Interpelacja w sprawie działalności niemieckiej rafinerii w Schwedt i reakcji Ministerstwa Klimatu i Środowiska
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10109
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie działalności niemieckiej rafinerii w Schwedt i reakcji Ministerstwa Klimatu i Środowiska
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 06-06-2025
Szanowna Pani Minister!
Rafineria PCK w niemieckim Schwedt, położona zaledwie kilkanaście kilometrów od polskiej granicy, od miesięcy stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców Pomorza Zachodniego i stanu środowiska naturalnego w regionie. Decyzją Państwowego Urzędu ds. Ochrony Środowiska Brandenburgii zakład ten otrzymał specjalne pozwolenie na znaczne zwiększenie emisji dwutlenku siarki (SO2) – do 1 000 mg/Nm3 średnio dobowo w indywidualnych przypadkach, przy rocznym limicie 5 600 ton emisji. Dla porównania Rafineria Gdańska w 2022 roku wyemitowała 690 ton SO2.
Rafineria ta należy w większości do rosyjskiego koncernu Rosnieft i jako jedyna w regionie wytwarza energię w wysokoemisyjnej elektrociepłowni spalającej odpady paliwowe, a nie gaz ziemny. Powstające zanieczyszczenia znacząco przekraczają unijne normy, a mimo to niemieckie władze regionalne i federalne zdecydowały się na ich dalszą tolerancję – tłumacząc to potrzebą utrzymania produkcji po utracie dostępu do ropy z Rosji. Można więc zadać pytanie wprost: Czy zdrowie Polaków zostało poświęcone dla ratowania niemieckiego interesu gospodarczego?
W związku z powyższym w interpelacji nr 2011 z dnia 15 marca 2024 roku pytałem: Czy Polska prowadzi działania dyplomatyczne ukierunkowane na zatrzymanie wydania pozwolenia na dwukrotne podwyższenie normy emisji SO2 dla Rafinerii PCK Schwedt? Prosiłem o przedstawienie raportu na temat wpływu tej rafinerii na środowisko/powietrze w Polsce.
W odpowiedzi z dnia 24 kwietnia 2024 roku wiceminister Krzysztof Andrzej Bolesta zapewnił, że resort klimatu „prowadzi dialog” ze stroną niemiecką i że „strona niemiecka zobowiązała się do przekazania stosownej informacji”. Minęły kolejne miesiące, a emisje zostały zatwierdzone. Niemcy trują powietrze, którym oddychają Polacy, a Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogranicza się do ogólnikowych stwierdzeń o „rozważaniu analiz” i „obserwacji sytuacji”.
Dlatego w trosce o zdrowie obywateli RP i interes narodowy ponownie kieruję do Pani Minister pytania:
Jakie konkretne działania (z podaniem dat i treści) zostały podjęte przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu powstrzymania zwiększenia emisji dwutlenku siarki przez Rafinerię PCK Schwedt?
Czy ministerstwo wystąpiło z oficjalnym protestem do strony niemieckiej lub na forum unijnym – a jeśli nie, to dlaczego?
Czy resort posiada dane o wpływie zwiększonej emisji z tej rafinerii na jakość powietrza w Polsce – zwłaszcza na obszarach powiatu gryfińskiego, w tym gminy Widuchowa?
Czy strona polska uzyskała pełny dostęp do wyników pomiarów emisji SO2 prowadzonych na terenie rafinerii oraz pomiarów środowiskowych po stronie niemieckiej?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje złożenie skargi do Komisji Europejskiej w związku z naruszeniem unijnych norm emisji i procedur transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko? Jeśli tak, kiedy?
Czy w Pani ocenie fakt, że najbardziej emisyjna rafineria w Niemczech (kontrolowana przez rosyjski kapitał) znajduje się tak blisko polskiej granicy, nie wymaga znacznie ostrzejszego i stanowczego działania rządu RP?
Szanowna Pani Minister, obowiązkiem każdego odpowiedzialnego rządu jest ochrona życia i zdrowia swoich obywateli – niezależnie od trudności dyplomatycznych czy nacisków zagranicznych partnerów. Oczekuję natychmiastowej reakcji ministerstwa, ujawnienia pełnej listy działań podjętych od momentu pierwszej interpelacji, a przede wszystkim skutecznego przeciwdziałania dalszemu truciu polskich obywateli przez niemiecką rafinerię.
Z poważaniem Dariusz Matecki
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6795 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WEP.050.3.2025.KM
3857543.15463970.12442327
Warszawa, 02-07-2025
Odpowiedź na interpelację
Sprawa: Interpelacja Posła Dariusza Mateckiego, K10INT10109
Dotyczy: działalności niemieckiej rafinerii w Schwedt
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny panie Marszałku,
Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) od początku obserwuje i reaguje w ww. sprawie
przyznania niemieckiej Rafinerii w Schwedt derogacji do końca 2027 r. w zakresie emisji
dwutlenku siarki. Kwestia oddziaływania tego obiektu na teren Rzeczpospolitej Polskiej
była przedmiotem spotkań na poziomie ministrów, jak i roboczym w ramach polsko-
niemieckiej grupy roboczej w sprawie jakości powietrza (9 października 2024 r.). Strona
niemiecka zobowiązała się wówczas do przekazywania na bieżąco stosownych informacji.
Przedstawiciele MKiŚ wielokrotnie wskazywali na konieczność przeprowadzenia analizy
pod kątem wpływu zwiększenia dopuszczalnej emisji dwutlenku siarki z rafinerii na
środowisko i zdrowie mieszkańców Polski. W związku z tym strona niemiecka w 2024 r.
przeprowadziła analizę wpływu zwiększonych emisji dwutlenku siarki na jakość powietrza,
która wskazała największy wpływ tego zanieczyszczenia na jego stężenie w obrębie 5 km
od instalacji. Oznacza to, że najwyższe stężenia będą zauważalne na terytorium Niemiec.
8 stycznia 2025 r. zostały uruchomione konsultacje publiczne towarzyszące procesowi
zmiany pozwolenia zintegrowanego w ramach których MKiŚ 7 marca 2025 r. przekazało
swoje uwagi.
30 kwietnia 2025 r. otrzymaliśmy informację o przyjęciu przez Landesamt für Umwelt
(LfU) w Brandenburgii zmiany pozwolenia zintegrowanego dla rafinerii Schwedt nad Odrą
w zakresie derogacji. W tym zezwoleniu dopuszczalna wartość emisji dla elektrowni
przemysłowej wynosi do 1000 mg/m³ jako średnia dobowa wartość w indywidualnych
szczególnych przypadkach. Jednocześnie maksymalna dopuszczalna roczna emisja
dwutlenku siarki jest ograniczona do 5.600 ton. Odpowiada to średniodobowemu stężeniu
dwutlenku siarki na poziomie 600 mg/m³. Odstępstwo to jest ograniczone do 31 grudnia
2027 r. i podlega dodatkowym obowiązkom informacyjnym. Po tym okresie instalacja
będzie musiała dotrzymywać standard 600 mg/m³ do końca 2029r. Po tym okresie zacznie
obowiązywać poziom emisji wynoszący 200 mg/m³.
-- 1 of 3 --
19 maja 2025 r. MKiŚ przesłało do pani Hanki Mittelstädt, Minister Rolnictwa i Żywności,
Środowiska i Ochrony Konsumentów Brandenburgii (MLEUV) prośbę o wyjaśnienie
powodów braku uwzględnienia uwag i postulatów wyrażanych przez MKiŚ oraz polskie
samorządy – powiat gryfiński i gminę Widuchowo. Ponadto wskazano na konieczność
udostępniania instytucjom w Polsce niezbędnych danych w celu lepszego monitorowania
oddziaływania instalacji PCK w Schwedt na jakość powietrza.
27 czerwca 2025 r. MKiŚ otrzymało odpowiedź, w której MLEUV wskazało, że:
wydanie decyzji poprzedzone było przeprowadzeniem prognozy emisji dwutlenku
siarki przy założeniu emisji dwutlenku siarki 1000 mg/m³. Stwierdzono, że nawet
z uwzględnieniem tej emisji, poziom imisji nie przekroczy dopuszczalnych wartości –
również po stronie polskiej. Wykluczono istotne negatywne oddziaływania na
środowisko,
wyjątek dotyczy dziennego limitu emisji (1000 mg/m³), ale roczny ładunek emisji
ograniczono do 5.600 ton. Przekroczenia krótkoterminowe muszą być kompensowane
przez niższe emisje w innych okresach. Podejście prognostyczne nazwano
„konserwatywnym” i uwzględniającym interesy Polski,
sytuacja nie wymaga formalnej transgranicznej procedury OOŚ, ponieważ nie doszło
do istotnej zmiany w instalacji,
uwagi polskich instytucji zostały uwzględnione w procesie decyzyjnym,
dane ze stacji pomiarowej jakości powietrza w Schwedt są publicznie dostępne online.
zmiana źródła ropy (rezygnacja z rosyjskiej) wpłynęła na skład surowca i uniemożliwiła
dotrzymanie dotychczasowych norm,
wprowadzono obowiązek regularnego raportowania postępów – pierwszy raport ma
być złożony w lipcu 2025,
strona niemiecka uważa, że ochrona środowiska i ludności została zapewniona,
strona niemiecka jest gotowa do dalszego dialogu i współpracy z polskimi władzami.
Temat potencjalnego oddziaływania rafinerii w Schwedt na teren Polski był również
przedmiotem spotkania 22 maja 2025 roku pani Minister Klimatu i Środowiska Pauliny
Hennig-Kloski z panem Carstenem Schneiderem, Federalnym Ministrem ds. Środowiska,
Ochrony Klimatu, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Jądrowego Niemiec. Strona
niemiecka zadeklarowała współpracę z polskimi służbami.
W wyniku działań resortu klimatu i środowiska Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
uzyskał od strony niemieckiej bezpośredni, bieżący dostęp do danych z wszystkich stacji
pomiarowych z przygranicznych landów niemieckich. Dotyczy to również danych ze stacji
w Schwedt.
Pomiary stężenia m.in. dwutlenku siarki przy granicy polsko-niemieckiej na stacji w
Widuchowej prowadzone są automatycznie, co zapewnia pełną kontrolę i monitorowanie
wpływu emisji zanieczyszczeń pochodzących z rafinerii Schwedt na jakość powietrza na
terenie Polski.
W rocznych ocenach jakości powietrza klasyfikacji stref dla dwutlenku siarki ze względu
na ochronę zdrowia dokonuje się dla dwóch parametrów: stężeń 1-godzinnych
i 24-godzinnych. Poziom dopuszczalny dla stężeń 1-godzinnych wynosi 350 μg/m3
-- 2 of 3 --
(dozwolona liczba godzin w roku kalendarzowym wynosi 24), dla stężeń 24-godzinnych
wynosi 125 μg/m3 (dozwolona liczba dni w roku wynosi 3).
W latach 2003-2024 dla dwutlenku siarki ze względu na ochronę zdrowia ludzi nie
zarejestrowano przekroczeń poziomów dopuszczalnych dla tego zanieczyszczenia.
W całej historii pomiarów w Widuchowej – czyli od 2003 r., nie został również nigdy
przekroczony poziom alarmowy dla stężeń 1-godzinnych dwutlenku siarki wynoszący
500 μg/m3 (utrzymujący się przez 3 kolejne godziny).
W 2025 r. maksymalne stężenie 1-godzinne dwutlenku siarki wyniosło 8% poziomu
dopuszczalnego, a maksymalne 24-godzinne – 7% poziomu dopuszczalnego. W 2024 r.
maksymalne stężenie 1-godzinne wyniosło 20%, a w 2023 – 31% poziomu
dopuszczalnego. Dla kryterium stężeń 24-godzinnych dwutlenku siarki maksymalne
stężenie w 2024 r. wyniosło 11%, a w 2023 r. – 27% poziomu dopuszczalnego. Stężenia
dwutlenku siarki rejestrowane na stacji pomiarowej w Widuchowej są generalnie niskie i
mają tendencję spadkową.
Dodatkowo w celu dokładniejszego monitorowania jakości powietrza 13 maja 2025 r.
stacja w Widuchowej została doposażona w analizator do pomiarów benzenu.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 3 of 3 --