grunty rolne, albo
do rolników należy więcej niż połowa zmeliorowanych gruntów rolnych
objętych działalnością tej spółki.
Zakres operacji obejmował zakup sprzętu do utrzymywania urządzeń melioracyjnych.
W ramach poddziałania kosztami kwalifikowalnymi objęto też prace związane
z budową lub przebudową urządzeń melioracyjnych, aby spełniały funkcje
nawadniająco-odwadniające, chroniąc tym samym grunty rolne przed powodzią
i suszą, z uwzględnieniem zwiększenia retencjonowania wody. Pomoc można było
uzyskać w ramach przeprowadzonych naborów wniosków o przyznanie pomocy, m.in.
na budowę, przebudowę lub remont progu piętrzącego, zastawki oraz przepustu
z piętrzeniem.
Pomoc przyznawano i wypłacano do wysokości limitu, który w okresie realizacji
programu wynosił 1 000 000 zł na beneficjenta.
Od 2017 r. przeprowadzono 8 naborów wniosków, w ramach których spółki wodne
złożyły 581 wniosków na kwotę 256 mln zł. Zawarto 374 umowy na kwotę 164 mln
zł.
Ponadto w celu wsparcia gospodarstw rolnych w zakresie gospodarowania wodą
realizowane jest poddziałanie 4.3 „Wsparcie na inwestycje związane z rozwojem,
modernizacją i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa” – typ operacji „Scalanie
gruntów”.
Celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania
w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych,
lasów i gruntów leśnych, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń
melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu.
-- 20 of 41 --
str. 21
W ramach tego typu operacji preferowane są operacje, w ramach których
przewidziano wydzielenie gruntów na cele związane z poprawą stosunków wodnych
w zakresie retencji wodnej.
Łącznie złożono 234 wnioski o przyznanie pomocy na kwotę 2 189 936 394 zł.
Podpisano 185 umów na kwotę 1 883 738 172 zł.
Realizacja scaleń gruntów kontynuowana jest również w PS WPR 2023-2027
w ramach interwencji I.10.8 „Scalanie gruntów wraz z zagospodarowaniem
poscaleniowym”. W ramach tej interwencji preferowane są operacje uwzględniające
m.in. inwestycje przyczyniające się do zwiększenia retencji wodnej na gruntach
rolnych, tj.:
tworzenie lub odtworzenie śródpolnych oczek wodnych lub zachowanie
istniejących mokradeł;
budowa lub przebudowa:
małych zbiorników wodnych (o łącznej powierzchni co najmniej 500 m2);
istniejących urządzeń melioracji wodnych oraz innych urządzeń wodnych
w celu zmiany ich funkcji, tj. zmiany funkcji urządzeń melioracji
z odwadniających na nawadniająco-odwadniające.
Jednocześnie ustawowo rozszerzono zakres zagospodarowania poscaleniowego
o budowę lub przebudowę urządzeń wodnych mających na celu zwiększenie retencji
wód, co oznacza, że inwestycje będą mogły stanowić koszt kwalifikowalny w ramach
tej interwencji.
Preferowane są również operacje, w ramach których przewidziano zachowanie
lub wyznaczanie pasów ochronnych o charakterze zakrzewień lub zadrzewień
śródpolnych czy wyznaczenie strefy buforowej (w tym wzdłuż cieków wodnych).
Do 25 maja 2025 r. w ramach tej interwencji złożono 23 wnioski o przyznanie pomocy
na kwotę przeszło 362 mln zł (62% dostępnej alokacji środków).
Ponadto pod koniec 2021 r., w ramach tzw. wsparcia w okresie przejściowym,
do PROW 2014-2020 wprowadzono wsparcie finansowe na operacje typu
„Zarządzanie zasobami wodnymi”, w ramach poddziałania 4.3 „Wsparcie na inwestycje
-- 21 of 41 --
str. 22
związane z rozwojem, modernizacją i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa”.
Wsparcie ukierunkowane jest na zwiększanie retencji oraz przeciwdziałanie powodzi
i suszy w zlewniach rolniczych.
Propozycja skierowana jest do dwóch grup beneficjentów. Pierwszą stanowi
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (PGW WP), które może realizować
inwestycje w zakresie budowy, przebudowy urządzeń wodnych lub budowli
hydrotechnicznych na ciekach wodnych naturalnych albo sztucznych. Wnioskodawca
mógł ubiegać się o wsparcie do 10 mln zł na operację, która została pozytywnie
zaopiniowana przez powołany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zespół
opiniodawczo-doradczy. Ocena ekspertów była przeprowadzana w kontekście
wpływu inwestycji na środowisko oraz poprawę stosunków wodnych na terenach
użytkowanych rolniczo. Inwestycje, które znajdują się na liście, zostały również
wskazane do realizacji w ramach kluczowych, strategicznych dokumentów
planistycznych kraju, m.in. w Planie Przeciwdziałania Skutkom Suszy czy Programie
Przeciwdziałania Niedoborowi Wody. Ponadto poddano je strategicznej ocenie
oddziaływania na środowisko.
Druga grupa obejmuje gminy. W tym przypadku wsparcie przeznaczono na budowę
lub przebudowę otwartych zbiorników retencyjnych o powierzchni nieprzekraczającej
5000 m2 oraz głębokości nieprzekraczającej 3 m od naturalnej powierzchni terenu,
które będą gromadziły nie tylko wody opadowe i roztopowe, ale będą mogły
dodatkowo korzystać z wód gruntowych i wód płynących, np. w rowach
melioracyjnych. Dodatkowo za koszty kwalifikowalne, obejmujące infrastrukturę
towarzyszącą, uznano m.in. koszty urządzania stref buforowych (ekotonowych),
służących redukcji zanieczyszczeń spływających do zbiornika, urządzania wodopojów
o łagodnym pochyleniu zejścia dla zwierząt (dzikich) do wody, umocnienia wlotów
i wylotów, upustów, przelewów, przewałów. Inwestycja mogła być zrealizowana
w miejscowości należącej do gminy wiejskiej, gminy miejsko-wiejskiej (z wyłączeniem
miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców), gminy miejskiej (z wyłączeniem
miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców). Maksymalna kwota
dofinansowania wynosi 500 tys. zł na operację (bez limitu na gminę).
-- 22 of 41 --
str. 23
Nabory wniosków były przeprowadzane oddzielnie w poszczególnych
województwach. Pierwsze nabory wniosków o przyznanie pomocy dla operacji
”Zarządzanie zasobami wodnymi” zostały uruchomione w październiku 2023 r.
Łącznie złożono 827 wniosków o przyznanie pomocy na kwotę 477 749 200 zł,
Podpisano 615 umów na kwotę 292 584 177 zł.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy w MRiRW realizowana jest inwestycja
B 3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na
obszarach wiejskich”, której celem jest wsparcie przedsięwzięć na obszarach wiejskich
w zakresie poprawy gospodarowania wodą oraz efektywności wykorzystania jej
zasobów. W ramach projektu finansowane są głównie prace związane z budową,
przebudową, odbudową, rozbudową urządzeń melioracji wodnych oraz urządzeń
wodnych, w szczególności ograniczających odpływ wody, z uwzględnieniem jej
retencjonowania dla przeciwdziałania skutkom suszy (obszar B). Prace związane
z budową lub przebudową urządzeń melioracyjnych mają przywrócić funkcję
nawadniająco-odwadniającą tych urządzeń, chroniąc tym samym grunty rolne przed
powodzią i suszą. Wskazany obszar dedykowany jest gminom. W ramach
przeprowadzonych naborów wniosków złożono 193 wnioski na łączną kwotę ponad
198 mln zł.
Należy również wspomnieć o wsparciu z budżetu państwa dla spółek wodnych
na utrzymanie urządzeń melioracji wodnych (dotacja). Regularne utrzymanie urządzeń
melioracji wodnych, takich jak rowy, zastawki i przepusty, pozwala na skuteczne
spowalnianie odpływu wody z terenów rolniczych, co bezpośrednio przekłada się
na zwiększenie retencji wodnej w środowisku. W latach 2021-2025 środki te wynosiły
40 mln zł rocznie i były przyznawane w ramach rezerw celowych budżetu państwa.
MRiRW dzieli pulę dotacji na poszczególne województwa na podstawie
zapotrzebowania zgłaszanego przez wojewodów. Sam podział środków oraz ustalanie
zasad ich przyznawania leży już w kompetencjach wojewodów.
c) Czy planowane są zmiany w systemie ubezpieczeń rolniczych, które objęłyby ryzyka
klimatyczne w sposób kompleksowy (np. susza, grad, burze pyłowe)?
-- 23 of 41 --
str. 24
Odnosząc się do systemu ubezpieczeń rolniczych informuję, że funkcjonujący od 2006
r. na podstawie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.
U. z 2025 r. poz. 251) system ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich
umożliwia 65% dopłatę z budżetu państwa do składki ubezpieczenia:
1) upraw zbóż, w tym gryki i kukurydzy, upraw rzepaku, rzepiku, słonecznika,
facelii, gorczycy, lnu, konopi włóknistych, chmielu, tytoniu, warzyw
gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków
cukrowych, bobowatych grubonasiennych (roślin strączkowych), w tym soi,
upraw bobowatych drobnonasiennych lub roślin zielarskich, od zasiewu lub
wysadzenia do ich zbioru, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez
huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę,
suszę, ujemne skutki przezimowania oraz przymrozki wiosenne lub
2) bydła, koni, owiec, kóz, drobiu lub świń od ryzyka wystąpienia szkód
spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun,
obsunięcie się ziemi, lawinę oraz w wyniku uboju z konieczności.
Od stycznia 2025 roku wprowadzono zmiany do ustawy o ubezpieczeniach upraw
rolnych i zwierząt gospodarskich, które rozszerzyły katalog upraw, do których
udzielane są ze środków budżetu państwa dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów
ubezpieczenia o słonecznik, facelię, len, konopie włókniste, bobowate
drobnonasienne, rośliny zielarskie i gorczycę.
Ponadto w celu zwiększenia dostępności ubezpieczenia - zwiększona została
fakultatywna franszyza do 35% w przypadku ubezpieczenia upraw drzew i krzewów
owocowych oraz truskawek oraz zwiększone zostały limity procentowe stawek sumy
ubezpieczenia za ubezpieczenia upraw drzew i krzewów owocowych oraz truskawek
z dopłatą do składek ubezpieczenia z 9% dla gleb I-IV klasy, 12% dla gleb V klasy i 15%
dla gleb VI klasy odpowiednio do: 20%, 22% i 25%.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2024 r.
w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty
pomocy finansowej w ramach narzędzi zarządzania ryzykiem w formie wkładów
finansowych na rzecz składek w ramach systemów ubezpieczeń w ramach Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (Dz. U. z 2024 r. poz.
-- 24 of 41 --
str. 25
355) stosowane są 70% dopłaty do składek producentów rolnych z tytułu
ubezpieczenia zwierząt gospodarskich od chorób zakaźnych zwierząt. Nabory
wniosków w ramach interwencji I.12.1. rozpoczęły się w 2025 r. Budżet zaplanowany
na 2025 r. wynosi 53,63 mln zł.
Aktualnie konsultowany jest projekt Wytycznych szczegółowych dotyczących
przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy dla interwencji I.12.2 „Dofinansowanie
funduszy wzajemnościowych” w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki
Rolnej na lata 2023-2027. W projekcie Wytycznych proponuje się 70%
dofinansowanie kosztów tworzenia funduszy wzajemnościowych w formie małych
towarzystw ubezpieczeń wzajemnych lub związków wzajemności członkowskiej
w ramach istniejących towarzystw ubezpieczeń wzajemnych oraz refinansowanie
przez pierwsze trzy lata 70% wypłaconych odszkodowań przez nowo utworzone
fundusze wzajemnościowy.
