Interpelacja nr 10170
Interpelacja w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do kontrolowania statusu ubezpieczenia
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do kontrolowania statusu ubezpieczenia
Interpelacja nr 10170
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do kontrolowania statusu ubezpieczenia
Zgłaszający: Katarzyna Kierzek-Koperska, Piotr Głowski
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej: ustawa o KRUS), osoba prowadząca działalność rolniczą oraz spełniająca określone w przepisach warunki podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) i jest zobowiązana do opłacania stosownych składek. Ponieważ jest to szczególny system ubezpieczeń społecznych, warunki prawa do ubezpieczenia KRUS mają kluczowe znaczenie.
Konsekwencją naruszenia tych warunków jest utrata prawa do ubezpieczenia KRUS i w wielu przypadkach konieczność rejestracji jako ubezpieczony w ZUS. Obowiązkiem organu rentowego jest prowadzenie kontroli, identyfikowanie przypadków naruszeń przepisów oraz wydawanie odpowiednich decyzji.
W tym kontekście moje wątpliwości budzi zakres czasowy, w jakim organ rentowy jest uprawniony do wydania decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniu KRUS w wyniku naruszenia warunków tego ubezpieczenia. W myśl art. 41b ustawy o KRUS przedawnieniu ulegają jedynie należności z tytułu składek. Brak jest natomiast przepisów precyzujących, jaki okres może być kontrolowany przez organ pod względem podlegania ubezpieczeniu.
Nie kwestionując konieczności prowadzenia kontroli w tym zakresie, zastanawiam się, czy słuszny jest stan prawny, w którym organ nie ma żadnych ograniczeń czasowych dotyczących podjęcia skutecznej decyzji.
Zakładając brak jakichkolwiek terminów, organ nawet po kilkudziesięciu latach od naruszenia warunków mógłby wydać decyzję, że dana osoba w danym okresie nie podlegała ubezpieczeniu KRUS. Jednocześnie organ mógłby nie dokonać zwrotu wpłaconych składek z uwagi na pięcioletni termin przedawnienia należności. Osoba, której dotyczyłaby taka decyzja mogłaby zostać całkowicie pozbawiona emerytury zarówno z KRUS jak i ZUS z ograniczoną możliwością obrony z uwagi na upływ czasu oraz bez środków wpłaconych tytułem składek na ubezpieczenie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy prezes KRUS, jako organ rentowy, ma nieograniczone czasowo uprawnienie do stwierdzenia, że dana osoba opłacająca składki w danym okresie nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu ze względu na naruszenie warunków tego ubezpieczenia, i czy naruszenie to nie podlega żadnemu przedawnieniu?
Jeśli tak, to czy w ocenie Pana Ministra brak jakiejkolwiek formy przedawnienia w tym zakresie jest zasadny?
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa podjęcie działań legislacyjnych obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych oraz warunków podlegania ubezpieczeniu rolniczemu?
Interpelacja nr 10170
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do kontrolowania statusu ubezpieczenia
Zgłaszający: Katarzyna Kierzek-Koperska, Piotr Głowski
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej: ustawa o KRUS), osoba prowadząca działalność rolniczą oraz spełniająca określone w przepisach warunki podlega ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) i jest zobowiązana do opłacania stosownych składek. Ponieważ jest to szczególny system ubezpieczeń społecznych, warunki prawa do ubezpieczenia KRUS mają kluczowe znaczenie.
Konsekwencją naruszenia tych warunków jest utrata prawa do ubezpieczenia KRUS i w wielu przypadkach konieczność rejestracji jako ubezpieczony w ZUS. Obowiązkiem organu rentowego jest prowadzenie kontroli, identyfikowanie przypadków naruszeń przepisów oraz wydawanie odpowiednich decyzji.
W tym kontekście moje wątpliwości budzi zakres czasowy, w jakim organ rentowy jest uprawniony do wydania decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniu KRUS w wyniku naruszenia warunków tego ubezpieczenia. W myśl art. 41b ustawy o KRUS przedawnieniu ulegają jedynie należności z tytułu składek. Brak jest natomiast przepisów precyzujących, jaki okres może być kontrolowany przez organ pod względem podlegania ubezpieczeniu.
Nie kwestionując konieczności prowadzenia kontroli w tym zakresie, zastanawiam się, czy słuszny jest stan prawny, w którym organ nie ma żadnych ograniczeń czasowych dotyczących podjęcia skutecznej decyzji.
Zakładając brak jakichkolwiek terminów, organ nawet po kilkudziesięciu latach od naruszenia warunków mógłby wydać decyzję, że dana osoba w danym okresie nie podlegała ubezpieczeniu KRUS. Jednocześnie organ mógłby nie dokonać zwrotu wpłaconych składek z uwagi na pięcioletni termin przedawnienia należności. Osoba, której dotyczyłaby taka decyzja mogłaby zostać całkowicie pozbawiona emerytury zarówno z KRUS jak i ZUS z ograniczoną możliwością obrony z uwagi na upływ czasu oraz bez środków wpłaconych tytułem składek na ubezpieczenie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy prezes KRUS, jako organ rentowy, ma nieograniczone czasowo uprawnienie do stwierdzenia, że dana osoba opłacająca składki w danym okresie nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu ze względu na naruszenie warunków tego ubezpieczenia, i czy naruszenie to nie podlega żadnemu przedawnieniu?
Jeśli tak, to czy w ocenie Pana Ministra brak jakiejkolwiek formy przedawnienia w tym zakresie jest zasadny?
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa podjęcie działań legislacyjnych obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych oraz warunków podlegania ubezpieczeniu rolniczemu?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5119 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 24 czerwca 2025 r.
Znak sprawy: DOS.zs.058.21.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10170 w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu
społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do
kontrolowania statusu ubezpieczenia posłanki Katarzyny Kierzek-Koperskiej oraz
posła Piotra Głowskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Ad 1. Czy Prezes KRUS, jako organ rentowy, ma nieograniczone czasowo
uprawnienie do stwierdzenia, że dana osoba opłacająca składki w danym okresie
nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu ze względu na naruszenie warunków tego
ubezpieczenia, i czy naruszenie to nie podlega żadnemu przedawnieniu?
Zgodnie z art. 7 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (1) objęcie
ubezpieczeniem społecznym rolników następuje z mocy prawa w razie spełniania
przesłanek ustawowych. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ustala w
drodze decyzji administracyjnej, czy dana osoba spełniała warunki do podlegania
ubezpieczeniu w danym okresie. Zgodnie z art. 52 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników (1) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (2). Na podstawie
art. 83a ust. 1 ww. ustawy (2), prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną
organu rentowego ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z
urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub
-- 1 of 3 --
ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to
prawo lub zobowiązanie. Przedmiotowy przepis stanowi odrębną regulację i co istotne
nie wskazuje ograniczenia czasowego do zastosowania trybu nadzwyczajnego w nim
przewidzianego, co oznacza, że decyzja może zostać zmieniona również po wielu latach
od jej wydania. Jest to zgodne z fundamentami na których zbudowany jest system
ubezpieczeń społecznych w naszym kraju i ewentualne zmiany w tym zakresie nie będą
odnosić się wyłącznie do ubezpieczenia społecznego rolników, tym bardziej, że
przedmiotowe regulacje znajdują się w innych przepisach (2).
Jednakże niezależnie od faktu uchylenia lub zmiany decyzji, możliwość dochodzenia
zwrotu nienależnie pobranych składek ograniczona jest przez art. 41b ust. 1 ustawy o
ubezpieczeniu społecznym rolników (1), który stwierdza, że nadpłacone lub nienależnie
opłacone składki nie podlegają zwrotowi, jeżeli od dnia ich opłacenia upłynęło 5 lat.
W praktyce oznacza to, że w przypadku uchylenia decyzji o podleganiu ubezpieczeniu
społecznemu rolników po wielu latach, zwrot nienależnie opłaconych składek
przysługuje wyłącznie za okresy nieobjęte przedawnieniem, czyli co do zasady za
ostatnie 5 lat. Składki opłacone za okresy wcześniejsze, które uległy przedawnieniu, nie
podlegają zwrotowi, nawet jeśli decyzja zostaje obecnie uchylona.
Należy pamiętać, że w rolnik zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników (1) zobowiązany jest, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni
zgłaszać Kasie o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o
zmianach tych okoliczności. Taka informacja znajduję się na każdej decyzji o objęciu
ubezpieczeniem społecznym rolników.
Ad 2. Jeśli tak, to czy w ocenie Pana Ministra brak jakiejkolwiek formy przedawnienia
w tym zakresie jest zasadny?
Decyzje dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym mają charakter potwierdzający
istniejące uprawnienia, wynikające z określonej sytuacji faktycznej, takiej jak
zatrudnienie, działalność rolnicza czy inny tytuł do ubezpieczenia oraz prawnej
uregulowanej w obowiązujących przepisach. Jeżeli decyzja o objęciu ubezpieczeniem
została wydana bez podstawy prawnej, konsekwencje z tym związane nie powinny
obciążać pozostałych ubezpieczonych, którzy co do zasady finansują to ubezpieczenie.
Kluczowe jest zatem wydawanie decyzji zgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym i
-- 2 of 3 --
prawnym, ponieważ to właśnie one stanowią fundament tego systemu oraz służą
interesowi publicznemu. Dlatego nie dostrzegam potrzeby zmian w tym zakresie.
Ad 3. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa podjęcie działań
legislacyjnych obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych
oraz warunków podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważa podjęcia działań legislacyjnych
obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych oraz warunków
podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz.U. z 2025 r. poz. 197, 620 i 621)
(2) Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz.U. z 2025 r. poz. 350, 620,622 i 769)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 24 czerwca 2025 r.
Znak sprawy: DOS.zs.058.21.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10170 w sprawie zasad podlegania ubezpieczeniu
społecznemu rolników w systemie KRUS oraz uprawnień organu rentowego do
kontrolowania statusu ubezpieczenia posłanki Katarzyny Kierzek-Koperskiej oraz
posła Piotra Głowskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Ad 1. Czy Prezes KRUS, jako organ rentowy, ma nieograniczone czasowo
uprawnienie do stwierdzenia, że dana osoba opłacająca składki w danym okresie
nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu ze względu na naruszenie warunków tego
ubezpieczenia, i czy naruszenie to nie podlega żadnemu przedawnieniu?
Zgodnie z art. 7 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (1) objęcie
ubezpieczeniem społecznym rolników następuje z mocy prawa w razie spełniania
przesłanek ustawowych. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ustala w
drodze decyzji administracyjnej, czy dana osoba spełniała warunki do podlegania
ubezpieczeniu w danym okresie. Zgodnie z art. 52 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników (1) w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się
odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (2). Na podstawie
art. 83a ust. 1 ww. ustawy (2), prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną
organu rentowego ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z
urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub
-- 1 of 3 --
ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to
prawo lub zobowiązanie. Przedmiotowy przepis stanowi odrębną regulację i co istotne
nie wskazuje ograniczenia czasowego do zastosowania trybu nadzwyczajnego w nim
przewidzianego, co oznacza, że decyzja może zostać zmieniona również po wielu latach
od jej wydania. Jest to zgodne z fundamentami na których zbudowany jest system
ubezpieczeń społecznych w naszym kraju i ewentualne zmiany w tym zakresie nie będą
odnosić się wyłącznie do ubezpieczenia społecznego rolników, tym bardziej, że
przedmiotowe regulacje znajdują się w innych przepisach (2).
Jednakże niezależnie od faktu uchylenia lub zmiany decyzji, możliwość dochodzenia
zwrotu nienależnie pobranych składek ograniczona jest przez art. 41b ust. 1 ustawy o
ubezpieczeniu społecznym rolników (1), który stwierdza, że nadpłacone lub nienależnie
opłacone składki nie podlegają zwrotowi, jeżeli od dnia ich opłacenia upłynęło 5 lat.
W praktyce oznacza to, że w przypadku uchylenia decyzji o podleganiu ubezpieczeniu
społecznemu rolników po wielu latach, zwrot nienależnie opłaconych składek
przysługuje wyłącznie za okresy nieobjęte przedawnieniem, czyli co do zasady za
ostatnie 5 lat. Składki opłacone za okresy wcześniejsze, które uległy przedawnieniu, nie
podlegają zwrotowi, nawet jeśli decyzja zostaje obecnie uchylona.
Należy pamiętać, że w rolnik zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu
społecznym rolników (1) zobowiązany jest, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni
zgłaszać Kasie o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o
zmianach tych okoliczności. Taka informacja znajduję się na każdej decyzji o objęciu
ubezpieczeniem społecznym rolników.
Ad 2. Jeśli tak, to czy w ocenie Pana Ministra brak jakiejkolwiek formy przedawnienia
w tym zakresie jest zasadny?
Decyzje dotyczące objęcia ubezpieczeniem społecznym mają charakter potwierdzający
istniejące uprawnienia, wynikające z określonej sytuacji faktycznej, takiej jak
zatrudnienie, działalność rolnicza czy inny tytuł do ubezpieczenia oraz prawnej
uregulowanej w obowiązujących przepisach. Jeżeli decyzja o objęciu ubezpieczeniem
została wydana bez podstawy prawnej, konsekwencje z tym związane nie powinny
obciążać pozostałych ubezpieczonych, którzy co do zasady finansują to ubezpieczenie.
Kluczowe jest zatem wydawanie decyzji zgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym i
-- 2 of 3 --
prawnym, ponieważ to właśnie one stanowią fundament tego systemu oraz służą
interesowi publicznemu. Dlatego nie dostrzegam potrzeby zmian w tym zakresie.
Ad 3. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa podjęcie działań
legislacyjnych obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych
oraz warunków podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważa podjęcia działań legislacyjnych
obejmujących zagadnienia przedawnienia należności składkowych oraz warunków
podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz.U. z 2025 r. poz. 197, 620 i 621)
(2) Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(Dz.U. z 2025 r. poz. 350, 620,622 i 769)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --