Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 08 lipca 2025 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.13.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 10137 w sprawie „kontrowersyjnych
Ośrodków Produkcji Rolnej”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 589, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i art. 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 tej ustawy, KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Zatem
podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), w tym gospodarowania w trybie oddania w dzierżawę, jest
KOWR.
W odniesieniu do zorganizowanej zabudowanej nieruchomości, w myśl art. 24b
ustawy z dnia 19 października 1991 r., Dyrektor Generalny KOWR, za zgodą Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, może wyodrębnić z ZWRSP ośrodek produkcji rolniczej
(powoływany dalej jako „OPR”), czyli nieruchomość, która wraz z innymi składnikami

-- 1 of 13 --

mienia tworzy nierozerwalną, zorganizowaną całość gospodarczą, o powierzchni
przekraczającej 50 ha, której podział byłby nieuzasadniony ekonomicznie. KOWR
gospodaruje OPR w drodze oddania na czas oznaczony do odpłatnego korzystania na
podstawie umowy dzierżawy, po przeprowadzeniu przetargu nieograniczonego.
Należy zauważyć, iż brak jest jakichkolwiek przeszkód prawnych, aby w przetargach
na dzierżawę OPR uczestniczyli również rolnicy indywidualni.
Zgodnie z Zarządzeniem nr 104/2020/Z Dyrektora Generalnego KOWR, przez OPR
należy rozumieć zorganizowany kompleks majątkowy, posiadający wiele
różnorodnych składników majątkowych (nieruchomości i inne mienie). Masa
majątkowa jest połączona funkcjonalnie, zmienna ilościowo i rodzajowo. Pomiędzy
składnikami OPR powinna istnieć więź funkcjonalna o charakterze celowym (cel
produkcyjny) i ekonomicznym. Funkcjonalne związki między elementami powinny
być na tyle mocne, aby masa majątkowa mogła służyć wytwórczej produkcji rolniczej
i predysponowała OPR do określonego działu produkcyjnego, w zależności
od posiadanych nieruchomości (ośrodka gospodarczego – ośrodków gospodarczych
oraz gruntów rolnych) i mienia, który ukierunkowany byłby na określoną produkcję
towarową przeznaczoną na rynek tj. produkcję roślinną lub produkcję zwierzęcą.
Zatem OPR może być utworzony na bazie nieruchomości rolnej, w skład której
wchodzą budynki i budowle w stanie technicznym umożliwiającym ich wieloletnie
użytkowanie oraz inna infrastruktura wraz z odpowiednim areałem gruntów
uprawnych, które zapewnią warunki niezbędne do funkcjonowania OPR jako
samodzielnego gospodarstwa rolnego. Powierzchnia gruntów rolnych w OPR,
w przypadku produkcji zwierzęcej, uzależniona powinna być od wielkości
maksymalnej obsady zwierząt w budynkach produkcyjnych przyszłego OPR. Dla OPR
ukierunkowanego na specjalistyczną produkcję roślinną areał niezbędny do jej
prowadzenia powinien zapewnić też możliwość efektywnego wykorzystywania
budynków. Głównym celem tworzenia OPR powinno być więc wykorzystywanie
potencjału zorganizowanych nieruchomości ZWRSP, a powierzchnia gruntów
rolnych, przy uwzględnieniu rodzaju użytków i bonitacji, powinna być dostosowana
do profilu produkcji przewidzianego dla budynków gospodarczych. Jedynie ta forma
rozdysponowania nieruchomości ZWRSP daje gwarancję wykorzystania przez
dzierżawcę budynków gospodarczych zgodnie z ich przeznaczeniem, pod rygorem
rozwiązania umowy.

-- 2 of 13 --

W celu zatem udzielenia odpowiedzi na zadane w ww. interpelacji pytania
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło również do Centrali KOWR
o przekazanie niezbędnych informacji.
Odnosząc się do poszczególnych pytań zadanych przez Panów Posłów uprzejmie
informuję.
Ad 1) Dla nieruchomości zabudowanych o dużych powierzchniach Oddziały
Terenowe KOWR opracowują programy wtórnej restrukturyzacji. Wszelkie
informacje w tym zakresie są ogłaszane publicznie, aby dotarły do jak największego
grona rolników. Niewątpliwie ważnym elementem w zakresie wypracowania
docelowego i wieloletniego sposobu rozdysponowania gruntów rolnych na danym
terenie, są konsultacje społeczne ze środowiskami rolniczymi, m.in.: rolnikami
indywidualnymi, Izbą Rolniczą, jednostkami samorządów terytorialnych.
W celu uspołecznienia procesu gospodarowania mieniem ZWRSP powołane zostały
rady społeczne działające przy oddziałach terenowych KOWR, które są gremium
doradczym i opiniującym dla dyrektora danego oddziału terenowego KOWR. W
skład tych rad wchodzi dwóch przedstawicieli izby rolniczej oraz przedstawiciele
organizacji rolniczych funkcjonujących na terenie działania danego oddziału. Zatem
zagadnienia związane z gospodarowaniem nieruchomościami rolnymi ZWRSP
stanowią przedmiot dyskusji na posiedzeniach tych rad. Dodatkowo, przy Dyrektorze
Generalnym KOWR funkcjonuje Rada Społeczna do spraw gospodarowania gruntami
rolnymi ZWRSP, stanowiąca komisję opiniodawczo-doradczą o charakterze stałym.
W jej skład wchodzi 13 członków różnych organizacji rolniczych, które posiadają
struktury o zasięgu krajowym. Rada ta została utworzona m.in. w celu bieżącej
wymiany informacji pomiędzy KOWR a organizacjami rolniczymi, konsultacji
istotnych zagadnień, wyrażania opinii, czy też omawiania przedstawianych przez te
organizacje propozycji i koncepcji dotyczących gospodarowania nieruchomościami
rolnymi ZWRSP oraz kształtowania ustroju rolnego. Rada Społeczna jest więc ciałem
kolegialnym i w swoim zakresie działania ma przede wszystkim charakter opiniujący,
doradczy i konsultacyjny. Nie ma natomiast przymiotu organu statutowego, a jej
opinie wyrażone w drodze głosowania nie mają waloru rozstrzygającego, czy też
uchwałodawczego i bezwzględnie wiążącego dla realizowanych zadań w zakresie
gospodarowania ZWRSP. Stwierdzenie Panów Posłów o rzekomym braku konsultacji

-- 3 of 13 --

społecznych w procesie rozdysponowania przez oddziały terenowe KOWR
nieruchomości ZWRSP, nie znajduje zatem uzasadnienia.
Ad 2) Na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. KOWR
gospodaruje ZWRSP w pierwszej kolejności w drodze wydzierżawienia albo
sprzedaży nieruchomości rolnych na powiększenie lub utworzenie gospodarstw
rodzinnych. Przepisy tego artykułu wskazują, że nie wszystkie nieruchomości ZWRSP
mogą być wydzierżawione w pierwszej kolejności na rzecz rolników indywidualnych.
Wyłączeniem są objęte m.in. nieruchomości rolne o powierzchni mniejszej niż 1 ha
lub które w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, miejscowym
planie rewitalizacji albo miejscowym planie odbudowy są przeznaczone na cele inne
niż rolne, lub w przypadku których w ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu sposób zagospodarowania i warunki zabudowy terenu,
na którym nieruchomości rolne są położone, określony został jako inny niż rolny,
a w przypadku braku miejscowego planu lub ostatecznej decyzji o warunkach
zabudowy i zagospodarowania terenu – nieruchomości objętych w planie ogólnym
gminy inną strefą planistyczną niż strefa wielofunkcyjna z zabudową zagrodową,
strefa produkcji rolniczej lub strefa otwarta.
Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r.,
wydzierżawienie nieruchomości rolnych wchodzących w skład ZWRSP, co do zasady
następuje w drodze przetargu ofert pisemnych lub publicznego przetargu ustnego.
Zatem, co do zasady, głównym kierunkiem rozdysponowania w trybie przetargowym
przez KOWR gruntów rolnych ZWRSP jest ich wydzierżawienie na rzecz rolników
indywidualnych. Zgodnie z treścią ww. art. 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
zdecydowana większość nieruchomości rolnych ZWRSP, w przypadku ich
wydzierżawiania lub sprzedaży, trafi do rolników indywidualnych. Nie budzi
wątpliwości, iż rolnicy indywidualni w rozumieniu ustawy o kształtowaniu ustroju
rolnego są obecnie na preferowanej pozycji w procesie rozdysponowania gruntów
rolnych ZWRSP. W myśl ww. art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
żadna osoba prawna nie może przystąpić do pierwszego przetargu na dzierżawę
gruntu rolnego o powierzchni przekraczającej 1 ha. W przypadku, jeżeli pierwszy
przetarg na dzierżawę nieruchomości o powierzchni 1 ha i większej ograniczony
do rolników indywidualnych lub osób fizycznych zamierzających utworzyć

-- 4 of 13 --

gospodarstwo rodzinne nie został rozstrzygnięty, KOWR organizuje przetarg
nieograniczony na dzierżawę tej nieruchomości.
Należy zauważyć, iż restrukturyzacja zorganizowanych, zabudowanych
nieruchomości rolnych ZWRSP z uwagi na zakończenie umowy dzierżawy,
prowadzona powinna być tak, aby gospodarstwa rolne utworzone na tym majątku
mogły prowadzić racjonalną gospodarkę, w szczególności przystosowaną
do produkcji zwierzęcej. Obecnie kwestia wspierania gospodarstw prowadzących
produkcję zwierzęcą stała się szczególnie istotna. Wynika to z obserwowanego
w ostatnim czasie spadku tej produkcji. Podkreślenia wymaga, że wynikające z art. 23
Konstytucji RP obowiązki ochrony i wspierania gospodarstw rodzinnych nie mogą
naruszać prawa własności oraz ochrony działalności gospodarczej.
Należy też pamiętać, że wiele spółek handlowych, które dzierżawią grunty ZWRSP,
prowadzą działalność w oparciu o pracę członków rodziny osób, które są
właścicielami udziałów/akcji spółki.
Jak najbardziej uzasadnione jest powiększanie gospodarstw rodzinnych i, jak
wskazano powyżej, dzieje się tak w myśl art. 24 ustawy z dnia 19 października 1991
r. w odniesieniu do wolnych niezagospodarowanych gruntów ZWRSP, ale co do
zasady nie może się to odbywać kosztem dobrze funkcjonujących, wartościowych dla
polskiego rolnictwa wielkotowarowych gospodarstw rolnych, w szczególności
prowadzących intensywną produkcją zwierzęcą oraz zatrudnionych w nich
pracowników i ich rodzin.
Ni można zatem podzielić obaw co do rzekomego pomijania przez KOWR
zagwarantowanego w Konstytucji RP oraz przepisach ustawy z dnia 19 października
1991 r. pierwszeństwa rolników indywidualnych w procesie dzierżawy
nieruchomości ZWRSP.
Ad 3) Umowy dzierżawy nieruchomości ZWRSP zawierane są po przeprowadzeniu
przetargu ofert pisemnych lub publicznego przetargu ustnego. Od tej zasady przepisy
ustawy z dnia 19 października 1991 r. określone w art. 39 ust. 2 przewidują wyjątki,
pozwalające na bezprzetargową dzierżawę nieruchomości. Zawarcie umowy
dzierżawy OPR na okres 30 lat znajduje uzasadnienie zarówno w obowiązujących
przepisach prawa jak i praktyce racjonalnego gospodarowania nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa. OPR to zorganizowane jednostki o rozbudowanej

-- 5 of 13 --

strukturze produkcyjnej, obejmujące duże areały gruntów rolnych wraz
z infrastrukturą techniczną i budynkami produkcyjnymi. Prowadzenie OPR wiąże się
z koniecznością inwestowania w modernizację budynków i maszyny oraz poprawę
jakości użytków rolnych. Wydzierżawianie ich na okres krótszy niż 30 lat byłoby
niewystarczające dla zapewnienia stabilności funkcjonowania takiego gospodarstwa
oraz uzyskania efektów gospodarczych. Tylko długi okres dzierżawy pozwala
na stopniowy zwrot tych inwestycji i długoterminowe planowanie działalności.
Dzierżawca ma obowiązek zatrudnić w OPR określoną liczbę osób do pracy, mając
tym samym bezpośredni wpływ na lokalny rynek pracy. Stabilna długoletnia
dzierżawa sprzyja utrzymaniu miejsc pracy i zapewnia ciągłość zatrudnienia oraz
zabezpiecza trwałość produkcji. Biorąc pod uwagę powyższe aspekty, kierownictwo
KOWR podjęło decyzję, aby okres dzierżawy na OPR wynosił 30 lat przyjmując,
iż jest to rozwiązanie racjonalne i korzystne zarówno dla dzierżawców, lokalnego
rynku pracy, ale i Skarbu Państwa które ponadto umożliwia nie tylko efektywne
wykorzystanie potencjału nieruchomości, ale także wspiera długofalowy rozwój
rolnictwa.
Mając na uwadze ustawowe zadania KOWR (m.in. tworzenie warunków
sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego ZWRSP,
zabezpieczenie majątku Skarbu Państwa, popieranie organizowania na gruntach
Skarbu Państwa gospodarstw rolnych), szczególnego znaczenia nabiera konieczność
zagwarantowania trwałości umów dzierżawy. Skarb Państwa reprezentowany przez
KOWR powinien stwarzać dzierżawcom stabilne warunki gospodarowania. Oznacza
to m.in. umożliwienie przedłużenia umów na kolejne okresy – uzasadnione
gospodarczo i społecznie. Horyzont czasowy umowy dzierżawy jest szczególnie
istotny w zakresie ponoszenia wydatków na remonty budynków i budowli
znajdujących się na przedmiocie dzierżawy, zdolności kredytowej gospodarstw
rolnych, czy możliwości ubiegania się o pomoc w ramach programów Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wydłużanie umów na dłuższe okresy,
zmniejsza też obciążenia administracyjne po stronie KOWR i dzierżawcy.
Ad 4) KOWR w oparciu o powszechnie obowiązuje przepisy prawa i zasady
gospodarowania mieniem Skarbu Państwa wynikające m.in. z ustawy z dnia
19 października 1991 r. oraz przepisów wykonawczych podejmuje odpowiedzialne
działania, w tym wydając właściwe wytyczne regulujące zasady postępowania przez

-- 6 of 13 --

Oddziały Terenowe KOWR w powyższym zakresie, z wysłuchaniem argumentów
środowisk rolniczych, w tym na płaszczyźnie Terenowych Rad Społecznych
działających przy OT KOWR. Konieczność zachowania należytej staranności przy
gospodarowaniu mieniem Skarbu Państwa, wymaga określenia czytelnych, jasnych,
proporcjonalnych, transparentnych, słusznych warunków i trybu gospodarowania
tym mieniem. Wytyczne określone zarządzeniami Dyrektora Generalnego KOWR
mają na celu ujednolicenie sposobu postępowania Oddziałów Terenowych KOWR
w procesie rozdysponowania nieruchomości rolnych ZWRSP. KOWR mając
na względzie art. 32 Konstytucji RP podjął działania w kierunku przeanalizowania
różnych uwarunkowań społecznych i gospodarczych, jakie występują w prowadzeniu
działalności rolniczej. Na tej podstawie uznano, że istnieją uzasadnione przesłanki
do zmiany dotychczas stosowanych przez KOWR zasad postępowania odnośnie
długości okresu dzierżawy nieruchomości rolnych Zasobu oraz wyłączania
z przedmiotu dzierżawy gruntów w trakcie trwania umowy. Dotychczasowe regulacje
w tym zakresie, wzbudzały różne kontrowersje, zarówno wśród dzierżawców, jak
i organizacji reprezentujących rolników. Osoby prawne, jak też osoby fizyczne, które
nie posiadają statusu rolnika indywidualnego, niejednokrotnie zainteresowane
są przedłużeniem okresu dzierżawy na dłuższy czas, m.in. w celu realizacji zamierzeń
inwestycyjnych poprawiających efektywność gospodarowania. Natomiast
dzierżawcy, którzy wyrazili zgodę na wyłączenie z umowy dzierżawy gruntów
stanowiących 30% powierzchni użytków rolnych na podstawie ustawy dnia
16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi
Skarbu Państwa oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 233, poz. 1382) albo
dokonali takich wyłączeń na podstawie zapisów umownych, czy też w momencie
przedłużenia umowy – podnosili iż stosowane dotychczas przez KOWR kolejne
wyłączenia gruntów z umowy destabilizują funkcjonowanie gospodarstw rolnych, w
szczególności tam gdzie prowadzona jest produkcja zwierzęca.
Wytyczne i zasady wprowadzone ww. zarządzeniem nr 54/2024/Z Dyrektora
Generalnego KOWR ujednolicają i porządkują kwestie dotyczące procedury
wydłużania umów dzierżawy i wyłączania z przedmiotu dzierżawy gruntów do
odrębnego zagospodarowania w odniesieniu do tych umów, które podlegają
przedłużeniu. Jednocześnie tym samym zapewniają równe traktowanie przez KOWR
wszystkich swoich kontrahentów w procesie gospodarowania gruntami ZWRSP, co

-- 7 of 13 --

może przyczynić się do zapewnienia uczciwej konkurencji pomiędzy osobami
prawnymi
i fizycznymi dzierżawiącymi grunty rolne ZWRSP. Przedłużanie umów dzierżawy
na okresy wskazane w zarządzeniu nr 54/2024/Z Dyrektora Generalnego KOWR
stanowi generalną zasadę przy rozpatrywaniu przez Oddziały Terenowe KOWR
wniosków dzierżawców. Umowy mogą być przedłużane zarówno na okres krótszy
niż 10 lat, jak i na okres dłuższy niż 20 lat. W praktyce, nie sposób jednak
przewidzieć wszystkich sytuacji i na ich podstawie opracować możliwe scenariusze.
KOWR poinformował również, że zarządzeniem nr 143/2022/W Dyrektora
Generalnego KOWR zostały wprowadzone do stosowania „Zasady wykonywania
kontroli zarządczej w Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa”. Celem kontroli
zarządczej jest zapewnienie w szczególności zgodności działalności z przepisami
prawa oraz procedurami wewnętrznymi, skuteczności i efektywności działania,
zarządzania ryzykiem. Zatem, Zarządzenia Dyrektora Generalnego KOWR w sprawie
wydzierżawiania nieruchomości ZWRSP oraz wykonywania umowy dzierżawy
nieruchomości ZWRSP stanowią ramowe zasady postępowania dla Oddziałów
Terenowych KOWR. Dyrektorzy Oddziałów Terenowych KOWR, w ramach
udzielonych im pełnomocnictw Dyrektora Generalnego KOWR, posiadają autonomię
decyzyjną w zakresie gospodarowania nieruchomościami ZWRSP położonymi na
terenie działania tych Oddziałów, w tym wydłużania umów dzierżawy
o powierzchni nie większej niż 300 ha. W związku z tym podkreślenia wymaga,
że wytyczne wynikające z zarządzeń Dyrektora Generalnego KOWR w zakresie
dzierżawy nieruchomości ZWRSP w żaden sposób nie wykraczają poza zakres
upoważnienia ustawowego, na co wskazują Panowie Posłowie. Zasady i wytyczne
wprowadzone zarządzeniem nr 54/2024/Z były jednym z tematów omawianych
na posiedzeniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP, która następnie, w dniu
22.01.2025 r., uchwaliła dezyderat nr 5. Komisja nie rekomendowała o odstąpienie
od tego zarządzenia.
Ad 5) KOWR dokłada starań aby procedury związane z dzierżawą nieruchomości
ZWRSP, w tym wydłużaniem umów dzierżawy były spójne i jednolite dla wszystkich
dzierżawców, a tym samym nie były narażone na zarzut nierównego traktowania
podmiotów dzierżawiących grunty ZWRSP. Dlatego też zostało opracowane
zarządzenie nr 54/2024/Z Dyrektora Generalnego KOWR. Proces rozdysponowania

-- 8 of 13 --

nieruchomości po zakończonych już umowach dzierżawy wymaga, aby podejmowane
przez KOWR działania łączyły w sobie zarówno spełnienie celów ustawowych,
poprawę struktury powierzchniowej gospodarstw rodzinnych, jak i dbałości
o majątek Skarbu Państwa tak, aby nie doszło do jego pogorszenia. Celem działania
KOWR, co do zasady, jest wspieranie rolnictwa jako całości stanowiącego sektor
gospodarki. Rolnicy indywidualni bez wątpienia są głównymi beneficjentami
aktualnej polityki państwa w kwestii rolnictwa. Nie ulega wątpliwości, iż zgodnie
z treścią art. 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r. zdecydowana większość
nieruchomości rolnych po wygaśnięciu umów dzierżawy trafi do rolników
indywidualnych, gdyż jest to główny kierunek rozdysponowania gruntów ZWRSP.
Niejednokrotnie działania oddziałów terenowych KOWR spotykają się
z niezadowoleniem rolników. Należy jednak mieć na uwadze, iż KOWR powołany
został do wspierania działalności wytwórczej w rolnictwie i jego działania muszą
wpisywać się w ramy obowiązującego ustawodawstwa w tym zakresie. Dlatego też
szereg oczekiwań rolników, dotyczących m.in. rozwiązania funkcjonujących umów
dzierżawy, czy też niewydłużenia umów zawartych z podmiotami prawa handlowego,
w większości przypadków na gruncie obowiązujących regulacji prawnych, nie mogą
spotkać się z akceptacją ze strony KOWR.
Jak wskazano powyżej, obecnie funkcjonujące regulacje prawne jak również
wewnętrzne, ukierunkowane są co do zasady na zwiększanie areałów gospodarstw
rodzinnych zgodnie z obowiązującą doktryną rolną państwa w tym zakresie.
Wszystkie niezagospodarowane dotychczas grunty ZWRSP trafiają w pierwszej
kolejności do rozdysponowania w trybie przetargów ograniczonych do rolników
indywidualnych stosownie do zapisów art. 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
Tylko znikomy procent gruntów powracających z wygasających umów dzierżawy
do ponownego rozdysponowania i to tylko w odniesieniu do zorganizowanych
gospodarstw rolnych prowadzących w dalszym ciągu intensywną produkcję
zwierzęcą, są przeznaczane na utworzenie OPR (mniej niż 10%). Obecnie funkcjonują
cztery OPR na łącznej powierzchni 1650 ha. Ośrodki te powstały po uzyskaniu
stosownych zgód Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz po przeprowadzeniu
przetargów nieograniczonych na dzierżawę tych nieruchomości.
Nietrafione jest więc podejrzenie Panów Posłów odnośnie rzekomo
„uprzywilejowanego traktowania dużych podmiotów gospodarczych lub funduszy

-- 9 of 13 --

inwestycyjnych kosztem rolników indywidualnych”. Dzierżawcami nieruchomości
ZWRSP są zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Trudno odnieść się
precyzyjnie do których dokładnie podmiotów gospodarczych czy też „funduszy
inwestycyjnych” kierowane są przez Panów Posłów zarzuty o ich uprzywilejowane
traktowanie przez KOWR. Prezentowane przez Panów Posłów wnioski są zatem zbyt
ogólnikowe. Bez przedstawienia konkretnych przykładów, KOWR nie może się
szczegółowo odnieść do tego tematu.
Nie jest też prawdą, że jakoby rolnicy indywidualni „często nie mają dostępu do
informacji” ani też „możliwości konkurowania w procesie przydziału gruntów”.
KOWR bardzo szeroko prezentuje wszelkie informacje na temat nieruchomości
ZWRSP przeznaczanych do rozdysponowania. Pragniemy z całą stanowczością
podkreślić, że KOWR nie prowadzi żadnych działań odnośnie „przydziału gruntów”.
Umowy dzierżawy nieruchomości ZWRSP zawierane są po przeprowadzeniu
przetargu ofert pisemnych lub publicznego przetargu ustnego. Od tej zasady przepisy
ustawy z dnia 19 października 1991 r. określone w art. 39 ust. 2 przewidują wyjątki,
pozwalające na bezprzetargową dzierżawę nieruchomości.
Rozdysponowaniem nieruchomości ZWRSP zajmują się Oddziały Terenowe KOWR,
właściwe ze względu na ich położenie, które swoim zasięgiem obejmują obszar
województwa (z wyjątkiem województwa zachodniopomorskiego, na terenie którego
działają dwa Odziały Terenowe KOWR, tj. w Szczecinie i Koszalinie).
W tym miejscu należy wskazać, że procedura wydzierżawiania w trybie przetargu
nieruchomości ZWRSP rozpoczyna się publikacją wykazu nieruchomości
przeznaczonych do dzierżawy, która to publikacja trwa nie mniej niż 14 dni.
Następnie publikowane jest ogłoszenie przetargu, co najmniej na 14 dni przed dniem
rozpoczęcia przetargu, a w przypadku przetargu ograniczonego do rolników
indywidualnych - co najmniej na 28 dni przed dniem jego rozpoczęcia. Wykaz
i ogłoszenie przetargu podawane są do publicznej wiadomości w miejscach
właściwych ze względu na położenie nieruchomości: gminach, siedzibie Oddziału
Terenowego KOWR oraz w siedzibie właściwej miejscowo (regionalnej) izbie
rolniczej. Harmonogramy przetargów nieruchomości ZWRSP publikowane są
również
na stronie internetowej KOWR, w części „Usługi i informacje” w zakładce
„Gospodarowanie Zasobem”, „Harmonogramy” (link

-- 10 of 13 --

www.gov.pl/web/kowr/harmonogramy). Strona ta umożliwia filtrowanie ogłoszeń
m.in. według położenia działki (województwo, powiat, gmina, obręb), form ich
zagospodarowania (sprzedaż, dzierżawa), typu nieruchomości (rolna, nierolna,
zabytek, przeznaczenie wielofunkcyjne). Na stronie internetowej KOWR dostępne są
również opracowane przez KOWR wzory dokumentów wykorzystywane przez
rolników oraz publikowane są listy osób zakwalifikowanych do udziału w przetargach
ofertowych. Dodatkowo na stronie internetowej portalu https://erolnik.gov.pl,
prowadzonym przez KOWR w zakładce „Działki Zasobu WRSP” można zapoznać się
z działkami będącymi w ZWRSP. Na portalu tym można uzyskać informacje
o działkach ZWRSP, z uwzględnieniem ich położenia, jak i informacji o formach
rozdysponowania.
Panowie Posłowie informują, że „w ostatnich tygodniach do biur poselskich trafiały
liczne sygnały od lokalnych rolników z powiatów pyrzyckiego, gryfińskiego, stargardzkiego
i myśliborskiego, gdzie – według ich relacji – KOWR podejmuje decyzje o dzierżawie
dużych areałów (sięgających kilkuset hektarów) bez należytego uprzedzenia, bez
publicznych ogłoszeń oraz z pominięciem wniosków rolników indywidualnych
o powiększenie istniejących gospodarstw”.
Informacje te nie zostały poparte żadnymi przykładami. Dlatego tak prezentowane
przez Panów Posłów ogólne informacje pozwalają na sformułowanie wobec KOWR
bardzo negatywnej opinii przez odbiorców zewnętrznych, w tym głównie środowisk
rolniczych. Z całą stanowczością należy podkreślić, że Oddziały Terenowe KOWR,
w tym również Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie na którego terenie działania
znajdują się wymienione przez Panów Posłów cztery powiaty, podejmują działania
i prowadzą procedury wydzierżawiania nieruchomości ZWRSP zgodnie z przepisami
obowiązującego prawa w tym zakresie. Ponadto należy dodać, że działalność
Oddziału Terenowego KOWR w Szczecinie w ostatnich latach była kontrolowana
przez szereg instytucji i nie stwierdzono naruszenia prawa. Oddziały Terenowe
KOWR niejednokrotnie często spotykają się z niezadowoleniem ze strony
kontrahentów, przedstawicieli organizacji rolniczych, czy też grup społecznych,
w przypadku jeżeli nie jest w stanie sprostać ich niektórym oczekiwaniom, zwłaszcza
dotyczących rozwiązania wskazanej umowy dzierżawy, czy też ograniczenia
dzierżawionej powierzchni w znacznym zakresie, nie odnosząc się do innych

-- 11 of 13 --

aspektów związanych z umożliwieniem racjonalnego prowadzenia przez dzierżawcę
działalności rolniczej.
Możliwość bezprzetargowego wydzierżawienia nieruchomości ZWRSP wynikająca
wprost z przepisów art. 39 ust. 2 ugnrSP może m.in. dotyczyć spółek hodowli roślin i
zwierząt o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej, wyszczególnionych w
Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2018 r. w sprawie
wykazu jednoosobowych spółek hodowli roślin uprawnych lub hodowli zwierząt
gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz. U. 2018 poz.
1525 z późn. zm.), w której KOWR posiada 100% udziałów. Jednakże Oddział
Terenowy KOWR w Szczecinie w ostatnich dwóch latach nie wydzierżawił
nieruchomości ZWRSP o większej powierzchni na rzecz tych spółek.
Z danych przedstawionych przez Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie wynika,
że w latach 2024-2025 zawartych zostało 696 umów dzierżawy na łączną
powierzchnię ponad 12,3 tys. ha, z czego 630 umów (ok. 91% umów) w wyniku
przetargów ograniczonych do rolników indywidualnych, natomiast 66 umów
na łączną powierzchnię 775 ha – wyniku przetargów nieograniczonych.
Należy zauważyć, że Oddział ten, w analizowanym okresie 2024-2025 roku
zorganizował 713 przetargów na łączną powierzchnię ponad 12,4 tys. ha, z czego
przetargów ograniczonych do rolników indywidualnych – 637 (89%) na łączną
powierzchnię ok. 11,6 tys. ha oraz 76 przetargów nieograniczonych na łączną
powierzchnię 819 ha. Przetargi ograniczone rozstrzygnięte stanowiły 92%,
a nieograniczone – 75%. Powyższe dane zaprzeczają więc wysuniętej przez Panów
Posłów tezie jakoby procedury przetargowe miałyby „charakter fasadowy, z ustalonym
z góry beneficjentem”. Należy ponownie podkreślić, że procedura przetargowa jest
złożona bowiem rozpoczyna się ogłoszeniem wykazu o zamiarze wydzierżawienia
danej nieruchomości, następnie publikowane jest ogłoszenie przetargowe
informujące o formie przetargu, wysokości i terminie wpłaty wadium, terminie
i miejscu przetargu, jakie dokumenty powinna złożyć osoba przystępująca
do przetargu oraz szereg innych informacji z którymi osoba ta powinna się zapoznać
przed przetargiem. Wykaz i ogłoszenie przetargu są podawane do publicznej
wiadomości oraz na stronie internetowej KOWR wraz z harmonogramami
przetargów. Przetarg wygrywa osoba która zgłosi najwyższy czynsz w przetargu
ustnym (licytacyjnym) albo uzyska największą liczbę punktów w przetargu ofert

-- 12 of 13 --

pisemnych. Zatem wszelkie procedury przetargowe prowadzone są przez Oddziały
Terenowe KOWR z dużą starannością, w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy z
dnia 19 października 1991 r. i przepisy wykonawcze. Proces ponownego
zagospodarowania nieruchomości ZWRSP jest pracochłonny i czasochłonny
i wymaga dużego zaangażowania pracowników Oddziałów. Nie są to więc procedury
„fasadowe” i nie są przeprowadzone z „ustalonym z góry beneficjentem”,
co zarzucają KOWR Panowie Posłowie.
Należy również dodać, że Oddział Terenowy KOWR w Szczecinie w latach 2024-
2025 wydłużył okres dzierżawy dla 824 umów na łączną powierzchnię ok. 18 tys. ha,
z czego 795 umowy (ponad 96%) o powierzchni ok. 13,6 tys. ha zawarte było z
osobami fizycznymi, a 29 umów na łączną powierzchnię ponad 4,3 tys. ha z osobami
prawnymi.
Powyższe dane statystyczne prezentowane na podstawie działania Oddziału
Terenowego KOWR w Szczecinie, są najlepszym dowodem na to, że
rozdysponowanie gruntów ZWRSP w większości jest ukierunkowane na wspieranie
gospodarstw rodzinnych.
Wobec przedstawionych wyjaśnień i informacji, a bez przedstawienia konkretnych
przykładów nie można więc zgodzić się z zarzutami dotyczącymi „braku systemu
realnego nadzoru i przejrzystości nad decyzjami podejmowanymi na poziomie oddziałów
terenowych” oraz, że „odmowy dzierżawy kierowane do rolników rodzinnych są
nieuzasadnione, a odwołania pozostają bez odpowiedzi”, czy też, że „ziemia
przekazywana w trybie pozakonkursowym lub w trybie wyjątku, co budzi uzasadnione
podejrzenie o preferencyjne traktowanie wybranych podmiotów”.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 13 of 13 --