4. Choroby zakaźne zwierząt (ASF, grypa ptaków, grypa bydła).
a) Jakie są obecne dane dotyczące liczby ognisk ASF u dzików i świń w 2025 roku oraz
działań podejmowanych w zakresie bioasekuracji gospodarstw?
Sytuacja epizootyczna w zakresie afrykańskiego pomoru świń (ASF) w 2025 r.
przedstawia się następująco: do 27 czerwca 2025 r. wykryto 2365 ognisk ASF
u dzików oraz 2 ogniska ASF u świń w województwach pomorskim (1311 szt. świń)
oraz lubelskim (68 szt. świń).
W zakresie ASF, w ramach prowadzonych przez IW działań, realizowane są kontrole
gospodarstw utrzymujących świnie w zakresie spełniania wymagań wynikających
z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r.
w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru
świń (Dz. U. z 2024 r. poz. 677).
Od 1 stycznia do 31 maja br. skontrolowano 30 348 gospodarstw utrzymujących
świnie. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w odniesieniu do 364
gospodarstw właściwi powiatowi lekarze weterynarii (PLW) wydali decyzje
administracyjne w sprawie usunięcia uchybień, natomiast w przypadku 105
gospodarstw zostały wydane decyzje administracyjne w przedmiocie nakazu zabicia
-- 25 of 41 --
str. 26
lub uboju świń i czasowego zakazu ich utrzymywania, na podstawie art. 48 b ust. 1 pkt
2 oraz ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075).
Obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.) przewidują
pomoc dla hodowców trzody chlewnej polegającą na refundacji do 100% wydatków
poniesionych na działania związane z bioasekuracją.
W planie finansowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na 2025 r.
na pomoc dla producentów świń na dostosowanie gospodarstw do wymogów
utrzymywania świń (bioasekuracja) zaplanowano wydatki w kwocie 30 mln zł.
Ponadto, w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-
2027 (PS WPR), przewidziano interwencję I.10.3 „Inwestycje zapobiegające
rozprzestrzenianiu się ASF”.
Rolnicy mogą uzyskać wsparcie na inwestycje dotyczące bioasekuracji, w tym
wykonanie ogrodzenia chlewni i zakup urządzeń służących bioasekuracji.
O wsparcie może się ubiegać gospodarstwo, w którym minimalna średnioroczna liczba
świń w stadzie wynosi co najmniej 50 sztuk albo co najmniej 27 sztuk
zarejestrowanych na terenie nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja
w przypadku prowadzenia produkcji metodami ekologicznymi.
W przypadku prowadzenia chowu lub hodowli ras rodzimych: puławska, złotnicka
biała, złotnicka pstra, objętych programami ochrony zasobów genetycznych lub świń
czystych ras - warunek dotyczący liczby świń w stadzie nie obowiązuje.
Pomocą mogą być objęte w szczególności inwestycje związane z:
budową, przebudową, remontem budynków lub budowli służących
bioasekuracji, takich jak np.: niecki dezynfekcyjne, magazyny do
przechowywania słomy dla świń,
-- 26 of 41 --
str. 27
wykonaniem ogrodzenia spełniającego warunki bioasekuracji, które będzie
posiadać zamykane bramy wjazdowe i furtki,
zakupem urządzeń służących bioasekuracji, takich jak np.: brama, kurtyna lub
tunel,
zakupem i posadowieniem silosu na paszę gotową do bezpośredniego spożycia
przez świnie lub silosu na zboże przeznaczone na paszę,
wykonaniem inwestycji umożliwiającej utrzymywanie świń w gospodarstwie
rolnym w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach, mających oddzielne
wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w
których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne.
Maksymalna wysokość pomocy udzielonej beneficjentowi w ramach tego instrumentu
wsparcia, nie może przekroczyć 100 tys. zł. Pomoc przyznaje się na operację o
planowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych powyżej 20 tys. zł.
Intensywność pomocy wynosi do 80% kosztów kwalifikowalnych operacji lub do 80%
ustalonych stawek.
Łączny budżet przewidziany w PS WPR na tę interwencję wynosi 70 mln euro.
Dodatkowe informacje znajdują się na stronie: https://www.gov.pl/web/arimr/nabor-
27-czerwiec---25-sierpien-2024-r i zostaną zaktualizowane przed kolejnym naborem.
W naborze w 2025 r. będą obowiązywać wyższe stawki kosztów jednostkowych w
stosunku do stawek z naboru w 2024 r.
W ramach I.10.3 „Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF”,
przeprowadzono dwa nabory wniosków o przyznanie pomocy, w ramach których
złożono łącznie 2750 wniosków na kwotę 185,5 mln zł:
nabór 2023 (07.09.2023 r. - 20.10.2023 r.) - złożono 1291 wniosków o
przyznanie pomocy na kwotę ok. 85 mln zł;
nabór 2024 (27.06.2024 r. - 25.08.2024 r.) - złożono 1459 wniosków o
przyznanie pomocy na kwotę ok. 100 mln zł.
Maksymalny okres realizacji operacji wynosi 24 miesiące od dnia zawarcia umowy, w
związku z tym wnioski złożone w ramach obu naborów są obecnie w trakcie realizacji
-- 27 of 41 --
str. 28
i trudno jednoznacznie określić poziom płatności dokonanych odrębnie dla każdego
naboru wniosku o przyznanie pomocy.
Kolejny nabór na interwencję I.10.3 jest planowany od 2 września do 1 października
2025 r.
b) Czy Ministerstwo opracowało strategię zwalczania nowej fali wysoce zjadliwej grypy
ptaków (HPAI), z uwzględnieniem ryzyka zoonozy (przenoszenia na ludzi)?
W zakresie wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), informuję, że zgodnie
z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 listopada 2021 r. w sprawie współpracy
organów Inspekcji Weterynaryjnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej
Inspekcji Farmaceutycznej, Inspekcji Transportu Drogowego, Inspekcji Jakości
Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz jednostek samorządu terytorialnego
przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w tym chorób odzwierzęcych (Dz.U.
z 2021 r. poz. 2250), organy IW, tj. właściwi terytorialnie PLW dla miejsca wystąpienia
ogniska HPAI zobowiązani są do informowania o sytuacji epizootycznej w odniesieniu
do tej jednostki chorobowej i liczbie osób mających kontakt z zakażonymi zwierzętami
właściwych państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych.
Główny Lekarz Weterynarii ściśle współpracuje z Głównym Inspektorem Sanitarnym
w zakresie ochrony zdrowia publicznego, czego rezultatem są następujące publikacje:
• wspólne zalecenia Głównego Inspektora Sanitarnego, Głównego Lekarza
Weterynarii, Dyrektora Instytutu Medycyny Pracy i Dyrektora Centralnego
Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego na temat
działań, których celem jest ochrona osób, w tym pracowników, zawodowo
narażonych na kontakt z wysoce zjadliwymi wirusami grypy ptaków;
• wytyczne dla hodowców/właścicieli i pracowników ferm zwierząt oraz dla
osób mających kontakt ze zwierzętami wrażliwymi na zakażenie wirusami
grypy ptaków – przed sezonem infekcyjnym.
Zgodnie z art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429
z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające
i uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”)
państwa członkowskie UE, po przeprowadzeniu stosownych konsultacji z ekspertami
-- 28 of 41 --
str. 29
i zainteresowanymi stronami, opracowują i aktualizują plany gotowości oraz, w razie
potrzeby, szczegółowe instrukcje określające środki wprowadzane w danym państwie
członkowskim w przypadku wystąpienia choroby kategorii A, w tym HPAI - zgodnie
z wykazem stanowiącym załącznik do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)
2018/1882 z dnia 3 grudnia 2018 r. w sprawie stosowania niektórych przepisów
dotyczących zapobiegania chorobom oraz ich zwalczania do kategorii chorób
umieszczonych w wykazie oraz ustanawiające wykaz gatunków i grup gatunków,
z którymi wiąże się znaczne ryzyko rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych
w tym wykazie. Aktualnie trwają prace nad aktualizacją obowiązującego planu
gotowości w odniesieniu do ww. jednostki chorobowej w przedmiocie uzupełnienia
o dodatkowe wytyczne i procedury, w celu uszczegółowienia i ujednolicenia
postępowania terenowych organów IW przy zwalczaniu przedmiotowej jednostki
chorobowej w obszarach, które na przestrzeni ostatnich kilku lat okazały się
problematyczne.
c) Jakie są procedury w przypadku wystąpienia pryszczycy – czy prowadzony jest nadzór
epizootyczny, badania przesiewowe i gotowość do ewentualnego uboju prewencyjnego?
Uprzejmie informuję, że postępowanie w przypadku wystąpienia choroby kategorii
A (np. pryszczyca) wynika z przepisów rozporządzenia delegowanego Komisji
2020/687 z dnia 17 grudnia 2019 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do przepisów dotyczących
zapobiegania niektórym chorobom umieszczonym w wykazie oraz ich zwalczaniu.
Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia, PLW obejmuje gospodarstwo, w którym
wystąpiła choroba, nadzorem. Dokonuje m.in. spisu zwierząt i produktów
w gospodarstwie oraz nakłada zakaz przemieszczania zwierząt i produktów z i do
ogniska. Zwierzęta przebywające w ognisku podlegają zabiciu, a zwłoki, ściółka, nawóz
i wszelkie produkty odzwierzęce znajdujące się w ognisku podlegają utylizacji.
Następnie przeprowadzane jest czyszczenie i dezynfekcja.
Jednocześnie, PLW wyznacza wokół ogniska obszar zapowietrzony (3 km) i zagrożony
(10 km). Na obszarach tych przez co najmniej 30 dni od zakończenia wstępnego
czyszczenia i dezynfekcji obowiązują restrykcje dotyczące przemieszczania zwierząt.
-- 29 of 41 --
str. 30
Ponadto, PLW przeprowadza wizytacje gospodarstw znajdujących się w obszarze
zapowietrzonym i zagrożonym oraz w gospodarstwach kontaktowych, jeśli takie
zostały ustalone w trakcie dochodzenia epizootycznego. W zależności od sytuacji
epizootycznej oraz wyników analizy ryzyka, PLW może podjąć decyzję o konieczności
przeprowadzenia badań laboratoryjnych lub uboju prewencyjnym zwierząt
w gospodarstwach znajdujących się w obszarach objętych ograniczeniami.
5. Zagrożenia sabotażem biologicznym i chemicznym.
a) Czy resort dysponuje systemem wczesnego ostrzegania przed wprowadzeniem
do środowiska rolniczego szkodników inwazyjnych lub patogenów o nieznanym
pochodzeniu?
b) Czy w latach 2024-2025 odnotowano przypadki celowego zanieczyszczenia upraw,
pasz, /wody lub żywności, mogące wskazywać na działania sabotażowe?
Uprawy roślin żywicielskich dla wskazanych w przepisach agrofagów
kwarantannowych i innych agrofagów objętych przepisami fitosanitarnymi
są włączone w prowadzony przez PIORiN monitoring. Ponadto, określone
w przepisach Unii Europejskiej uprawy (produkcja materiału rozmnożeniowego) jest
objęta nadzorem pod kątem występowania regulowanych agrofagów
niekwarantannowych.
W latach 2024-2025 nie odnotowano przypadków celowego zanieczyszczenia upraw
agrofagami objętymi regulacjami prawnymi.
c) Czy MRiRW, we współpracy z ABW i policją, prowadzi symulacje lub ćwiczenia
na wypadek ataku agroterrorystycznego, np. z użyciem nielegalnych pestycydów,
środków hormonalnych lub bakterii (np. salmonella, E. coli, listeria)?
Krajowy System Wykrywania Skażeń i Alarmowania to element krajowego systemu
bezpieczeństwa, którego zadaniem jest wykrywanie, identyfikacja i ocena zagrożeń
skażeniami lub zakażeniami.
Corocznie odbywają się ćwiczenia bądź treningi KSWSiA z udziałem MRiRW oraz
podległych Inspekcji. MRiRW bierze udział w krajowych i międzynarodowych
-- 30 of 41 --
str. 31
ćwiczeniach systemu KSWSiA, (w roku 2025 odbyło się Ćwiczenie KSWSiA–Wspólny
Patrol–25 z udziałem przedstawicieli MRiRW, GIRM, GIW i GIORIN). Dodatkowo
opracowuje plany reagowania kryzysowego w sektorze rolnictwa
i żywności.
W strukturze Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) funkcjonuje kilka
specjalistycznych laboratoriów, które biorą udział w KSWSiA, szczególnie w zakresie:
• wykrywania skażeń biologicznych (choroby zwierząt i roślin),
• oceny bezpieczeństwa żywności i pasz,
• kontroli resztek pestycydów, metali ciężkich, mikotoksyn, antybiotyków, itp.
KSWSiA działa na rzecz ochrony ludności i środowiska przed skutkami:
skażeń chemicznych,
skażeń biologicznych (np. epidemie),
skażeń promieniotwórczych (radiacyjnych).
Główne zadania systemu to:
zbieranie i przetwarzanie informacji o skażeniach (chemicznych, biologicznych,
radiacyjnych);
wydawanie ostrzeżeń i alarmów dla ludności i odpowiednich służb;
koordynacja działań służb ratowniczych i specjalistycznych, np. wojska, straży
pożarnej, sanepidu;
monitorowanie zagrożeń w czasie rzeczywistym.
MRiRW uczestniczy w KSWSiA w następujących obszarach działania:
1. Zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt i roślin (skażenia biologiczne). MRiRW
koordynuje działania związane z:
wykrywaniem i zwalczaniem epidemii chorób odzwierzęcych (np. ASF –
afrykański pomór świń, HPAI - grypa ptaków),
reagowaniem na epidemie chorób roślin (np. bakterie i wirusy zagrażające
uprawom),
ograniczaniem zagrożeń zoonotycznych – chorób, które mogą przechodzić
ze zwierząt na ludzi (np. wąglik, salmonelloza).
-- 31 of 41 --
str. 32
2. Bezpieczeństwo żywności i pasz. W sytuacji skażenia chemicznego lub radiacyjnego
MRiRW:
monitoruje bezpieczeństwo żywności pochodzenia roślinnego i zwierzęcego,
wdraża procedury wycofywania skażonej żywności z rynku,
współpracuje z instytucjami unijnymi (np. EFSA – Europejski Urząd ds.
Bezpieczeństwa Żywności).
3. Współpraca z Inspekcjami podległymi MRiRW. Ministerstwo koordynuje działania
m.in.:
Inspekcji Weterynaryjnej (w sprawach chorób zwierząt, zoonoz),
- Inspekcja Weterynaryjna nie dysponuje systemem wczesnego ostrzegania przed
wprowadzeniem do środowiska rolniczego patogenów o nieznanym pochodzeniu,
- do Głównego Inspektoratu Weterynarii nie wpłynęły żadne informacje dotyczące
przypadków celowego zanieczyszczenia mogące wskazywać na działania sabotażowe.
- Inspekcja Weterynaryjna nie prowadziła we współpracy z ABW i Policją symulacji lub
ćwiczeń na wypadek ataku agroterrorystycznego.
Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowy Instytut Badawczy
(PIWet–PIB) w Puławach, jest to kluczowe laboratorium referencyjne MRiRW:
- wykrywa i analizuje choroby zakaźne zwierząt (np. ASF, wścieklizna, ptasia grypa,
pryszczyca),
- posiada nowoczesne laboratoria biologii molekularnej, mikrobiologii, wirusologii i
toksykologii,
- uczestniczy w krajowych i unijnych systemach szybkiego ostrzegania.
Laboratoria Wojewódzkich Inspektoratów Weterynarii:
- prowadzą bieżące badania próbek zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego w
terenie,
- służą jako wsparcie w sytuacjach kryzysowych i podczas epidemii chorób zakaźnych.
Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (w zakresie skażeń
biologicznych w uprawach),
Działania kontrolne pod kątem występowania agrofagów kwarantannowych dla Unii;
agrofagów objętych środkami na podstawie art. 29 i 30 rozporządzenia Parlamentu
-- 32 of 41 --
str. 33
Europejskiego i Rady 2016/2031 oraz agrogfagów nieznanych z występowania
w kraju/Unii Europejskiej, są prowadzone przez wojewódzkie inspektoraty ochrony
roślin i nasiennictwa (WIORiN) zgodnie z przepisami prawa z zakresu zdrowia roślin
oraz w oparciu o wytyczne Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa,
w tym w szczególności o wytyczne do planu pracy WIORiN na rok 2025 oraz
o założenia Wieloletniego programu kontroli występowania agrofagów, który jest
opracowywany zgodnie z przepisami Unii Europejskiej.
W ramach działań związanych z nadzorem fitosanitarnym PIORiN prowadzi
systematyczny monitoring występowania ww. agrofagów. Część tych działań
dofinansowywana jest z budżetu Unii Europejskiej w ramach programu SMP (Single
Market Program). Dla agrofagów kwarantannowych uznanych w przepisach Unii
Europejskiej za priorytetowe, przygotowane zostały plany awaryjne na wypadek ich
wystąpienia w kraju.
Na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/2031,
w przypadku stwierdzenia występowania na terytorium Polski lub części obszaru kraju
agrofaga kwarantannowego dla Unii, w szczególności agrofaga, którego występowania
dotychczas tam nie odnotowywano, PIORiN bezzwłocznie powiadamia podmioty
profesjonalne, których rośliny, produkty roślinne lub inne przedmioty mogą zostać
zaatakowane. Dodatkowo, w przypadku wystąpienia agrofaga priorytetowego,
działania te są prowadzone także w odniesieniu do opinii publicznej. Informacje
te są przekazywane za pośrednictwem komunikatów zamieszczanych na stronie
internetowej PIORiN i w mediach społecznościowych oraz umieszczane w miejscach,
w których podmioty mogą mieć z tymi informacjami styczność (np. sklepy ogrodnicze,
urzędy gminy, tablice informacyjne). Informacja taka jest również przekazywana
pisemnie do stron, których sprawa dotyczy. Organizowane są również bezpośrednie
spotkania z zainteresowanymi.
Dodatkowo, w przypadku wykrycia ogniska agrofaga kwarantannowego dla Unii
na terytorium Polski (z wyłączeniem bakterii Clavibacter sepedonicus), a także
obecności regulowanych przepisami agrofagów w przesyłce importowanej do Unii
Europejskiej z państwa trzeciego lub przemieszczanej wewnątrz Unii Europejskiej,
informacja na ten temat jest niezwłocznie przekazywana do Komisji Europejskiej
i pozostałych państw członkowskich w sposób elektroniczny przez odpowiedni system
-- 33 of 41 --
str. 34
udostępniony przez Komisję Europejską (TRACES NT, RASSFF, Europhyt) co pozwala
na wdrożenie środków fitosanitarnych mających na celu, odpowiednio zwalczenie
i zapobieżenie rozprzestrzenianiu albo zapobieżenie wprowadzeniu tych agrofagów
na terytorium Unii Europejskiej.
W dniu 24 stycznia 2022 roku podpisane zostało porozumienie w sprawie
współdziałania PIORiN oraz organów Policji w zakresie zwalczania przestępstw
i wykroczeń, związanych z obrotem roślinami i produktami pochodzenia roślinnego,
w tym materiałem siewnym, wprowadzaniem do obrotu i stosowaniem środków
ochrony roślin oraz wprowadzaniem do obrotu nawozów i środków wspomagających
uprawę roślin. Dotyczy ono czynności wykonywanych w ramach zadań ustawowych.
Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (w zakresie
kontroli jakości i bezpieczeństwa żywności).
Centralne Laboratorium Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-
Spożywczych (IJHARS) prowadzi badania żywności i pasz pod kątem:
pozostałości pestycydów,
metali ciężkich,
mikotoksyn,
innych zanieczyszczeń chemicznych.
Uczestniczy także w systemie szybkiego ostrzegania o zagrożeniach w żywności w UE
- RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed).
6. Infrastruktura krytyczna i bezpieczeństwo państwa
a) Jakie elementy infrastruktury rolno-spożywczej (np. magazyny zbożowe, zakłady uboju,
stacje paszowe, węzły logistyczne) zostały formalnie uznane za infrastrukturę krytyczną?
b) Czy MRiRW współpracuje z MON i MSWiA w zakresie ich ochrony fizycznej
i cyberbezpieczeństwa?
c) Czy rozważane jest stworzenie systemu strategicznych rezerw żywności i pasz na
poziomie regionalnym?
-- 34 of 41 --
str. 35
Mając na uwadze wdrożenie rozwiązań zawartych w dyrektywie Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie odporności
podmiotów krytycznych i uchylającą dyrektywę Rady 2008/114/WE (Dz. Urz. UE L
333 z 27.12.2022 r. str. 164) do projektu ustawy o zmianie ustawy o zarządzaniu
kryzysowym oraz niektórych innych ustaw (UC 47) oraz ustawy o zmianie ustawy
o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw (UC32)
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzgodnieniu z Głównym Lekarzem
Weterynarii zgłosiło uwagę aby w załączniku 1 „Podmioty kluczowe” w sektorze:
„Produkcja, przetwarzanie i dystrybucja żywności” dopisać w podsektorze:
„Produkcja Pasz” a w kolumnie „Rodzaj Podmiotu”: przedsiębiorstwa paszowe
w rozumieniu art. 3 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady
i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd do Spraw
Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w sprawie
bezpieczeństwa żywności;
„Utylizacja” a w kolumnie „Rodzaj Podmiotu”: zakłady przetwórcze kategorii 1,
2 i 3 oraz spalarnie, w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego
przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego,
nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie
(WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia
zwierzęcego).
W Polsce istnieje Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (RARS), która jest agencją
wykonawczą podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. RARS dba
o zapewnienie strategicznych rezerw produktów żywnościowych, medycznych
i technicznych oraz zapasów paliw w czasie pokoju, ale przede wszystkim na wypadek
konfliktu zbrojnego, zagrożenia zdrowia publicznego, klęski żywiołowej lub innej
sytuacji kryzysowej. System rezerw strategicznych reguluje ustawa z dnia 17 grudnia
2020 r. o rezerwach strategicznych. Zgodnie z art.3 ww. ustawy rezerwy strategiczne
tworzy się na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa i obronności państwa,
bezpieczeństwa, porządku i zdrowia publicznego oraz wystąpienia klęski żywiołowej
lub sytuacji kryzysowej, w celach wsparcia wykonywania zadań w zakresie
-- 35 of 41 --
str. 36
bezpieczeństwa i obronności państwa, odtworzenia infrastruktury krytycznej,
złagodzenia zakłóceń w ciągłości dostaw służących funkcjonowaniu gospodarki
i zaspokojeniu podstawowych potrzeb obywateli, ratowania ich życia i zdrowia,
realizacji interesów narodowych Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie
bezpieczeństwa narodowego, wypełnienia jej zobowiązań międzynarodowych, a także
udzielania pomocy i wsparcia podmiotom prawa międzynarodowego publicznego.
Rezerwy strategiczne można podzielić na: rezerwy medyczne – utrzymywane
w grupach towarów: leki, surowice i szczepionki, środki dezynfekcyjne, opatrunki,
odzież ochronna, wyroby medyczne jednorazowego użytku, sprzęt medyczny, sprzęt
kwaterunkowy; rezerwy techniczne – czyli ciężkie maszyny budowlane, stalowe
konstrukcje składanych mostów kolejowych i drogowych oraz elementy infrastruktury
kolejowej, agregaty prądotwórcze, mosty pływające i inny sprzęt związany
z transportem wodnym; rezerwy żywnościowe – utrzymywane w grupach
asortymentowych, takich jak: zboża i produkty zbożowe, mięso i przetwory mięsne,
tłuszcze roślinne i zwierzęce, produkty mleczne, inne (np. woda pitna mineralna,
cukier). Asortymenty rezerw strategicznych i ich ilości określa Rządowy Program
Rezerw Strategicznych opracowywany na okres 5 lat w trybie niejawnym. Obecnie
obowiązujący Program został opracowany na lata 2022-2026. MRiRW partycypował
w tworzeniu Programu. Departament Bezpieczeństwa MRiRW koordynował
przekazanie wkładu do RARS utworzonego z informacji z komórek organizacyjnych
MRiRW oraz urzędów centralnych (Główny Inspektorat Weterynarii).
7. Grunty Skarbu Państwa jako bufor strategiczny
a) Czy Ministerstwo analizuje możliwość czasowego lub stałego przekazania gruntów
należących do KOWR pod uprawy kluczowe dla samowystarczalności żywnościowej (np.
zboża, rośliny wysokobiałkowe)?
b) Czy rozważane jest wprowadzenie przepisów umożliwiających priorytetowy dostęp do
tych gruntów dla producentów objętych sankcjami rynkowymi (np. ze względu na ASF,
grypę ptaków, embargo)?
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) realizuje zadania wynikające z polityki
państwa, w szczególności w zakresie wdrażania i stosowania instrumentów wsparcia
rolnictwa, aktywnej polityki rolnej oraz rozwoju obszarów wiejskich. KOWR wykonuje
-- 36 of 41 --
str. 37
zadania na podstawie ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia
Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 294).
KOWR jest państwową osobą prawną, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie
prawa własności w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, wchodzących
w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP). Kwestie sposobu
gospodarowania tym mieniem reguluje ustawa z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz.
589, z późn. zm., zwana dalej „ugnrSP”), przepisy wykonawcze wydane na jej
podstawie i wewnętrzne regulacje KOWR.
KOWR rozdysponowuje nieruchomości rolne ZWRSP przez oddziały terenowe
KOWR według regulacji określonych w rozdziale 6 i 8 ugnrSP. W myśl art. 24 ust. 1
pkt 1 ugnrSP, KOWR gospodaruje ZWRSP w pierwszej kolejności w drodze
wydzierżawiania albo sprzedaży nieruchomości rolnych na powiększenie lub
utworzenie gospodarstw rodzinnych.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ugnrSP wydzierżawienie nieruchomości, co do zasady
następuje w drodze przetargu ofert pisemnych albo publicznego przetargu ustnego.
Wybór najkorzystniejszej oferty w przetargu ograniczonym do rolników
indywidualnych dokonywany jest na podstawie pięciu kryteriów oceny ofert, w tym
intensywności produkcji zwierzęcej w gospodarstwie oferenta. Metodyka procedury
przetargu ofert pisemnych przewiduje jedno kryterium, które może być dowolnie
kształtowane w każdym oddziale terenowym KOWR. Nic zatem nie stoi
na przeszkodzie, aby np. produkcja roślin wysokobiałkowych była dodatkowo
punktowana w trybie przetargu ofert pisemnych.
Przepisy ugnrSP zawierają katalog czynności, uprawniający KOWR do podejmowania
działań w zakresie rozdysponowania mienia ZWRSP, które mogą być pomocne przy
realizacji zadań m.in. w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego
państwa. KOWR za zgodą ministra właściwego do spraw rozwoju wsi może przekazać
nieruchomości wchodzące w skład ZWRSP na wyposażenie lub doposażenie
państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organizacyjnej. KOWR może
również wnieść aportem mienie ZWRSP do spółek, w których Skarb Państwa lub
instytut badawczy posiada większość udziałów lub akcji.
-- 37 of 41 --
str. 38
Zgodnie z art. 39 ust. 2 KOWR może wydzierżawiać nieruchomości ZWRSP w trybie
bezprzetargowym m.in. na rzecz spółek prowadzących działalność w sektorze rolno-
spożywczym, w tym spółkom strategicznym KOWR, które realizują kluczowe zadania
dla gospodarki narodowej, m.in. poprzez hodowlę twórczą roślin i zwierząt, co ma
istotne znaczenie dla zapewnienia stabilności produkcji rolnej i bezpieczeństwa
żywnościowego.
KOWR sprawuje nadzór właścicielski nad działalnością 31 spółek hodowli roślin
i zwierząt o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej, wyszczególnionych
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie
wykazu jednoosobowych spółek hodowli roślin uprawnych lub hodowli zwierząt
gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz. U. z 2018 r.
poz. 1525, z późn. zm.).
Spółki hodowlane odgrywają wiodącą rolę w kreowaniu i upowszechnianiu postępu
biologicznego w polskim rolnictwie, który jest uważany za najważniejszy czynnik
oddziałujący na wzrost efektywności produkcji rolniczej, zarówno z punktu widzenia
wzrostu ilości, jak i jakości produktów rolnych. Spółki dysponują wartościowym
materiałem genetycznym roślin i zwierząt gospodarskich. Stanowi on bazę dla
osiąganego postępu biologicznego, który w postaci nowych odmian roślin oraz
kolejnych pokoleń zwierząt hodowlanych, jest dostępny dla krajowego rolnictwa.
Nadzorowana przez KOWR spółka hodowli roślin oferuje rolnikom najwyższej jakości
materiał siewny polskich odmian warzyw i roślin ozdobnych.
Podstawowym celem pracy hodowlanej prowadzonej w nadzorowanych przez KOWR
spółkach hodowli zwierząt jest z kolei produkcja materiału zarodowego
do doskonalenia populacji masowej zwierząt gospodarskich. Na koniec 2024 r. spółki
dysponowały powierzchnią gruntów własnych wynoszącą 3,91 tys. ha oraz
dzierżawiły grunty o powierzchni 72,50 tys. ha. Posiadanie tych zasobów stwarza
warunki dla stabilizacji cen nośników postępu na rynku krajowym oraz zabezpiecza
potrzeby polskiego rolnictwa w przypadku wystąpienia niekorzystnych zjawisk w skali
międzynarodowej.
Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi ZWRSP zgodnie z ugnrSP odbywa
się także na zasadach m.in. oddania na czas oznaczony administratorowi części ZWRSP
-- 38 of 41 --
str. 39
w celu gospodarowania nieruchomością. KOWR ma także możliwość użyczania
gruntów, niemniej jednak jest to uzupełniająca i tymczasowa forma rozdysponowania
nieruchomości ZWRSP.
W zakresie rozważenia wprowadzenia przepisów umożliwiających priorytetowy
dostęp do tych gruntów dla producentów objętych sankcjami rynkowymi (np. ze
względu na ASF, grypę ptaków, embargo), należy wskazać, że Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi, we współpracy z KOWR, prowadzi stały monitoring funkcjonowania
regulacji ugnrSP. Jeżeli zatem zaistnieje potrzeba wprowadzenia w nich zmian
uruchomiona zostanie odpowiednia procedura legislacyjna.
8. Wzmocnienie służb podległych MRiRW
Czy planowane jest zwiększenie finansowania i etatów dla Inspekcji Weterynaryjnej,
PIORiN i IJHARS, tak by mogły skutecznie nadzorować nowoczesne zagrożenia
w łańcuchu produkcji żywności?
Za ustalanie poziomu funduszu wynagrodzeń zespolonych służb, inspekcji i straży,
w tym w powiatowych i wojewódzkich inspektoratach weterynarii odpowiadają
wojewodowie, jako dysponenci części budżetowych, którzy w porozumieniu
z Ministrem Finansów kształtują budżet powiatowych i wojewódzkich inspektoratów
weterynarii zgodnie z przyjętymi wskaźnikami wykorzystywanymi przy
opracowywaniu materiałów do projektu budżetu państwa. Niemniej jednak należy
zauważyć, że dzięki staraniom Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi od 2022 r.
przyznano środki na utworzenie 1536 etatów w Inspekcji Weterynaryjnej.
Natomiast, kwestia zapewnienia odpowiednich środków finansowania i liczby
pracowników w WIORiN jest w kompetencjach Wojewodów. Z kolei Główny
Inspektor odpowiada za finansowanie i etaty w GIORiN. Dotychczas przydzielanie
dodatkowych środków i etatów powiązane było z przydzielaniem PIORiN nowych
zadań ustawowych lub koniecznością reagowania na sytuacje nadzwyczajne (np.
na znacząco zwiększony ruch towarowy na granicy polsko-ukraińskiej po rozpoczęciu
konfliktu zbrojnego na Ukrainie, w tym konieczność uruchomienia granicznej kontroli
fitosanitarnej całodobowo na niektórych przejściach granicznych).
-- 39 of 41 --
str. 40
Odnośnie do GIJHARS, w aktualnie procedowanym projekcie ustawy o zmianie ustawy
o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw
(projekt skierowany na Stały Komitet Rady Ministrów) w związku z nowymi zadaniami
nakładanymi nowelizacją ustawy na Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-
Spożywczych, takich jak m.in., wykrywanie oszustw żywnościowych i współpraca
z organami ścigania oraz wzrost liczby kontroli i badań laboratoryjnych, przewiduje
się zwiększenie ilości etatów o 80 w Wojewódzkich Inspektoratach JHARS
(po 5 w każdym) oraz o 8 w Głównym Inspektoracie IJHARS.
Projektowana zmiana będzie wiązała się z koniecznością zwiększenia środków
budżetowych określonych w corocznych ustawach budżetowych:
w części 35 – rynki rolne, w kwocie 1 610 000 zł (w 2025 r.) oraz 1 808 000 zł
(w 2026 r. i w latach następnych).
w części 85 – budżety wojewodów: w kwocie 14 787 000 zł (w 2025 r.) oraz
15 676 000 zł (w 2026 r. i w latach następnych).
Na powyższe będą składały się wydatki związane z dodatkowymi etatami, wydatki
w laboratoriach oraz wydatki ogólne i organizacyjne.
c) Czy prowadzone są szkolenia z zakresu reagowania na zagrożenia hybrydowe,
chemiczno-biologiczne i klimatyczne?
Inspekcja Weterynaryjna na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23
lutego 2024 r. w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich
wystąpieniu oraz właściwości organów w tych sprawach (Dz. U. 2024 poz. 290),
została włączona w skład Krajowego Systemu Wykrywania Skażeń i Alarmowania
(KSWiA). W związku z powyższym cyklicznie (przeważnie raz w roku) bierze udział
w ćwiczeniach, w których głównym celem jest doskonalenie procedur uruchomiania
podsystemów KSWiA oraz procedur planowania oraz użycia sił i środków podczas
działań interwencyjnych w różnych sytuacjach kryzysowych.
Szkolenia dla inspektorów Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa
są realizowane na poziomie centralnym (GIORiN) i regionalnym (WIORiN) w zakresie
-- 40 of 41 --
str. 41
zadań merytorycznych (np. problematyki fitosanitarnej), zgodnie z corocznym planem
szkoleń.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa Prawna:
1) ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów
rolnospożywczych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1980)
2) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 stycznia 2013 r.
w sprawie wykazu artykułów rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy
oraz ich minimalnych ilości podlegających kontroli jakości handlowej (Dz.U.
z 2020 r. poz. 1934, ze zm.)
Załączniki:
1) Załącznik nr 1 - Handel PL-MERCOSUR 2024+I-IV 2025
2) Załącznik nr 2 - aktualne informacje dotyczące regionów zagrożonych suszą
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 41 of 41 --