telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.36.2025.RB
Warszawa, 17 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10167 z 13 czerwca 2025 r. Posła Piotra Głowskiego i
grupy Posłów w sprawie rozszerzenia uprawnień do bezpłatnych leków dla osób poniżej 65.
roku życia, posiadających znaczny stopień niepełnosprawności, Minister Zdrowia prosi o
przyjęcie poniższych informacji.
Świadczeniobiorcy będący osobami niepełnosprawnymi nie posiadają szczególnych
uprawnień w dostępie do refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
Przedmiotowi świadczeniobiorcy posiadają natomiast takie same uprawnienia w ww.
zakresie, jak inni świadczeniobiorcy (pacjenci) posiadający prawo do świadczeń opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Szczegółowe unormowania prawne regulujące kwestie dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej określa
ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 146, z późn.zm), zwana dalej
„ustawą o świadczeniach”.
Ustawa ta, realizując wyrażony w art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek
zapewnienia obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równego dostępu do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, opiera się
na zasadach równego traktowania obywateli oraz solidarności społecznej. Zgodnie ze
wskazaną zasadą solidarności społecznej, w myśl art. 65 wymienionej ustawy, wszyscy
świadczeniobiorcy, to jest osoby ubezpieczone oraz inne osoby, spełniające wskazane w
ustawie wymogi, mają prawo do takich samych świadczeń zdrowotnych finansowanych ze
środków publicznych.

-- 1 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Przepisy wymienionej ustawy przewidują dla niektórych grup pacjentów, ze względu na
różne okoliczności szczególne i dodatkowe uprawnienia do świadczeń finansowanych ze
środków publicznych np. inwalidzi wojenni czy wojskowi, osoby represjonowane czy
zasłużeni honorowi dawcy krwi i zasłużeni dawcy przeszczepu posiadają szczególne
uprawnienie do bezpłatnych leków.
Do niektórych bezpłatnych leków posiadają uprawnienia świadczeniobiorcy do ukończenia
18 roku życia, po ukończeniu 65. roku życia i kobiety w ciąży.
W zakresie np. art. 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej inwalidom wojennym,
przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki o kategorii dostępności "Rp" lub "Rpz" oraz
środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego objęte decyzją o refundacji,
dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Natomiast odpowiedzią na potrzeby osób starszych, związane z koniecznością leczenia
wielu schorzeń charakterystycznych dla wieku oraz chorób współistniejących, jest
finansowanie części leków w ramach Programu Leki 65+, skierowanego do wszystkich
pacjentów, którzy w dniu wystawiania recepty na leki ukończyli 65. rok życia, ze
schorzeniem mieszczącym się w zakresie wskazań objętych refundacją. Prawo do
bezpłatnych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz
wyrobów medycznych dla osób po 65. roku życia reguluje art. 43a ustawy o świadczeniach.
Wszelkie kwestie związane z refundacją leków reguluje
ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o
refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz
wyrobów medycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 930, z późn.zm.), zwana dalej „ustawą o
refundacji”.
Zgodnie z art. 37 ust. 2a ww. ustawy tzw. wykaz Leków 65+ ogłaszany jest w obwieszczeniu,
o którym mowa w ust. 1.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w celu obecności danego leku w wykazie bezpłatnych
leków dla pacjentów po ukończeniu przez nich 65. roku życia, w pierwszej kolejności lek ten
musi być objęty refundacją.
Od 1 września 2016 r., czyli od czasu, kiedy seniorzy mają dostęp do bezpłatnych leków
następuje systematyczne zwiększanie ilości nowych substancji czynnych na liście Leki 65+.
Ostatnie duże zmiany w programie miały miejsce we wrześniu 2023 r., w związku
z rozszerzeniem wcześniej obowiązującego wykazu bezpłatnych leków, tzw. wykazu Leki
75+ o nowe substancje czynne z wykazu leków refundowanych oraz obniżenie kryterium
wieku uprawniającego do bezpłatnych leków (dla osób po 65 r.ż.). W roku 2024 dodatkowe
koszty płatnika publicznego związane z realizacją bezpłatnych wykazów dedykowanych
pacjentom po ukończeniu 65. roku życia, rozumiane jako koszt sfinansowania dopłat

-- 2 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
pacjentów do bezpłatnych leków, wyniósł ok. 2 782 mln zł, a w 2025 r. w okresie styczeń-
maj ponad 1 244 mln zł. Wykaz bezpłatnych leków 65+ zawiera aktualnie ok. 97 %
wszystkich refundowanych leków w aptece.
Należy także podkreślić, że od 14 lutego 2025 r. nastąpiło rozszerzenie możliwości
przepisywania leków bezpłatnie przez osoby uprawnione i receptę na bezpłatne leki z
wykazów 18- i 65+ może wystawić „osoba uprawniona” w rozumieniu ustawy o refundacji,
czyli osoba, która posiada prawo wystawania recept, które to prawo wynika wprost z
przepisów regulujących prawo wykonywania danego zawodu medycznego. Szczegółowe
informacje zawarte są na stronie internetowej:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-ws-zmian-preskrypcji-produktow-
umieszczonych-na-bezplatnych-wykazach-dedykowanych-pacjentom-do-ukonczenia-18-
roku-zycia-oraz-po-ukonczeniu-65-rz
Opisując powyższe, należy wskazać, że nie ma podstaw prawych dostępu do bezpłatnych
leków dla populacji pacjentów niepełnosprawnych w wieku poniżej 65 lat, w tym
znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, tj. zwłaszcza tych, które spełniają warunki
objęcia ich pomocą społeczną, w części finansowanej ze środków, o których mowa w np. art
43a ust. 3 czy np. zgodnie z art. 46 ustawy o świadczeniach.
Należy także przypomnieć, że celem wprowadzenia ustawy o refundacji wraz z jej
mechanizmami, było zwiększenie dostępności pacjentów do skutecznych, bezpiecznych i
tanich technologii lekowych poprzez:
• obniżanie cen leków i obniżanie wysokości dopłat pacjentów do leków;
• wprowadzanie do publicznego systemu refundacyjnego nowoczesnych,
innowacyjnych technologii;
• racjonalizację farmakoterapii poprzez promowanie leczenia lekami
charakteryzującymi się bardziej korzystnym profilem efektywności klinicznej
i bezpieczeństwa w porównaniu z dotychczas stosowanymi lekami.
Tym samym dostęp do skutecznych i potrzebnych pacjentowi leków jest możliwy, zaś
koszty leczenia w dużej mierze uzależnione są od tego jakie leki zostaną pacjentowi
przepisane.
Każdy lekarz może bez trudu korzystać z większości grup limitowych z wykazu leków
refundowanych jako zbioru alternatywnych opcji terapeutycznych, które można
dostosowywać do potrzeb pacjenta, a tym samym każdy pacjent może korzystać z leków
tańszych wśród umieszczonych w tej samej grupie limitowej, bez straty dla bezpieczeństwa
i skuteczności leczenia.

-- 3 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ponadto każdy farmaceuta wydający lek z apteki ma obowiązek poinformowania pacjenta o
możliwości wydania tańszego odpowiednika. Dzięki takim rozwiązaniom, pacjenci mają
zapewniony dostęp do bezpiecznych i skutecznych leków w przystępnej cenie.
Warto jednocześnie podkreślić, że wysokie koszty ponoszone przez pacjentów w aptekach
generowane są głównie z powodu ordynacji leków refundowanych na 100%, leków na
receptę nie podlegających refundacji, leków o kategorii dostępności OTC (tj. wydawanych
bez przepisu lekarza) oraz suplementów diety.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o refundacji leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia
żywieniowego i wyroby medyczne w zakresie nadanej kategorii dostępności refundacyjnej -
dostępnych w aptece na receptę, są wydawane świadczeniobiorcy:
1) bezpłatnie,
2) za odpłatnością ryczałtową,
3) za odpłatnością w wysokości 30% albo 50% ich limitu finansowania
- do wysokości limitu finansowania i za dopłatą w wysokości różnicy między ceną
detaliczną a wysokością limitu finansowania.
Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy refundacyjnej leki, środki spożywcze specjalnego
przeznaczenia żywieniowego w zakresie nadanej kategorii dostępności refundacyjnej -
stosowane w ramach programu lekowego i leki stosowane w ramach chemioterapii są
wydawane świadczeniobiorcy bezpłatnie.
W kontekście przedmiotowej grupy pacjentów należy również wskazać, iż zgodnie z ustawą
o świadczeniach osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności posiadające orzeczenie o
znacznym stopniu niepełnosprawności mają prawo do korzystania poza kolejnością ze
świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach (art.
47c ust. 1 ustawy o świadczeniach), czyli do:
• świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej - lekarza, pielęgniarki, położnej,
• świadczeń w szpitalach,
• świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (specjaliści przyjmujących w
przychodniach),
• usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach,
• świadczeń rehabilitacji leczniczej (zgodnie ze wskazaniami medycznymi, bez
limitu).
Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 1a i 1b ustawy o świadczeniach świadczeniobiorcom:
• do 18 r.ż., u których stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie
albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym

-- 4 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, na podstawie zaświadczenia
lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza ubezpieczenia
zdrowotnego, posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w
dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii, neonatologii, pediatrii,
neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej (tzw.
uprawnienie 47DN),
• posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (tzw.
uprawnienie 47ZN),
• posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku
ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz
konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (tzw. uprawnienie 47ZND),
przysługuje prawo do wyrobów medycznych określonych w przepisach wydanych na
podstawie art. 38 ust. 4 ustawy o refundacji, na zlecenie osoby uprawnionej, o której mowa
w art. 2 pkt 14 ustawy o refundacji, do wysokości limitu finansowania ze środków
publicznych określonego w tych przepisach, według wskazań medycznych bez
uwzględnienia okresów użytkowania. O ilości miesięcznego zaopatrzenia w te wyroby
decyduje każdorazowo osoba uprawniona do wystawienia zlecenia.
W 2024 r. refundacja wyrobów medycznych określonych w ramach załącznika
do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów
medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 500, z późn. zm.) wyniosła
niemal 3 mld zł, w tym w przypadku zaopatrzenia pacjentów z uprawnieniami 47DN
Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) wydatkował kwotę ok. 41,3 mln zł, natomiast w
przypadku zaopatrzenia pacjentów z uprawnieniami 47ZN i 47ZND koszt NFZ wyniósł
niemal 787,3 mln zł (dane Centrali NFZ wg. stanu z 1 kwietnia 2025 r.). Wydatki NFZ na
zaopatrzenie pacjentów ze wskazanymi uprawnieniami dodatkowymi w wyroby medyczne
wydawane na zlecenie stanowiły ponad 27% kwoty przeznaczonej na ten rodzaj
świadczenia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 5 of 5 --