Interpelacja nr 10150
Interpelacja w sprawie wprowadzenia nowego środka karnego w Kodeksie karnym dotyczącego zakazu korzystania z platform cyfrowych w celu ochrony dzieci
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wprowadzenia nowego środka karnego w Kodeksie karnym dotyczącego zakazu korzystania z platform cyfrowych w celu ochrony dzieci
Interpelacja nr 10150
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wprowadzenia nowego środka karnego w Kodeksie karnym dotyczącego zakazu korzystania z platform cyfrowych w celu ochrony dzieci
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do wystąpienia Rzeczniczki Praw Dziecka Moniki Hornej-Cieślak z 18 maja 2025 roku, skierowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości, proszę o przedstawienie stanowiska resortu w sprawie propozycji wprowadzenia nowego środka karnego do Kodeksu karnego. Propozycja ta zakłada umożliwienie sądom orzekania zakazu korzystania z określonych platform cyfrowych lub innych usług społeczeństwa informacyjnego, a w szczególnych przypadkach nawet zakazu wszelkiej aktywności w sieci polegającej na rozpowszechnianiu informacji, w sytuacji gdy przestępstwo zostało popełnione w środowisku cyfrowym, a pokrzywdzonymi były dzieci lub młodzież.
Rzeczniczka Praw Dziecka wskazała na rosnącą liczbę czynów zabronionych popełnianych w Internecie, takich jak nawoływanie do przestępstw, szerzenie agresji, nienawiści czy wykorzystywanie seksualne dzieci, co stanowi poważne zagrożenie dla małoletnich. Podkreśliła również, że część sprawców, nawet po odbyciu kary, powraca do nielegalnej działalności w sieci, często na tych samych platformach, zakładając nowe konta. Obecne przepisy Kodeksu karnego nie odnoszą się wprost do aktywności w Internecie jako narzędzia przestępstwa, co Rzeczniczka uznaje za lukę prawną, szczególnie w kontekście wytycznych Komitetu Praw Dziecka ONZ dotyczących ochrony dzieci w środowisku cyfrowym.
Ochrona dzieci i młodzieży przed zagrożeniami w Internecie jest konieczna, jednocześnie jednak zwracam uwagę na potrzebę precyzyjnego określenia zasad stosowania potencjalnego nowego środka karnego, aby zapobiec jego nadużyciom lub wykorzystaniu w innych kontekstach, które mogłyby ograniczać prawa obywatelskie w sposób nieproporcjonalny.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości wobec propozycji Rzeczniczki Praw Dziecka dotyczącej wprowadzenia nowego środka karnego w postaci zakazu korzystania z platform cyfrowych w przypadku przestępstw popełnionych w środowisku cyfrowym?
2. Czy ministerstwo planuje ograniczenie stosowania tego środka karnego wyłącznie do spraw, w których pokrzywdzonymi są dzieci i młodzież, czy też rozważa jego szersze zastosowanie? Jeśli tak, jakie inne kategorie przestępstw mogłyby być objęte tym środkiem?
3. Jakie zabezpieczenia prawne i proceduralne ministerstwo zamierza wprowadzić, aby zapobiec nieprawidłowemu wykorzystaniu nowego środka karnego, np. w kontekstach innych niż ochrona dzieci, takich jak ograniczenie wolności słowa czy działalności politycznej?
4. Czy ministerstwo rozważa konsultacje z organizacjami społecznymi, ekspertami ds. praw cyfrowych oraz przedstawicielami platform cyfrowych w celu wypracowania zasad stosowania nowego środka karnego, które zapewnią równowagę między ochroną dzieci a poszanowaniem praw innych użytkowników Internetu?
5. Jakie mechanizmy egzekwowania zakazu korzystania z platform cyfrowych ministerstwo planuje wprowadzić, uwzględniając trudności techniczne związane z weryfikacją tożsamości użytkowników w Internecie oraz możliwość zakładania nowych kont przez skazanych?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Interpelacja nr 10150
do ministra sprawiedliwości
w sprawie wprowadzenia nowego środka karnego w Kodeksie karnym dotyczącego zakazu korzystania z platform cyfrowych w celu ochrony dzieci
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 09-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do wystąpienia Rzeczniczki Praw Dziecka Moniki Hornej-Cieślak z 18 maja 2025 roku, skierowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości, proszę o przedstawienie stanowiska resortu w sprawie propozycji wprowadzenia nowego środka karnego do Kodeksu karnego. Propozycja ta zakłada umożliwienie sądom orzekania zakazu korzystania z określonych platform cyfrowych lub innych usług społeczeństwa informacyjnego, a w szczególnych przypadkach nawet zakazu wszelkiej aktywności w sieci polegającej na rozpowszechnianiu informacji, w sytuacji gdy przestępstwo zostało popełnione w środowisku cyfrowym, a pokrzywdzonymi były dzieci lub młodzież.
Rzeczniczka Praw Dziecka wskazała na rosnącą liczbę czynów zabronionych popełnianych w Internecie, takich jak nawoływanie do przestępstw, szerzenie agresji, nienawiści czy wykorzystywanie seksualne dzieci, co stanowi poważne zagrożenie dla małoletnich. Podkreśliła również, że część sprawców, nawet po odbyciu kary, powraca do nielegalnej działalności w sieci, często na tych samych platformach, zakładając nowe konta. Obecne przepisy Kodeksu karnego nie odnoszą się wprost do aktywności w Internecie jako narzędzia przestępstwa, co Rzeczniczka uznaje za lukę prawną, szczególnie w kontekście wytycznych Komitetu Praw Dziecka ONZ dotyczących ochrony dzieci w środowisku cyfrowym.
Ochrona dzieci i młodzieży przed zagrożeniami w Internecie jest konieczna, jednocześnie jednak zwracam uwagę na potrzebę precyzyjnego określenia zasad stosowania potencjalnego nowego środka karnego, aby zapobiec jego nadużyciom lub wykorzystaniu w innych kontekstach, które mogłyby ograniczać prawa obywatelskie w sposób nieproporcjonalny.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości wobec propozycji Rzeczniczki Praw Dziecka dotyczącej wprowadzenia nowego środka karnego w postaci zakazu korzystania z platform cyfrowych w przypadku przestępstw popełnionych w środowisku cyfrowym?
2. Czy ministerstwo planuje ograniczenie stosowania tego środka karnego wyłącznie do spraw, w których pokrzywdzonymi są dzieci i młodzież, czy też rozważa jego szersze zastosowanie? Jeśli tak, jakie inne kategorie przestępstw mogłyby być objęte tym środkiem?
3. Jakie zabezpieczenia prawne i proceduralne ministerstwo zamierza wprowadzić, aby zapobiec nieprawidłowemu wykorzystaniu nowego środka karnego, np. w kontekstach innych niż ochrona dzieci, takich jak ograniczenie wolności słowa czy działalności politycznej?
4. Czy ministerstwo rozważa konsultacje z organizacjami społecznymi, ekspertami ds. praw cyfrowych oraz przedstawicielami platform cyfrowych w celu wypracowania zasad stosowania nowego środka karnego, które zapewnią równowagę między ochroną dzieci a poszanowaniem praw innych użytkowników Internetu?
5. Jakie mechanizmy egzekwowania zakazu korzystania z platform cyfrowych ministerstwo planuje wprowadzić, uwzględniając trudności techniczne związane z weryfikacją tożsamości użytkowników w Internecie oraz możliwość zakładania nowych kont przez skazanych?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6393 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.227.2025
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 10150 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez
Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie wprowadzenia nowego środka karnego
w Kodeksie karnym dotyczącego zakazu korzystania z platform cyfrowych w celu ochrony
dzieci.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na wystąpienie generalne Rzeczniczki Praw
Dziecka wskazało na istotne wątpliwości związane z ewentualnym wprowadzeniem
środka karnego polegającego na zakazie korzystania z platform cyfrowych,
w szczególności na kwestie związane z rzeczywistą skutecznością jego egzekwowania.
Stanowisko to zostało szczegółowo umotywowane (ad 2,3 i 4).
Ad 2, 3 i 4
W odniesieniu do najbardziej skrajnej formy proponowanego zakazu, obejmującej
całkowity zakaz korzystania z Internetu, należy wskazać, że propozycja ta budzi bardzo
poważne wątpliwości natury konstytucyjnej. W obecnym społeczeństwie informacyjnym,
do Internetu przenosi się coraz więcej usług, w tym oferowanych przez instytucje
państwowe. Za pomocą Internetu obywatel może korzystać z wielu swoich uprawnień,
komunikować się z organami publicznymi i korzystać z aplikacji oferowanych przez
-- 1 of 4 --
2
te organy, takich jak mObywatel albo e-Urząd Skarbowy. Zakaz korzystania z sieci
oznaczałby całkowite wykluczenie danej osoby ze społeczeństwa informacyjnego,
co rodziłoby poważne skutki, łącznie z ryzykiem niemożności wykonywania wielu
rodzajów pracy.
Z uwagi na powiązania sieci informacyjnej i telekomunikacyjnej, można rozważać,
czy w zakazie takim mieściłoby się np. uzyskanie e-recepty, natomiast z pewnością
mieściłoby się korzystanie z portali takich jak pacjent.gov.pl. Zatem nałożenie tak daleko
idących ograniczeń, wykraczałoby poza prewencję.
Z uwagi na powyższe, proponowany zakaz rozpowszechniania wszelkich treści za pomocą
wszelkich metod dostępnych w Internecie należy również ocenić jako wątpliwy.
Natomiast zakaz w postaci najbardziej ograniczonej, obejmujący tylko korzystanie
z określonej platformy cyfrowej np. serwisu społecznościowego, pozostawałby zapewne
w zgodzie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zwłaszcza gdyby dotyczył nie każdej w ogóle formy
korzystania, ale jedynie publikowania przez skazanego wypowiedzi lub materiałów
o określonym charakterze. Warto wskazać, że dyspozycja art. 23 ust. 1 rozporządzenia PE
i Rady 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług
cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych) stanowi,
że jeżeli odbiorca usługi często przekazuje oczywiście nielegalne treści, dostawca
platformy internetowej zawiesza na rozsądny okres i po wydaniu uprzedniego ostrzeżenia
świadczenie usług na rzecz tego odbiorcy. Być może przepis ten okaże się najlepszą
metodą ograniczenia przekazywania na platformach społecznościowych treści, które
można rozpatrywać w kategoriach np. art. 200 § 5 k.k., art. 200a k.k. lub art. 200b k.k.
Przede wszystkim trzeba jednak wskazać, że w odniesieniu do każdej z proponowanych
form zakazu rodzą się wątpliwości natury praktycznej. Zasadniczy problem polega bowiem
na weryfikacji przestrzegania takiego środka karnego. Można uznać, że weryfikacja byłaby
ewentualnie możliwa, gdyby sprawca korzystał wyłącznie z własnego komputera
-- 2 of 4 --
3
czy telefonu. W tym celu Policja musiałaby otrzymać stosowne narzędzia technologiczne,
prawne, informatyczne, kadrowe i finansowe. Łączyłoby się to prawdopodobnie, więc
z permanentną kontrolą wszelkiej aktywności skazanego w Internecie.
W wyroku z 3 kwietnia 2007 roku w sprawie Copland przeciw Zjednoczonemu Królestwu
(skarga nr 62617/00), a także w wyroku z 5 września 2017 roku w sprawie Bărbulescu
przeciw Rumunii (skarga nr 61496/08) Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) uznał,
że korzystanie z e-maili i Internetu zalicza się do „korespondencji”, o której mowa w art.
8 Konwencji. Każda forma elektronicznego monitoringu stanowi zatem formę kontroli
takiej korespondencji.
W innych orzeczeniach (Saber przeciw Norwegii, Särgava przeciw Estonii) ETPC uznawał,
że art. 8 Konwencji chroni też zawartość smartfonu i laptopa. Owszem, Konwencja
zezwala na konieczne naruszenia prywatności, znajdujące umocowanie w prawie,
wskazuje jednak warunki, które prawo musi wówczas spełnić. Trudno przewidzieć, w jaki
sposób ETPC odniósłby się do przepisu zezwalającego na uogólniony i wieloletni
monitoring wszelkiej aktywności sieciowej skazanego.
Drugi praktyczny problem wiąże się z korzystaniem przez skazanego z komputera
lub telefonu udostępnionego mu przez inną osobę, albo ze sprzętu ogólnodostępnego
znajdującego się np. w lobby hotelowym. Nie da się w żaden sposób zapobiec takim
sytuacjom, jeśli skazany przebywa na wolności. Zakaz okazałby się wówczas fikcją
i w żaden sposób nie spełniałby swojej roli.
Ad 5
Wprowadzenie zakazu korzystania z określonych usług społeczeństwa informacyjnego,
czy wręcz określonych portali społecznościowych, jest bardzo trudne do skutecznego
wykonania.
Wdrożenie nadzoru nad wykonalnością tego zakazu wymagałoby potencjalnie
zastosowania znaczących środków technicznych i kadrowych ze strony służb bądź nadzoru
kuratora co do sposobu wykorzystywania usług społeczeństwa informacyjnego i ogółem
-- 3 of 4 --
4
korzystania z usług dostępu do sieci Internet. Skuteczność takiego nadzoru nie byłaby
wysoka, a jednocześnie angażowałaby nieproporcjonalnie wiele zasobów administracji
publicznej. Wynika to m.in. z możliwości uzyskania dostępu do usług za pomocą wielu
różnych urządzeń końcowych lub połączeń sieciowych przez osobę, na którą został
nałożony zakaz, czy brakiem skutecznych technicznych rozwiązań uniemożliwiających
dostęp określonej osobie do danej usługi. Takie rozwiązania odznaczałyby się wysokim
poziomem skomplikowania, gdyż wymagałaby przykładowo wyprzedzającej kontroli
ze strony usługodawców, czy dana osoba rejestrująca się w określonym portalu nie
znajduje się w rejestrze osób objętych zakazem dostępu do portali społecznościowych.
Reasumując nie istnieje obecnie możliwość skutecznego egzekwowania postulowanego
środka karnego.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.227.2025
Warszawa, 28 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 10150 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez
Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie wprowadzenia nowego środka karnego
w Kodeksie karnym dotyczącego zakazu korzystania z platform cyfrowych w celu ochrony
dzieci.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości w odpowiedzi na wystąpienie generalne Rzeczniczki Praw
Dziecka wskazało na istotne wątpliwości związane z ewentualnym wprowadzeniem
środka karnego polegającego na zakazie korzystania z platform cyfrowych,
w szczególności na kwestie związane z rzeczywistą skutecznością jego egzekwowania.
Stanowisko to zostało szczegółowo umotywowane (ad 2,3 i 4).
Ad 2, 3 i 4
W odniesieniu do najbardziej skrajnej formy proponowanego zakazu, obejmującej
całkowity zakaz korzystania z Internetu, należy wskazać, że propozycja ta budzi bardzo
poważne wątpliwości natury konstytucyjnej. W obecnym społeczeństwie informacyjnym,
do Internetu przenosi się coraz więcej usług, w tym oferowanych przez instytucje
państwowe. Za pomocą Internetu obywatel może korzystać z wielu swoich uprawnień,
komunikować się z organami publicznymi i korzystać z aplikacji oferowanych przez
-- 1 of 4 --
2
te organy, takich jak mObywatel albo e-Urząd Skarbowy. Zakaz korzystania z sieci
oznaczałby całkowite wykluczenie danej osoby ze społeczeństwa informacyjnego,
co rodziłoby poważne skutki, łącznie z ryzykiem niemożności wykonywania wielu
rodzajów pracy.
Z uwagi na powiązania sieci informacyjnej i telekomunikacyjnej, można rozważać,
czy w zakazie takim mieściłoby się np. uzyskanie e-recepty, natomiast z pewnością
mieściłoby się korzystanie z portali takich jak pacjent.gov.pl. Zatem nałożenie tak daleko
idących ograniczeń, wykraczałoby poza prewencję.
Z uwagi na powyższe, proponowany zakaz rozpowszechniania wszelkich treści za pomocą
wszelkich metod dostępnych w Internecie należy również ocenić jako wątpliwy.
Natomiast zakaz w postaci najbardziej ograniczonej, obejmujący tylko korzystanie
z określonej platformy cyfrowej np. serwisu społecznościowego, pozostawałby zapewne
w zgodzie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zwłaszcza gdyby dotyczył nie każdej w ogóle formy
korzystania, ale jedynie publikowania przez skazanego wypowiedzi lub materiałów
o określonym charakterze. Warto wskazać, że dyspozycja art. 23 ust. 1 rozporządzenia PE
i Rady 2022/2065 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie jednolitego rynku usług
cyfrowych oraz zmiany dyrektywy 2000/31/WE (akt o usługach cyfrowych) stanowi,
że jeżeli odbiorca usługi często przekazuje oczywiście nielegalne treści, dostawca
platformy internetowej zawiesza na rozsądny okres i po wydaniu uprzedniego ostrzeżenia
świadczenie usług na rzecz tego odbiorcy. Być może przepis ten okaże się najlepszą
metodą ograniczenia przekazywania na platformach społecznościowych treści, które
można rozpatrywać w kategoriach np. art. 200 § 5 k.k., art. 200a k.k. lub art. 200b k.k.
Przede wszystkim trzeba jednak wskazać, że w odniesieniu do każdej z proponowanych
form zakazu rodzą się wątpliwości natury praktycznej. Zasadniczy problem polega bowiem
na weryfikacji przestrzegania takiego środka karnego. Można uznać, że weryfikacja byłaby
ewentualnie możliwa, gdyby sprawca korzystał wyłącznie z własnego komputera
-- 2 of 4 --
3
czy telefonu. W tym celu Policja musiałaby otrzymać stosowne narzędzia technologiczne,
prawne, informatyczne, kadrowe i finansowe. Łączyłoby się to prawdopodobnie, więc
z permanentną kontrolą wszelkiej aktywności skazanego w Internecie.
W wyroku z 3 kwietnia 2007 roku w sprawie Copland przeciw Zjednoczonemu Królestwu
(skarga nr 62617/00), a także w wyroku z 5 września 2017 roku w sprawie Bărbulescu
przeciw Rumunii (skarga nr 61496/08) Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) uznał,
że korzystanie z e-maili i Internetu zalicza się do „korespondencji”, o której mowa w art.
8 Konwencji. Każda forma elektronicznego monitoringu stanowi zatem formę kontroli
takiej korespondencji.
W innych orzeczeniach (Saber przeciw Norwegii, Särgava przeciw Estonii) ETPC uznawał,
że art. 8 Konwencji chroni też zawartość smartfonu i laptopa. Owszem, Konwencja
zezwala na konieczne naruszenia prywatności, znajdujące umocowanie w prawie,
wskazuje jednak warunki, które prawo musi wówczas spełnić. Trudno przewidzieć, w jaki
sposób ETPC odniósłby się do przepisu zezwalającego na uogólniony i wieloletni
monitoring wszelkiej aktywności sieciowej skazanego.
Drugi praktyczny problem wiąże się z korzystaniem przez skazanego z komputera
lub telefonu udostępnionego mu przez inną osobę, albo ze sprzętu ogólnodostępnego
znajdującego się np. w lobby hotelowym. Nie da się w żaden sposób zapobiec takim
sytuacjom, jeśli skazany przebywa na wolności. Zakaz okazałby się wówczas fikcją
i w żaden sposób nie spełniałby swojej roli.
Ad 5
Wprowadzenie zakazu korzystania z określonych usług społeczeństwa informacyjnego,
czy wręcz określonych portali społecznościowych, jest bardzo trudne do skutecznego
wykonania.
Wdrożenie nadzoru nad wykonalnością tego zakazu wymagałoby potencjalnie
zastosowania znaczących środków technicznych i kadrowych ze strony służb bądź nadzoru
kuratora co do sposobu wykorzystywania usług społeczeństwa informacyjnego i ogółem
-- 3 of 4 --
4
korzystania z usług dostępu do sieci Internet. Skuteczność takiego nadzoru nie byłaby
wysoka, a jednocześnie angażowałaby nieproporcjonalnie wiele zasobów administracji
publicznej. Wynika to m.in. z możliwości uzyskania dostępu do usług za pomocą wielu
różnych urządzeń końcowych lub połączeń sieciowych przez osobę, na którą został
nałożony zakaz, czy brakiem skutecznych technicznych rozwiązań uniemożliwiających
dostęp określonej osobie do danej usługi. Takie rozwiązania odznaczałyby się wysokim
poziomem skomplikowania, gdyż wymagałaby przykładowo wyprzedzającej kontroli
ze strony usługodawców, czy dana osoba rejestrująca się w określonym portalu nie
znajduje się w rejestrze osób objętych zakazem dostępu do portali społecznościowych.
Reasumując nie istnieje obecnie możliwość skutecznego egzekwowania postulowanego
środka karnego.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --