Interpelacja nr 10123
Interpelacja w sprawie niekontrolowanego importu malin z Ukrainy i dramatycznej sytuacji polskich przetwórców oraz producentów owoców miękkich
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niekontrolowanego importu malin z Ukrainy i dramatycznej sytuacji polskich przetwórców oraz producentów owoców miękkich
Interpelacja nr 10123
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niekontrolowanego importu malin z Ukrainy i dramatycznej sytuacji polskich przetwórców oraz producentów owoców miękkich
Zgłaszający: Jacek Tomczak
Data wpływu: 08-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w imieniu jednej z rodzinnych firm przetwórczych z powiatu opolskiego w województwie lubelskim, działającej nieprzerwanie od ponad 30 lat w samym sercu zagłębia malinowego. Firma ta, podobnie jak wielu innych przedsiębiorców i rolników, została dotknięta dramatycznym załamaniem rynku owoców miękkich, w szczególności malin, w wyniku masowego i niekontrolowanego importu owoców z Ukrainy.
W sezonie 2022 ceny skupu malin osiągały poziom 16–18 zł za kilogram. Rok później, w wyniku nadmiernego importu taniego surowca zza wschodniej granicy, ceny spadły do poziomu 6–8 zł, a w wielu przypadkach nawet do 4–6 zł za kilogram. Zachodnie koncerny posiadające zakłady przetwórcze w Polsce niemal całkowicie zrezygnowały z zakupu polskich malin, wybierając tańszy import z Ukrainy. Doprowadziło to do zablokowania sprzedaży polskich owoców i ogromnych strat po stronie lokalnych przetwórców i rolników.
Wspomniana firma, podobnie jak wielu innych przedsiębiorców z regionu, zmuszona była sprzedawać owoce ze stratą, co doprowadziło do poważnych problemów finansowych oraz zaległości wobec lokalnych dostawców – rolników, którzy pomimo trudnej sytuacji nie zdecydowali się na dochodzenie roszczeń drogą sądową, ufając, że należności zostaną uregulowane, gdy tylko będzie to możliwe. Zaufanie to wynika z długoletnich relacji oraz faktu, że przetwórnia prowadzona jest przez lokalnych mieszkańców – producentów owoców i sąsiadów tych samych rolników.
W przeszłości firma nie posiadała żadnych zaległości wobec ZUS, urzędów skarbowych, gminy ani pracowników. Zarząd – będący jednocześnie udziałowcami – poręczał kredyty obrotowe własnym majątkiem, aby zapewnić ciągłość działalności i wypłatę zobowiązań. Dziś jednak, wobec braku reakcji państwa, grozi im utrata dorobku całych pokoleń.
Apelując w imieniu tej i wielu innych firm, których działalność zniszczył niekontrolowany import malin z krajów stosujących dumping socjalny, zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
Jakie działania podjął lub planuje podjąć resort rolnictwa w celu ograniczenia niekontrolowanego importu malin z Ukrainy, który prowadzi do wyniszczania polskiego rynku owoców miękkich?
Czy ministerstwo planuje wsparcie finansowe lub osłonowe dla rodzinnych przetwórni i producentów dotkniętych skutkami nieuczciwej konkurencji i dumpingowych cen?
Czy rząd prowadzi działania w zakresie renegocjacji warunków handlowych z Ukrainą, aby chronić strategiczne sektory polskiego rolnictwa, jakim jest produkcja malin i owoców miękkich?
Interpelacja nr 10123
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niekontrolowanego importu malin z Ukrainy i dramatycznej sytuacji polskich przetwórców oraz producentów owoców miękkich
Zgłaszający: Jacek Tomczak
Data wpływu: 08-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją w imieniu jednej z rodzinnych firm przetwórczych z powiatu opolskiego w województwie lubelskim, działającej nieprzerwanie od ponad 30 lat w samym sercu zagłębia malinowego. Firma ta, podobnie jak wielu innych przedsiębiorców i rolników, została dotknięta dramatycznym załamaniem rynku owoców miękkich, w szczególności malin, w wyniku masowego i niekontrolowanego importu owoców z Ukrainy.
W sezonie 2022 ceny skupu malin osiągały poziom 16–18 zł za kilogram. Rok później, w wyniku nadmiernego importu taniego surowca zza wschodniej granicy, ceny spadły do poziomu 6–8 zł, a w wielu przypadkach nawet do 4–6 zł za kilogram. Zachodnie koncerny posiadające zakłady przetwórcze w Polsce niemal całkowicie zrezygnowały z zakupu polskich malin, wybierając tańszy import z Ukrainy. Doprowadziło to do zablokowania sprzedaży polskich owoców i ogromnych strat po stronie lokalnych przetwórców i rolników.
Wspomniana firma, podobnie jak wielu innych przedsiębiorców z regionu, zmuszona była sprzedawać owoce ze stratą, co doprowadziło do poważnych problemów finansowych oraz zaległości wobec lokalnych dostawców – rolników, którzy pomimo trudnej sytuacji nie zdecydowali się na dochodzenie roszczeń drogą sądową, ufając, że należności zostaną uregulowane, gdy tylko będzie to możliwe. Zaufanie to wynika z długoletnich relacji oraz faktu, że przetwórnia prowadzona jest przez lokalnych mieszkańców – producentów owoców i sąsiadów tych samych rolników.
W przeszłości firma nie posiadała żadnych zaległości wobec ZUS, urzędów skarbowych, gminy ani pracowników. Zarząd – będący jednocześnie udziałowcami – poręczał kredyty obrotowe własnym majątkiem, aby zapewnić ciągłość działalności i wypłatę zobowiązań. Dziś jednak, wobec braku reakcji państwa, grozi im utrata dorobku całych pokoleń.
Apelując w imieniu tej i wielu innych firm, których działalność zniszczył niekontrolowany import malin z krajów stosujących dumping socjalny, zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
Jakie działania podjął lub planuje podjąć resort rolnictwa w celu ograniczenia niekontrolowanego importu malin z Ukrainy, który prowadzi do wyniszczania polskiego rynku owoców miękkich?
Czy ministerstwo planuje wsparcie finansowe lub osłonowe dla rodzinnych przetwórni i producentów dotkniętych skutkami nieuczciwej konkurencji i dumpingowych cen?
Czy rząd prowadzi działania w zakresie renegocjacji warunków handlowych z Ukrainą, aby chronić strategiczne sektory polskiego rolnictwa, jakim jest produkcja malin i owoców miękkich?
Odpowiedź urzędowa
Minister Czesław Siekierski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
6%
Konkretność
94%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13116 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 04 lipca 2025 r.
znak sprawy: DRE.po.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10123 w sprawie niekontrolowanego importu malin z
Ukrainy i dramatycznej sytuacji polskich przetwórców oraz producentów owoców
miękkich
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10123 Pana Posła Jacka Tomczaka, przedstawiam
wyjaśnienia.
Na ceny krajowe owoców, w tym malin, wpływ mają m.in. podaż i popyt na
ogólnoświatowym rynku, stan zapasów poszczególnych produktów w kraju i na
świecie, produkcja krajowa i koszty produkcji oraz wielkość handlu zagranicznego.
Wzrost importu owoców miękkich, głównie w postaci mrożonek z Ukrainy do Polski
obserwowany jest od 2022 r. kiedy rozpoczęła się wojna na Ukrainie. Znaczącą część
stanowią mrożone maliny, sprowadzane po konkurencyjnych cenach. Producentom
malin zagrożonym utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku
rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, w 2023 r.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaciła łącznie około 38 mln zł.
Wahania w relacji popyt-podaż miały bezpośredni wpływ na ceny malin. Widać to
było w latach 2021-2022, kiedy to ceny tych owoców kierowanych do przetwórstwa
w Polsce były rekordowe (14-16 zł/kg). Było to spowodowane zmniejszoną podażą
wobec wysokiego popytu na rynku światowym. W kolejnych latach średnie ceny
-- 1 of 7 --
2
malin ustabilizowały się na niższym poziomie w 2023 r. - 5 zł/kg, w 2024 r. - 7,95
zł/kg.
Możliwości produkcyjne Ukrainy w sektorze owoców miękkich czy mrożonek są
duże, podobnie jak potencjał dalszego wzrostu importu z tego kraju m.in. na rynek
unijny. Dlatego ważne są mechanizmy stabilizujące rynek w kontekście napływu tych
produktów z Ukrainy. Tematy te są podnoszone podczas rozmów członków
kierownictwa MRiRW ze stroną ukraińską - od grudnia 2023 r. do maja 2025 r.
odbyło się ponad 20 spotkań.
Odnośnie działań w zakresie renegocjacji warunków handlowych z Ukrainą
informuję, że Polska aktywnie zabiega o zabezpieczenie interesów polskiego
rolnictwa na forum UE. Należy wyjaśnić, że w imporcie malin świeżych oraz
mrożonych z Ukrainy ma zastosowanie zerowa stawka celna, co wynika
z zobowiązań zapisanych w Układzie o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Układ z Ukrainą
w jego obecnym kształcie nie zawiera zapisów umożliwiających stronie umowy
podjęcie skutecznych działań ochronnych w razie zagrożeń dla stabilności rynkowej
i producentów, powodowanych przez wzrost importu produktów w pełni
zliberalizowanych, jak maliny (czy szerzej owoce miękkie). Dlatego też w toku
negocjacji Komisji Europejskiej z Ukrainą w sprawie przeglądu warunków handlu na
podstawie art. 29 Układu o stowarzyszeniu Polska zgłosiła do Komisji postulat
ustanowienia takiego bilateralnego mechanizmu ochronnego oraz objęcia nim
wszystkich towarów, w tym towarów w pełni zliberalizowanych. Postulowała
również, aby ewentualne porozumienie wypracowane w toku tych negocjacji było
powiązane z zobowiązaniami Ukrainy do dostosowania swoich przepisów w zakresie
standardów i wymogów produkcji rolnej do przepisów obowiązujących w UE.
30 czerwca 2025 r. Komisja Europejska (KE) ogłosiła osiągnięcie porozumienia
w negocjacjach z Ukrainą w sprawie zmodernizowanych zasad handlu na podstawie
art. 29 Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Szczegóły techniczne mają zostać
wkrótce sfinalizowane. KE nie przekazała jeszcze państwom członkowskim tekstu
porozumienia. Ze wstępnie przekazanych przez KE informacji wynika, że
przewidziane jest ustanowienie mechanizmu ochronnego, ale będzie on dotyczył
tylko nowych preferencji przyznanych w porozumieniu. Nie będzie więc dotyczył
produktów już w pełni zliberalizowanych na podstawie Układu w jego obecnie
obowiązującym kształcie, takich jak np. maliny, mimo że Polska zgłaszała taki
-- 2 of 7 --
3
postulat. Jednocześnie KE poinformowała, że przyznane w porozumieniu dodatkowe
preferencje mają być powiązane ze zobowiązaniem Ukrainy do dostosowania swoich
wymogów produkcji do przepisów UE w obszarze dobrostanu zwierząt, stosowania
pestycydów i leków weterynaryjnych. Jeśli Ukraina nie spełni tego wymogu do
2028 r. wówczas te dodatkowe preferencje będą mogły być wycofane.
Ponadto, programy pomocy dla producentów rolnych udzielane na podstawie
„Tymczasowych kryzysowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia
gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (2022/C 426/01) mogły być realizowane
do 30 czerwca 2024 r. Po tym terminie nie ma możliwości przekazywania ze środków
publicznych dotacji dla producentów rolnych w związku z importem produktów
rolnych z Ukrainy.
W nawiązaniu do planowanego wsparcia, resort rolnictwa realizuje wsparcie
ukierunkowane na rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce - przede
wszystkim na rozwój mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Są one
głównym odbiorcą produktów rolnych wytwarzanych przez lokalnych producentów,
co wpływa na integrację kluczowych ogniw łańcucha żywnościowego (rolnik –
przetwórca).
Od 2022 r. realizowane były mechanizmy wsparcia podmiotów sektora MŚP w
ramach Inwestycji A1.4.1. Krajowego Planu Odbudowy i Wzmacniania Odporności
(KPO) – „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów
rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu”:
1. Wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na wykonywanie
działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury.
Zawarto 246 umów, z czego na przetwórstwo (PKD: 10.31.Z Przetwarzanie i
konserwowanie ziemniaków, 10.32.Z Produkcja soków z owoców i warzyw, 10.39.Z
Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw) zawarto 138 umów na
łączną kwotę 476 698 125,5 zł, zaś na wprowadzanie do obrotu (PKD 46.31.Z
Sprzedaż hurtowa owoców i warzyw) – 108 umów na łączną kwotę 378 527 335 zł.
2. Wsparcie w zakresie przechowywania lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury oraz artykułów rolno-
-- 3 of 7 --
4
spożywczych (tzw. centra przechowalniczo-dystrybucyjne oraz regionalne
rolno-spożywcze rynki hurtowe).
W sektorze wprowadzania do obrotu owoców i warzyw zawarto dotychczas 24
umowy na łączną kwotę 139 630 543,70 zł.
Po zakończeniu KPO dla MŚP sektora przetwórczego przewidziano wsparcie, które
będzie realizowane z Krajowego Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach
Interwencji I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – poza
gospodarstwem. Nabór w ramach ww. interwencji planowany jest na I kwartał 2026 r.
Wsparcie jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które mają
wzmocnić pozycję rynkową sektora MŚP na obszarach wiejskich (na rynkach
lokalnych), wpłynąć na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego,
a także promować współpracę w ramach łańcucha wartości poprzez obowiązek
podpisywania umów na dostawy pomiędzy rolnikami a przemysłem przetwórczym.
Pomoc udzielana będzie na inwestycje materialne i niematerialne dotyczące
przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych oraz wytwarzania
produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc przyznawana w ramach przedmiotowego wsparcia będzie przyznawana
w dwóch obszarach: Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów
rolnych (MŚP) oraz Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu
ekologicznych produktów rolnych (MŚP).
W ramach interwencji wspierane będą inwestycje materialne i niematerialne
dotyczące: budowy budynków lub budowli; zakupu technologii na cele dotyczące
przetwarzania produktów rolnych lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych
(w tym przechowywania, sortowania, pakowania, przygotowania do sprzedaży –
wyłącznie w przypadku zorganizowanych form współpracy rolników); ochrony
środowiska; infrastruktury do przetwarzania odpadów żywnościowych na
biokomponenty lub przetwarzania produktów ubocznych powstałych przy
wytwarzaniu produktów rolnych.
W odniesieniu do inwestycji realizowanych przez mikro-, małe i średnie
przedsiębiorstwa (MŚP) - pomoc przyznana jednemu beneficjentowi w formie
refundacji w okresie realizacji Programu przewidziano maksymalnie 10 000 000 zł.
-- 4 of 7 --
5
Minimalna kwota pomocy na realizację operacji będzie wynosić 100 000 zł.
Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych (MŚP).
Przewidziana intensywność pomocy do 50% kosztów kwalifikowalnych operacji lub
do 60% kosztów kwalifikowalnych operacji dla beneficjentów prowadzących
działalność w formie zorganizowanych form współpracy rolników (jw.).
Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu ekologicznych produktów
rolnych (MŚP) przewidziana intensywność pomocy do 60% kosztów
kwalifikowalnych operacji.
Ponadto resort rolnictwa promuje działania systemowe wspierające producentów
w sektorze owoców i warzyw. Od wielu lat zachęca producentów owoców i warzyw
do tworzenia organizacji producentów i wnioskowania o unijne środki na inwestycje
w ramach realizowanych programów operacyjnych. Ich rolą jest m.in. wzmocnienie
pozycji rynkowej i stabilizacja dochodów producentów w zmieniających się realiach
rynkowych. Organizacje są odpowiednio dużymi partnerami w relacjach z zakładami
przetwórczymi czy sieciami handlowymi.
Organizacje producentów owoców i warzyw, w ramach realizowanych programów
operacyjnych mają możliwość zastosowania działań z zakresu zarządzania
kryzysowego oraz zapobiegania kryzysom, które obejmują m.in. wycofanie produkcji
z rynku. Skutkuje to ograniczeniem podaży produktów, których rynek znalazł się
w sytuacji kryzysowej lub jest zagrożony taką sytuacją. Producenci owoców i warzyw
zrzeszeni w organizacjach producentów mają zatem narzędzia pozwalające na
skuteczne ograniczenie niekorzystnego wpływu kryzysu na rynku na ich sytuację
ekonomiczną.
Aktualnie - od 26 czerwca do 25 lipca 2025 r. - trwa nabór wniosków
o zatwierdzenie programów operacyjnych. Mechanizmem administruje Agencja
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W celu poprawy pozycji rolników w łańcuchu dostaw MRiRW zachęca również
producentów do nawiązywania trwałych związków z odbiorcami owoców (zakładami
przetwórczymi), tj. do zawierania umów kontraktacyjnych. Są one dla producentów
najkorzystniejszym sposobem zapewnienia sobie zbytu i stabilności cenowej w
dłuższym okresie, co dla rolników ukierunkowanych na produkcję rynkową jest
-- 5 of 7 --
6
sprawą najważniejszą. Zawieranie umów kontraktacyjnych z rolnikami przez zakłady
przetwórstwa rolno-spożywczego odbywa się na zasadach dobrowolności.
Graniczne kontrole jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przywożonych
m.in. spoza obszaru Unii Europejskiej przeprowadza Inspekcja Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych. Kontroli podlegają m.in. owoce mrożone tj. malina,
porzeczka czarna i czerwona, truskawki oraz maliny świeże przeznaczone do
przetwórstwa przemysłowego oraz owoce świeże (tzw. deserowe), które objęte są
normami handlowymi, o których mowa w załączniku nr I do rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) 2023/2429 (1). Wymagania dotyczące jakości handlowej
importowanych owoców i warzyw z krajów trzecich nie różnią się od wymagań dla
owoców i warzyw uprawianych i wprowadzanych do obrotu w UE. Przedsiębiorcy
importujący świeże owoce i warzywa zobowiązani są do zgłoszenia zamiaru
przywozu każdej partii świeżych owoców i warzyw. Nieprawidłowości wykryte w
toku kontroli skutkują brakiem możliwości wprowadzenia towaru na rynek krajowy
oraz UE.
W latach 2023-2025 IJHARS kontrolowała maliny mrożone oraz maliny świeże
przeznaczone do przetwórstwa przemysłowego na etapie importu z Ukrainy.
W 2023 r. skontrolowano 1290 partii malin mrożonych o masie ok. 23,5 tys. ton oraz
6 partii malin świeżych przeznaczonych do przetwórstwa przemysłowego o masie
343 ton. W tym roku wydano 13 decyzji administracyjnych zakazujących
wprowadzania do obrotu malin mrożonych. W 2024 r. skontrolowano 1034 partii
malin mrożonych o masie 17,7 tys. ton oraz 23 partie maliny świeżej przeznaczonej
do przetwórstwa przemysłowego o masie 456 ton (wydano 19 decyzji
administracyjnych zakazujących wprowadzania do obrotu malin mrożonych). W 2025
r. (do 29.05) skontrolowano 269 partii malin mrożonych o masie 4,4 tys. ton.
W latach 2023-2025 do WIJHARS nie wpłynęło ani jedno zgłoszenie dotyczące
wwozu z Ukrainy świeżych malin przeznaczonych dla konsumenta.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 7 --
7
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023
r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących sektora
owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych sektora
bananów oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1666/1999 oraz
rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 i (UE) nr 1333/2011
(Dz. Urz. UE L z 03.11.2023)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 04 lipca 2025 r.
znak sprawy: DRE.po.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10123 w sprawie niekontrolowanego importu malin z
Ukrainy i dramatycznej sytuacji polskich przetwórców oraz producentów owoców
miękkich
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10123 Pana Posła Jacka Tomczaka, przedstawiam
wyjaśnienia.
Na ceny krajowe owoców, w tym malin, wpływ mają m.in. podaż i popyt na
ogólnoświatowym rynku, stan zapasów poszczególnych produktów w kraju i na
świecie, produkcja krajowa i koszty produkcji oraz wielkość handlu zagranicznego.
Wzrost importu owoców miękkich, głównie w postaci mrożonek z Ukrainy do Polski
obserwowany jest od 2022 r. kiedy rozpoczęła się wojna na Ukrainie. Znaczącą część
stanowią mrożone maliny, sprowadzane po konkurencyjnych cenach. Producentom
malin zagrożonym utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku
rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy, w 2023 r.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaciła łącznie około 38 mln zł.
Wahania w relacji popyt-podaż miały bezpośredni wpływ na ceny malin. Widać to
było w latach 2021-2022, kiedy to ceny tych owoców kierowanych do przetwórstwa
w Polsce były rekordowe (14-16 zł/kg). Było to spowodowane zmniejszoną podażą
wobec wysokiego popytu na rynku światowym. W kolejnych latach średnie ceny
-- 1 of 7 --
2
malin ustabilizowały się na niższym poziomie w 2023 r. - 5 zł/kg, w 2024 r. - 7,95
zł/kg.
Możliwości produkcyjne Ukrainy w sektorze owoców miękkich czy mrożonek są
duże, podobnie jak potencjał dalszego wzrostu importu z tego kraju m.in. na rynek
unijny. Dlatego ważne są mechanizmy stabilizujące rynek w kontekście napływu tych
produktów z Ukrainy. Tematy te są podnoszone podczas rozmów członków
kierownictwa MRiRW ze stroną ukraińską - od grudnia 2023 r. do maja 2025 r.
odbyło się ponad 20 spotkań.
Odnośnie działań w zakresie renegocjacji warunków handlowych z Ukrainą
informuję, że Polska aktywnie zabiega o zabezpieczenie interesów polskiego
rolnictwa na forum UE. Należy wyjaśnić, że w imporcie malin świeżych oraz
mrożonych z Ukrainy ma zastosowanie zerowa stawka celna, co wynika
z zobowiązań zapisanych w Układzie o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Układ z Ukrainą
w jego obecnym kształcie nie zawiera zapisów umożliwiających stronie umowy
podjęcie skutecznych działań ochronnych w razie zagrożeń dla stabilności rynkowej
i producentów, powodowanych przez wzrost importu produktów w pełni
zliberalizowanych, jak maliny (czy szerzej owoce miękkie). Dlatego też w toku
negocjacji Komisji Europejskiej z Ukrainą w sprawie przeglądu warunków handlu na
podstawie art. 29 Układu o stowarzyszeniu Polska zgłosiła do Komisji postulat
ustanowienia takiego bilateralnego mechanizmu ochronnego oraz objęcia nim
wszystkich towarów, w tym towarów w pełni zliberalizowanych. Postulowała
również, aby ewentualne porozumienie wypracowane w toku tych negocjacji było
powiązane z zobowiązaniami Ukrainy do dostosowania swoich przepisów w zakresie
standardów i wymogów produkcji rolnej do przepisów obowiązujących w UE.
30 czerwca 2025 r. Komisja Europejska (KE) ogłosiła osiągnięcie porozumienia
w negocjacjach z Ukrainą w sprawie zmodernizowanych zasad handlu na podstawie
art. 29 Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina. Szczegóły techniczne mają zostać
wkrótce sfinalizowane. KE nie przekazała jeszcze państwom członkowskim tekstu
porozumienia. Ze wstępnie przekazanych przez KE informacji wynika, że
przewidziane jest ustanowienie mechanizmu ochronnego, ale będzie on dotyczył
tylko nowych preferencji przyznanych w porozumieniu. Nie będzie więc dotyczył
produktów już w pełni zliberalizowanych na podstawie Układu w jego obecnie
obowiązującym kształcie, takich jak np. maliny, mimo że Polska zgłaszała taki
-- 2 of 7 --
3
postulat. Jednocześnie KE poinformowała, że przyznane w porozumieniu dodatkowe
preferencje mają być powiązane ze zobowiązaniem Ukrainy do dostosowania swoich
wymogów produkcji do przepisów UE w obszarze dobrostanu zwierząt, stosowania
pestycydów i leków weterynaryjnych. Jeśli Ukraina nie spełni tego wymogu do
2028 r. wówczas te dodatkowe preferencje będą mogły być wycofane.
Ponadto, programy pomocy dla producentów rolnych udzielane na podstawie
„Tymczasowych kryzysowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia
gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy" (2022/C 426/01) mogły być realizowane
do 30 czerwca 2024 r. Po tym terminie nie ma możliwości przekazywania ze środków
publicznych dotacji dla producentów rolnych w związku z importem produktów
rolnych z Ukrainy.
W nawiązaniu do planowanego wsparcia, resort rolnictwa realizuje wsparcie
ukierunkowane na rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce - przede
wszystkim na rozwój mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Są one
głównym odbiorcą produktów rolnych wytwarzanych przez lokalnych producentów,
co wpływa na integrację kluczowych ogniw łańcucha żywnościowego (rolnik –
przetwórca).
Od 2022 r. realizowane były mechanizmy wsparcia podmiotów sektora MŚP w
ramach Inwestycji A1.4.1. Krajowego Planu Odbudowy i Wzmacniania Odporności
(KPO) – „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów
rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu”:
1. Wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na wykonywanie
działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury.
Zawarto 246 umów, z czego na przetwórstwo (PKD: 10.31.Z Przetwarzanie i
konserwowanie ziemniaków, 10.32.Z Produkcja soków z owoców i warzyw, 10.39.Z
Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw) zawarto 138 umów na
łączną kwotę 476 698 125,5 zł, zaś na wprowadzanie do obrotu (PKD 46.31.Z
Sprzedaż hurtowa owoców i warzyw) – 108 umów na łączną kwotę 378 527 335 zł.
2. Wsparcie w zakresie przechowywania lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury oraz artykułów rolno-
-- 3 of 7 --
4
spożywczych (tzw. centra przechowalniczo-dystrybucyjne oraz regionalne
rolno-spożywcze rynki hurtowe).
W sektorze wprowadzania do obrotu owoców i warzyw zawarto dotychczas 24
umowy na łączną kwotę 139 630 543,70 zł.
Po zakończeniu KPO dla MŚP sektora przetwórczego przewidziano wsparcie, które
będzie realizowane z Krajowego Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach
Interwencji I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – poza
gospodarstwem. Nabór w ramach ww. interwencji planowany jest na I kwartał 2026 r.
Wsparcie jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które mają
wzmocnić pozycję rynkową sektora MŚP na obszarach wiejskich (na rynkach
lokalnych), wpłynąć na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego,
a także promować współpracę w ramach łańcucha wartości poprzez obowiązek
podpisywania umów na dostawy pomiędzy rolnikami a przemysłem przetwórczym.
Pomoc udzielana będzie na inwestycje materialne i niematerialne dotyczące
przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych oraz wytwarzania
produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc przyznawana w ramach przedmiotowego wsparcia będzie przyznawana
w dwóch obszarach: Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów
rolnych (MŚP) oraz Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu
ekologicznych produktów rolnych (MŚP).
W ramach interwencji wspierane będą inwestycje materialne i niematerialne
dotyczące: budowy budynków lub budowli; zakupu technologii na cele dotyczące
przetwarzania produktów rolnych lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych
(w tym przechowywania, sortowania, pakowania, przygotowania do sprzedaży –
wyłącznie w przypadku zorganizowanych form współpracy rolników); ochrony
środowiska; infrastruktury do przetwarzania odpadów żywnościowych na
biokomponenty lub przetwarzania produktów ubocznych powstałych przy
wytwarzaniu produktów rolnych.
W odniesieniu do inwestycji realizowanych przez mikro-, małe i średnie
przedsiębiorstwa (MŚP) - pomoc przyznana jednemu beneficjentowi w formie
refundacji w okresie realizacji Programu przewidziano maksymalnie 10 000 000 zł.
-- 4 of 7 --
5
Minimalna kwota pomocy na realizację operacji będzie wynosić 100 000 zł.
Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych (MŚP).
Przewidziana intensywność pomocy do 50% kosztów kwalifikowalnych operacji lub
do 60% kosztów kwalifikowalnych operacji dla beneficjentów prowadzących
działalność w formie zorganizowanych form współpracy rolników (jw.).
Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu ekologicznych produktów
rolnych (MŚP) przewidziana intensywność pomocy do 60% kosztów
kwalifikowalnych operacji.
Ponadto resort rolnictwa promuje działania systemowe wspierające producentów
w sektorze owoców i warzyw. Od wielu lat zachęca producentów owoców i warzyw
do tworzenia organizacji producentów i wnioskowania o unijne środki na inwestycje
w ramach realizowanych programów operacyjnych. Ich rolą jest m.in. wzmocnienie
pozycji rynkowej i stabilizacja dochodów producentów w zmieniających się realiach
rynkowych. Organizacje są odpowiednio dużymi partnerami w relacjach z zakładami
przetwórczymi czy sieciami handlowymi.
Organizacje producentów owoców i warzyw, w ramach realizowanych programów
operacyjnych mają możliwość zastosowania działań z zakresu zarządzania
kryzysowego oraz zapobiegania kryzysom, które obejmują m.in. wycofanie produkcji
z rynku. Skutkuje to ograniczeniem podaży produktów, których rynek znalazł się
w sytuacji kryzysowej lub jest zagrożony taką sytuacją. Producenci owoców i warzyw
zrzeszeni w organizacjach producentów mają zatem narzędzia pozwalające na
skuteczne ograniczenie niekorzystnego wpływu kryzysu na rynku na ich sytuację
ekonomiczną.
Aktualnie - od 26 czerwca do 25 lipca 2025 r. - trwa nabór wniosków
o zatwierdzenie programów operacyjnych. Mechanizmem administruje Agencja
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W celu poprawy pozycji rolników w łańcuchu dostaw MRiRW zachęca również
producentów do nawiązywania trwałych związków z odbiorcami owoców (zakładami
przetwórczymi), tj. do zawierania umów kontraktacyjnych. Są one dla producentów
najkorzystniejszym sposobem zapewnienia sobie zbytu i stabilności cenowej w
dłuższym okresie, co dla rolników ukierunkowanych na produkcję rynkową jest
-- 5 of 7 --
6
sprawą najważniejszą. Zawieranie umów kontraktacyjnych z rolnikami przez zakłady
przetwórstwa rolno-spożywczego odbywa się na zasadach dobrowolności.
Graniczne kontrole jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przywożonych
m.in. spoza obszaru Unii Europejskiej przeprowadza Inspekcja Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych. Kontroli podlegają m.in. owoce mrożone tj. malina,
porzeczka czarna i czerwona, truskawki oraz maliny świeże przeznaczone do
przetwórstwa przemysłowego oraz owoce świeże (tzw. deserowe), które objęte są
normami handlowymi, o których mowa w załączniku nr I do rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) 2023/2429 (1). Wymagania dotyczące jakości handlowej
importowanych owoców i warzyw z krajów trzecich nie różnią się od wymagań dla
owoców i warzyw uprawianych i wprowadzanych do obrotu w UE. Przedsiębiorcy
importujący świeże owoce i warzywa zobowiązani są do zgłoszenia zamiaru
przywozu każdej partii świeżych owoców i warzyw. Nieprawidłowości wykryte w
toku kontroli skutkują brakiem możliwości wprowadzenia towaru na rynek krajowy
oraz UE.
W latach 2023-2025 IJHARS kontrolowała maliny mrożone oraz maliny świeże
przeznaczone do przetwórstwa przemysłowego na etapie importu z Ukrainy.
W 2023 r. skontrolowano 1290 partii malin mrożonych o masie ok. 23,5 tys. ton oraz
6 partii malin świeżych przeznaczonych do przetwórstwa przemysłowego o masie
343 ton. W tym roku wydano 13 decyzji administracyjnych zakazujących
wprowadzania do obrotu malin mrożonych. W 2024 r. skontrolowano 1034 partii
malin mrożonych o masie 17,7 tys. ton oraz 23 partie maliny świeżej przeznaczonej
do przetwórstwa przemysłowego o masie 456 ton (wydano 19 decyzji
administracyjnych zakazujących wprowadzania do obrotu malin mrożonych). W 2025
r. (do 29.05) skontrolowano 269 partii malin mrożonych o masie 4,4 tys. ton.
W latach 2023-2025 do WIJHARS nie wpłynęło ani jedno zgłoszenie dotyczące
wwozu z Ukrainy świeżych malin przeznaczonych dla konsumenta.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
-- 6 of 7 --
7
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023
r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących sektora
owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych sektora
bananów oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1666/1999 oraz
rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 i (UE) nr 1333/2011
(Dz. Urz. UE L z 03.11.2023)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --