Interpelacja w sprawie przyszłości programu KOS-BAR i kompleksowego leczenia otyłości olbrzymiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10156
do ministra zdrowia
w sprawie przyszłości programu KOS-BAR i kompleksowego leczenia otyłości olbrzymiej
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowna Pani Minister,
program pilotażowy KOS-BAR (Kompleksowa Opieka Specjalistyczna - Bariatria), wprowadzony rozporządzeniem z 3 września 2021 roku, stanowi przełomowe rozwiązanie w leczeniu otyłości olbrzymiej w Polsce. Program oferuje kompleksową opiekę obejmującą przygotowanie przedoperacyjne, zabieg bariatryczny oraz 12-miesięczną kontrolę pooperacyjną, co znacząco poprawia skuteczność leczenia i bezpieczeństwo pacjentów.
Otyłość powyżej 40 kg/m2 dotyczy kilkuset tysięcy Polaków i prowadzi do skrócenia życia o 10 lat. Problem ten dotyka 25% mężczyzn, a nadwaga 68% populacji męskiej. Wśród dzieci otyłość występuje u 13% chłopców i 5% dziewcząt. Ta choroba wiąże się z licznymi powikłaniami: nadciśnieniem, cukrzycą typu 2, zwiększonym ryzykiem zawałów i udarów oraz nowotworów.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez prof. Wiesława Tarnowskiego, prezesa Towarzystwa Chirurgów Polskich, pacjenci zakwalifikowani do programu KOS-BAR mogą być operowani tylko do końca czerwca 2025 roku, a nowi pacjenci nie mogą być kwalifikowani do programu. Z powodu przełomowości programu, dużego zapotrzebowania i korzyści zdrowotnych, niepokojące jest, że ministerstwo nie przekazało informacji o dalszych planach dotyczących kompleksowego leczenia otyłości, pomimo że program zbliża się do końca.
Dlatego zwracam się do ministerstwa z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje przedłużenie programu KOS-BAR poza czerwiec 2025 roku?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wprowadzenia kompleksowej opieki bariatrycznej na stałe do koszyka świadczeń NFZ?
Ile osób skorzystało z programu KOS-BAR od jego rozpoczęcia i jakie są wstępne wyniki leczenia?
Jaki jest harmonogram prac nad włączeniem leczenia bariatrycznego do standardowych świadczeń gwarantowanych?
Jakie środki finansowe planuje ministerstwo przeznaczyć na leczenie otyłości w kolejnych latach?
Czy planowane są działania profilaktyczne mające na celu przeciwdziałanie otyłości, szczególnie wśród dzieci?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić ciągłość opieki dla pacjentów, którzy nie zdążyli zostać zakwalifikowani do programu KOS-BAR?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12536 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.107.2025.AT
Warszawa, 05 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie przyszłości
programu KOS-BAR i kompleksowego leczenia otyłości olbrzymiej (nr 10156), uprzejmie
proszę o przyjęcie następujących informacji.
W zakresie pytania czy Ministerstwo planuje przedłużenie programu KOS-BAR, należy
wskazać, że nie jest planowane przedłużenie programu. Warto przy tym zauważyć, że etap
realizacji podczas którego są udzielane świadczenia opieki zdrowotnej w ramach programu
pilotażowego, trwa do dnia 30 czerwca 2026 r.
Odnosząc się do pytań jakie działania podejmuje Ministerstwo w celu wprowadzenia
kompleksowej opieki bariatrycznej na stałe do koszyka świadczeń NFZ?, oraz jaki jest
harmonogram prac nad włączeniem leczenia bariatrycznego do standardowych
świadczeń gwarantowanych?, należy wskazać, że zgodnie z przepisami rozporządzenia
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, we współpracy z ośrodkami koordynującymi,
sporządza raport: częściowy, zawierający analizę i ocenę realizacji programu pilotażowego
z 4-letniego okresu realizacji programu pilotażowego, i przekazuje go ministrowi
właściwemu do spraw zdrowia w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r. Niniejszy dokument a
także sprawozdanie i raport końcowy, zawierający analizę i ocenę realizacji programu
pilotażowego pozwoli na ocenę przedmiotowego programu. Dodatkowo Ministerstwo
Zdrowia zleci Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji przygotowanie
Rekomendacji w sprawie zasadności kwalifikacji modelu kompleksowej opieki
specjalistycznej nad świadczeniobiorcami leczonymi z powodu otyłości olbrzymiej KOS-
BAR do rozporządzeń Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych.
W odpowiedzi na pytanie ile osób skorzystało z programu KOS-BAR od jego rozpoczęcia i
jakie są wstępne wyniki leczenia?, warto wskazać, że według danych pozyskanych z
Narodowego Funduszu Zdrowia stanu na dzień 12.02.2025r. liczba pacjentów w latach
grudzień 2021 – grudzień 2024 r., - wyniosła 13 766. Wyniki natomiast leczenia zostaną
przedstawione w raporcie częściowym w terminie do dnia 31 grudnia 2025 r., a także w
sprawozdaniu końcowym z realizacji programu pilotażowego w terminie 3 miesięcy od dnia
zakończenia programu pilotażowego i w raporcie końcowym przekazanym nie później niż w
terminie 3 miesięcy od dnia przekazania ministrowi sprawozdania końcowego z realizacji
programu pilotażowego.
W odniesieniu do podniesionej kwestii jakie środki finansowe planuje Ministerstwo
przeznaczyć na leczenie otyłości w kolejnych latach?, należy podkreślić, że koszty zostaną
oszacowane w sytuacji wprowadzania świadczenia jako gwarantowane przez Agencję
Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Dodatkowo poniżej w tabeli poniżej przedstawiono dane pozyskane z Narodowego
Funduszu Zdrowia, stan na dzień 12 lutego 2025 r.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Rok Liczba
pacjentów
Kwota refundacji
świadczeń Wartość umów
2021 66 25 124 zł 1 007 969 zł
2022 2873 26 893 025 zł 47 426 353 zł
2023 4745 73 693 328 zł 79 593 310 zł
2024 6082 27 007 157 zł 43 871 857 zł
Razem 13766 127 618 633 zł 171 899 489 zł
W arkuszu przedstawiono liczbę pacjentów oraz wartość refundacji dla świadczeń
sprawozdanych na zakresie 18.4500.001.02 - Świadczenia opieki zdrowotnej - program
pilotażowy KOS-BAR w latach grudzień 2021 - grudzień 2024 r. Informacje dotyczące
umów dotyczą zakresów świadczeń: 18.4500.001.03, 18.4500.001.02, 18.4500.002.02,
18.4500.004.02, 18.4500.003.02.
W odpowiedzi na pytanie czy planowane są działania profilaktyczne mające na celu
przeciwdziałanie otyłości, szczególnie wśród dzieci? Warto podkreślić, że kluczową rolę w
rozpoznawaniu, eliminowaniu lub ograniczaniu zagrożeń i problemów zdrowia fizycznego i
psychicznego, zapewnieniu profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz promocji zdrowia
dostosowanych do potrzeb różnych grup społeczeństwa odgrywa podstawowa opieka
zdrowotna.
Zgodnie przy tym z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 24 września 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1428 z późn. zm.) w ramach świadczeń gwarantowanych lekarza podstawowej opieki
zdrowotnej (POZ) udzielanych dzieciom i młodzieży w ramach porad patronażowych,
badań bilansowych oraz badań przesiewowych znajdują się świadczenia dotyczące
monitorowania rozwoju fizycznego, określania współczynnika masy ciała (Body Mass Index
– BMI) i udzielane są w następujących okresach:
badanie lekarskie rozwoju fizycznego (pomiary: masy i długości ciała, obwody głowy i
klatki piersiowej) w okresie:
1-4 tydzień,
2-6 miesiąc życia,
9 miesiąc życia,
12 miesiąc życia,
badanie lekarskie rozwoju fizycznego pomiary: masy i długości ciała, obwody głowy i
klatki piersiowej), w tym określenie współczynnika masy ciała (Body Mass Index- BMI) w
okresie:
2 lata,
4 lata,
5 lat,
6 lat,
III klasa szkoły podstawowej,
klasa I gimnazjum (obecnie VII klasa szkoły podstawowej),
klasa I szkoły pondagimnazjalnej (obecnie I klasa szkoły ponadpodstawowej),
ostatnia klasa szkoły ponadgimnazjalnej (obecnie ostatnia klasa szkoły
ponadpodstawowej).
Ponadto na mocy przepisów znowelizowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie
świadczeń gwarantowanych z 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2022 r., poz.1965 z poźń. zm.) z dniem 1
października 2022 r. udostępniona zostało lekarzom podstawowej opieki zdrowotnej
(POZ) możliwość udzielania świadczeń opieki koordynowanej w następujących zakresach:
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, przewlekłej
choroby niedokrwiennej serca oraz migotania przedsionków lub
diagnostyka i leczenie cukrzycy, lub
diagnostyka i leczenie astmy oskrzelowej i przewlekłej choroby obturacyjnej płuc, lub
diagnostyka i leczenie niedoczynności tarczycy oraz diagnostyka guzków pojedynczych i
mnogich tarczycy lub
diagnostyka i leczenie przewlekłej choroby nerek (od dnia 1 listopada 2023 r., na mocy
przepisów rozporządzenia nowelizującego rozporządzenie Ministra Zdrowie w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, Dz. U. z 2023 r.,
poz. 2226 z późn. zm.)
Na organizację udzielania świadczeń opieki koordynowanej składa się m.in. dostęp do
konsultacji:
lekarza specjalisty,
dietetycznych realizowanych przez dietetyka posiadającego kwalifikacje określone ww.
rozporządzeniu.
Na potrzeby udzielania konsultacji dietetycznych opracowane zostały wytyczne Polskiego
Towarzystwa Dietetyki i Krajowego Konsultanta w dziedzinie medycyny rodzinnej
dotyczące udzielania konsultacji dietetycznych w ramach opieki koordynowanej w
podstawowej opiece zdrowotnej. Należy zauważyć, że wytyczne nie są przepisami prawa
powszechnie obowiązującego i świadczeniodawcy mają dowolność w ich stosowaniu.
Zgodnie z wytycznymi, do konsultacji dietetycznej kieruje lekarz prowadzący pacjenta w
POZ. Lekarz przekazuje pacjentowi „Dzienniczek Żywieniowy” i zleca prowadzenie go
przed pierwszą wizytą u dietetyka wg instrukcji w nim zawartej. Cel konsultacji dietetycznej
powinien być celem mierzalnym ilościowym lub jakościowym.
Celem mierzalnym ilościowym będzie:
np. zmiana parametrów antropometrycznych (redukcja masy ciała) lub poprawa
wyników badań laboratoryjnych (niższe stężenie glukozy we krwi, niższe stężenie
cholesterolu LDL i trójglicerydów).
Celem mierzalnym jakościowym będzie:
poprawa samopoczucia,
ustąpienie dolegliwości bólowych,
zmniejszenie ilości popełnianych błędów w sposobie żywienia,
zwiększenie świadomości w zakresie sposobu żywienia.
Pierwsza konsultacja powinna trwać ok. 30-40 minut. Na pierwszej wizycie dietetyk
powinien ocenić potrzeby pacjenta w zakresie edukacji żywieniowej i dietetycznej. W
trakcie konsultacji dietetyk dokonuje analizy sposobu żywienia pacjenta na podstawie
wypełnionego „Dzienniczka Żywieniowego”. Następnie dietetyk przeprowadza z
pacjentem wywiad obejmujący informacje o:
chorobach współistniejących i ich leczeniu,
dolegliwościach ze strony układu pokarmowego i ewentualnych ich przyczynach,
alergiach i nietolerancjach pokarmowych,
ostatnich wynikach badań laboratoryjnych
nawyki żywieniowe.
Na podstawie zebranych informacji, dietetyk ustala potrzeby pacjenta w zakresie
modyfikacji żywieniowych, wymagań edukacyjnych i jego motywacji do wprowadzenia
zmian oraz ustala zalecenia, w tym zalecenia ramowe diety i zalecenia szczegółowe, które
przekazuje pacjentowi w formie pisemnej. W przypadku, gdy wywiad żywieniowy i analiza
„Dzienniczka Żywieniowego” wskazują na błędy w sposobie żywienia pacjenta, dietetyk
zaleca dalsze prowadzenie „Dzienniczka Żywieniowego” wg wcześniej ustalonych zaleceń
żywieniowych. Na zakończenie pierwszej wizyty dietetyk ustala termin drugiej wizyty,
która powinna być zaplanowana nie później niż po 30 dniach od pierwszej wizyty.
Na drugiej wizycie dietetyk wspólnie z pacjentem dokonują ewentualnej ponownej
modyfikacji ustalonej na pierwszej wizycie diety. Dietetyk może zalecić pacjentowi dalsze
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
prowadzenie „Dzienniczka Żywieniowego”. Na zakończenie drugiej wizyty dietetyk ustala
termin trzeciej wizyty, która powinna być zaplanowana po ok. 2 miesiącach od drugiej
wizyty. Trzecia wizyta ma na celu ocenę uzyskanych efektów poprzez wprowadzone przez
dietetyka zmiany w sposobie żywienia, w zależności od ustalonego na pierwszej wizycie
celu. np. poprawa samopoczucia, ustąpienie dolegliwości bólowych, zmiana parametrów
antropometrycznych, poprawa wyników badań laboratoryjnych. Dietetyk przekazuje
pacjentowi zalecenia związane z dalszym stosowaniem diety.
Warto także podkreślić, że obecnie realizowany jest program pilotażowy „Dobry posiłek w
szpitalu”, która obejmuje zapewnienie pacjentom wyżywienia odpowiedniego do stanu
zdrowia, na podstawie zaleceń opublikowanych na stronie Ministerstwa Zdrowia oraz
udzielanie pacjentom porad żywieniowych przez osobę planującą dietę.
Ponadto prowadzone są prace nad rozwiązaniami systemowymi w zakresie żywienia w
szpitalach. Planowany jest obowiązek zapewnienia pacjentom wyżywienia odpowiedniego
do stanu zdrowia, w oparciu o wymagania, które określają:
1) kody i nomenklaturę diet szpitalnych;
2) rodzaje diet, ich charakterystykę, rekomendowane i przeciwwskazane środki spożywcze
wykorzystywane w poszczególnych rodzajach diet oraz wartość odżywczą i
energetyczną stosowanych diet szpitalnych.
Dla każdej scharakteryzowanej diety szpitalnej wskazano również jej zastosowanie. W
przypadku diet dla dzieci i młodzieży, zastosowanie dla nadwagi i otyłości wskazano dla
diety ubogoenergetycznej (dla dzieci 10 r.ż.) oraz bogatoresztkowej. Jednocześnie należy
podkreślić, że decyzję o rodzaju stosowanej diety i ewentualnych indywidualnych
modyfikacjach będzie podejmował lekarz, a decyzja ta może być poprzedzona konsultacją z
dietetykiem.
Odnosząc się do ostatniego pytania w jaki sposób Ministerstwo zamierza zapewnić ciągłość
opieki dla pacjentów, którzy nie zdążyli zostać zakwalifikowani do programu KOS-BAR,
należy podkreślić, że świadczenia z zakresu bariatrii realizowane są zgodnie z lp. 44
załącznika 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 870, ze
zm.).
Są to następujące świadczenia gwarantowane z zakresu chirurgicznego leczenia otyłości:
43.71 Częściowe wycięcie żołądka z zespoleniem z jelitem czczym metodą Roux-en
gastric bypass;
43.72 Częściowe wycięcie żołądka z zespoleniem z jelitem czczym metodą Mini gastric
bypass;
43.82 Rękawowa resekcja żołądka (sleeve gastrectomy);
44.95 Laparoskopowa operacja ograniczająca objętość żołądka;
44.96 Operacja powtórna zabiegu ograniczającego objętość żołądka, laparoskopowa.
Ponadto istnieje możliwość korzystania z opieki lekarskiej, fizjoterapeutycznej czy
psychologicznej w ramach świadczeń gwarantowanych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --