Interpelacja w sprawie braku dostępu do lokalnego leczenia niepłodności oraz potrzeby stworzenia systemu wsparcia płodności w mniejszych miejscowościach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10168
do ministra zdrowia
w sprawie braku dostępu do lokalnego leczenia niepłodności oraz potrzeby stworzenia systemu wsparcia płodności w mniejszych miejscowościach
Zgłaszający: Patryk Wicher, Anna Dąbrowska-Banaszek, Tadeusz Chrzan, Anna Kwiecień
Data wpływu: 09-06-2025
Do mojego biura poselskiego napływają liczne sygnały od obywateli, którzy zwracają uwagę na poważne bariery w dostępie do diagnostyki i leczenia niepłodności w mniejszych miejscowościach. Mieszkańcy miast liczących kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców są często zmuszeni do regularnych, kosztownych i czasochłonnych wyjazdów do dużych ośrodków miejskich - oddalonych nierzadko o kilkadziesiąt kilometrów - tylko po to, by wykonać podstawowe badania, takie jak monitoring cyklu, USG czy badania krwi.
Wizyty te muszą być często powtarzane kilka razy w miesiącu, a placówki działają głównie w godzinach 900–1700, co zmusza pacjentów do zwalniania się z pracy lub korzystania z urlopów. Dla wielu par stanowi to istotną barierę w dostępie do leczenia, zwłaszcza jeśli zamieszkują obszary słabo skomunikowane.
Pragnę podkreślić, że interpelacja ta nie dotyczy procedury in vitro. Zgłaszane przez obywateli problemy dotyczą podstawowej diagnostyki i leczenia zaburzeń płodności - czyli działań, które powinny być dostępne dla wszystkich pacjentów, niezależnie od miejsca zamieszkania, w ramach podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistycznej opieki ginekologicznej.
Obywatele czują się pomijani przez system ochrony zdrowia, mimo oficjalnych deklaracji państwa w zakresie wspierania polityki prorodzinnej i promowania dzietności. Obecny model sprawia, że realny dostęp do leczenia mają głównie mieszkańcy dużych aglomeracji, co skutkuje systemowym wykluczeniem wielu par z mniejszych miejscowości.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stworzenie sieci lokalnych punktów diagnostycznych w zakresie leczenia niepłodności, umożliwiających wykonywanie podstawowych badań bliżej miejsca zamieszkania pacjentów?
Czy rozważane są rozwiązania umożliwiające zdalne konsultacje ze specjalistami oraz lokalną realizację badań wspierających proces leczenia?
Czy w ramach polityki zdrowotnej państwa przewiduje się działania wspierające leczenie niepłodności dla osób, które nie kwalifikują się lub nie decydują się na zapłodnienie pozaustrojowe?
Czy ministerstwo prowadzi analizy lub konsultacje społeczne w zakresie dostępności opieki nad płodnością w mniejszych miastach i na terenach słabiej skomunikowanych?
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11324 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZP.050.12.2025
Warszawa, 08 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku!
W odpowiedzi na interpelację z dnia13 czerwca 2025 r. nr 10168 złożoną przez Posłów:
Patryka Wichra, Annę Dąbrowską-Banaszek, Tadeusza Chrzana oraz Annę Kwiecień,
w sprawie
braku dostępu do lokalnego leczenia niepłodności oraz potrzeby stworzenia
systemu wsparcia płodności w mniejszych miejscowościach, uprzejmie przekazuję poniższe
informacje.
W ramach diagnostyki niepłodności konieczne jest odbycie m.in.: wywiadu lekarskiego
i podstawowych badań laboratoryjnych (morfologia, badania hormonalne), oceny owulacji,
badań obrazowych czy analizy nasienia. Świadczenia te mogą zostać zrealizowane na
zasadach ogólnych, w ramach świadczeń gwarantowanych. Świadczenia te mogą być
wykonywane w placówkach wybranych przez pacjentów, również bliżej ich miejsca
zamieszkania. Z tego też względu, Ministerstwo Zdrowia na ten moment nie dostrzega
potrzeby tworzenia sieci lokalnych punktów diagnostycznych w zakresie leczenia
niepłodności.
Kobiety mają zapewniony dostęp do podstawowych badań diagnostycznych zgodnie
z załącznikiem nr 3 część IV do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1427,
ze zm.), realizowanych przez położną POZ, do których należą:
1) porada dla kobiet z chorobami ginekologicznymi i onkologii ginekologicznej lub
2) dobór sposobów leczenia ran w ramach świadczeń leczniczych udzielanych przez
położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego, lub
3) ordynowanie leków zawierających substancje czynne, o których mowa w art. 15a
ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, w tym
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wystawianie na nie recepty, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie
działające, środki odurzające i substancje psychotropowe, oraz środki spożywcze
specjalnego przeznaczenia żywieniowego, lub
4) wystawianie recepty na leki zlecone przez lekarza, w ramach kontynuacji leczenia,
z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające
i substancje psychotropowe, oraz środki spożywcze specjalnego przeznaczenia
żywieniowego, lub
5) ordynowanie wyrobów medycznych, o których mowa w art. 15a ust. 8 pkt 1 lit. c
ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, w tym wystawianie na nie
zlecenia albo recepty, lub
6) wystawianie skierowania na wykonanie badań diagnostycznych, o których mowa
w art. 15a ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej,
w tym medycznej diagnostyki laboratoryjnej, z wyjątkiem badań wymagających metod
diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla świadczeniobiorcy,
lub
7) wykonywanie oraz interpretacja badania KTG u kobiety ciężarnej.
Na mocy przepisu wskazanego w pkt 6) oraz załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra
Zdrowia w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych,
leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie
bez zlecenia lekarskiego (tj. Dz. U. 2025 r. poz. 821), kobiety mają dostęp do badań
następujących badań diagnostycznych, które samodzielnie może wykonać położna POZ:
1) Badania przeprowadzane z zastosowaniem analizatorów:
morfologia krwi obwodowej ze wzorem odsetkowym i płytkami krwi,
sód,
potas,
wapń,
kreatynina,
glukoza,
mleczany,
czas protrombinowy (INR),
TSH,
gazometria z krwi żylnej,
gazometria z krwi włośniczkowej
2) Badania przeprowadzane za pomocą szybkich testów diagnostycznych:
białko C-reaktywne (CRP),
troponina,
hemoglobina glikowana (HbAlc),
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
badanie moczu (białko, ciała ketonowe, cukier, test ciążowy)
3) Badania przeprowadzane z zastosowaniem innych urządzeń pomiarowych:
przezskórny pomiar bilirubiny,
pomiar glikemii za pomocą glukometru.
Położna POZ realizuje świadczenia na podstawie zlecenia lekarskiego lub skierowania,
które są wykonywane zgodnie z terminami określonymi w treści zlecenia lub skierowania.
Położna POZ nie posiada w ramach swoich kompetencji możliwości wykonywania
monitoringu cyklu (wykonywanie badania USG dopochwowego) czy USG.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 870
z późn.zm.), świadczeniobiorcy mają dostęp do następujących procedur związanych
z leczeniem niepłodności, których nazwa bezpośrednio wskazuje problem zdrowotny, jakim
jest niepłodność, a należą do nich:
N97.0 Niepłodność kobieca związana z brakiem jajeczkowania;
N97.1 Niepłodność kobieca pochodzenia jajowodowego;
N97.2 Niepłodność kobieca pochodzenia macicznego;
N97.3 Niepłodność kobieca pochodzenia szyjkowego;
N97.4 Niepłodność kobieca związana z czynnikami męskimi;
N97.8 Niepłodność kobieca innego pochodzenia;
N97.9 Niepłodność kobieca, nieokreślona;
N98.0 Zakażenie związane ze sztucznym zapłodnieniem.
Jednocześnie na podstawie wykazu świadczeń gwarantowanych określonych na podstawie
rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych (Dz.U. z 2016 r., poz. 357, z późn. zm.), świadczeniobiorcy mają dostęp do
świadczenia związanego z leczeniem niepłodności:
91.37 Badanie nasienia (seminogram), które może być realizowane w poradniach
o profilu: urologia lub endokrynologia lub leczenia niepłodności, lub planowania
rodziny i rozrodczości lub medycznym laboratorium diagnostycznym wpisanym do
ewidencji Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych.
Badanie wykonuje się u pełnoletnich mężczyzn:
1) którzy przez co najmniej 12 miesięcy bezskutecznie starali się ze swoją partnerką o ciążę
w sytuacji, gdy partnerka ma poniżej 35 lat, lub
2) którzy przez co najmniej 6 miesięcy bezskutecznie starali się ze swoją partnerką o ciążę
w sytuacji, gdy partnerka ma co najmniej 35 lat, lub
3) z rozpoznaniem według klasyfikacji ICD-10: ,,N46 Niepłodność męska'', lub
4) których partnerka została zakwalifikowana do inseminacji domacicznej.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Zarówno w ramach porady specjalistycznej – endokrynologa jak i porady w zakresie
położnictwa i ginekologii świadczenia gwarantowane są realizowane przez lekarzy
specjalistów m.in. w dziedzinie endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości i specjalistów
w dziedzinie położnictwa i ginekologii lub ginekologii onkologicznej. Jednocześnie w opinii
konsultanta krajowego w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz ekspertów z tej
dziedziny, program szkolenia specjalizacyjnego lekarzy specjalistów w dziedzinie
położnictwa i ginekologii wymaga wiedzy w zakresie: endokrynologii ginekologicznej,
planowania rodziny i niepłodności. Posiadane kompetencje lekarzy specjalistów
w dziedzinie położnictwa i ginekologii, pozwalają na przeprowadzenie oceny rezerwy
jajnikowej i ocenę płodności u pacjentki z niepłodnością.
Natomiast na podstawie załącznika nr 2 do przedmiotowego rozporządzenia, wśród
dostępnych badań laboratoryjnych wymienia się m.in. badania genetyczne wykonywane
w poradni genetycznej z medycznym laboratorium diagnostycznym wpisanym do Krajowej
Rady Diagnostów Laboratoryjnych dla osób spełniających następujące kryteria:
niepowodzenia rozrodu (brak ciąży, wrodzony brak nasieniowodów, zaburzenia
spermatogenezy, poronienia nawykowe, wczesne obumarcia ciąży, porody martwe, zgon
dziecka w okresie perinatalnym).
Należy jednocześnie wskazać, że wszystkie świadczenia gwarantowane w poszczególnych
zakresach są realizowane zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i obejmują czynności
diagnostyczno–lecznicze , w tym pobranie materiału biologicznego celem diagnostyki
i leczenia, w zakresie niezbędnym do udzielenia danego świadczenia.
Ponadto, uprzejmie informuję, iż decyzję o sposobie leczenia pacjenta podejmuje lekarz
prowadzący leczenie pacjenta w oparciu o jego aktualny stan zdrowia, co bezpośrednio
wynika z art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj.
Dz. U. z 2024 roku poz. 1287), zgodnie z którym, wykonywanie zawodu lekarza polega na
udzielaniu świadczeń zdrowotnych (w szczególności badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu
chorób i zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad lekarskich,
a także wydawaniu opinii i orzeczeń lekarskich) przez osobę posiadającą wymagane
kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami. Zgodnie z art. 4 ww. ustawy,
lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy
medycznej, dostępnymi metodami i środkami zapobiegania oraz w oparciu o zasady etyki
zawodowej i bezpieczeństwa pacjenta, z należytą starannością.
Odnosząc się do kwestii zdalnych konsultacji, mając na względzie zakres niezbędnych do
wykonania przez pacjentów badań w celu diagnostyki niepłodności, zauważyć należy, iż ich
znaczna większość wymaga osobistego stawiennictwa pacjenta w placówce medycznej.
W kwestii pytania trzeciego, wyjaśniam, iż w ramach polityki zdrowotnej Państwa
przewiduje się także działania wspierające leczenie niepłodności dla osób, które nie
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
kwalifikują się lub nie decydują się na zapłodnienie pozaustrojowe. Poza Programem
polityki zdrowotnej pn. „
Leczenie niepłodności obejmujące procedury medycznie
wspomaganej prokreacji, w tym zapłodnienie pozaustrojowe prowadzone w ośrodku
medycznie wspomaganej prokreacji, na lata 2024-2028” Ministerstwo Zdrowia realizuje
również „
Program kompleksowej ochrony zdrowia prokreacyjnego” (dalej Program).
Realizacja wskazanego Programu trwa do końca 2026 r. Jego celem głównym jest
zwiększenie dostępności do wysokiej jakości kompleksowej opieki w szeroko pojętym
obszarze zdrowia prokreacyjnego, z uwzględnieniem wszystkich jego aspektów,
w szczególności świadczeń z zakresu diagnostyki i leczenia niepłodności.
Program jest aktualnie realizowany w 20 ośrodkach: we Wrocławiu, Grudziądzu, Lublinie,
Łodzi, Krakowie, Warszawie, Opolu, Rzeszowie, Białymstoku, Gdańsku, Katowicach,
Kielcach, Poznaniu i Szczecinie.
Więcej informacji pod adresem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/program-kompleksowej-
ochrony-zdrowia-prokreacyjnego-w-polsce-w-2021-r.
Nadmieniam również, iż Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do Centrali Narodowego
Funduszu Zdrowia o przekazanie stanowiska w przedmiocie dostępności do lokalnego
leczenia niepłodności i ewentualnej potrzeby stworzenia systemu wsparcia płodności
w mniejszych miejscowościach.
Biorąc pod uwagę powyższe, zapewniam, iż wszelkie zgłaszane sygnały związane
z dostępnością do świadczeń z zakresu leczenia niepłodności stanowią cenne źródło
informacji dla resortu oraz są analizowane.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --