Interpelacja nr 10077
Interpelacja w sprawie działań na rzecz ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (90%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie działań na rzecz ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego
Interpelacja nr 10077
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie działań na rzecz ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego
Zgłaszający: Agnieszka Buczyńska
Data wpływu: 05-06-2025
Gdańsk, 5 czerwca 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
Morze Bałtyckie, jako jeden z najmniej zasolonych i najbardziej zamkniętych akwenów morskich świata, charakteryzuje się bardzo ograniczoną wymianą wód z Morzem Północnym. Ta cecha sprawia, że jest ono szczególnie wrażliwe na wszelkie formy zanieczyszczeń – zarówno pochodzenia komunalnego, przemysłowego, jak i rolniczego. Do najpoważniejszych problemów ekologicznych Bałtyku należy eutrofizacja, wynikająca z nadmiaru substancji biogennych, przede wszystkim azotu i fosforu, powodująca zakwity sinic oraz zmniejszenie poziomu tlenu w wodzie.
W ostatnich latach nasiliły się również obawy dotyczące wraków i składowisk broni chemicznej z okresu II wojny światowej, które zalegają na dnie Bałtyku, głównie w rejonie Głębi Bornholmskiej i Głębi Gotlandzkiej. Stan techniczny tych zatopionych obiektów ulega pogorszeniu, a wyciekające z nich substancje niebezpieczne, mogą doprowadzić do katastrofy ekologicznej o trudnych do przewidzenia skutkach. Wzrost temperatury wód i postępujące zmiany klimatyczne mogą dodatkowo przyspieszyć procesy korozji i rozszczelnienia tych obiektów.
Zanieczyszczenie Morza Bałtyckiego stwarza również poważne zagrożenie dla rybołówstwa, turystyki, jakości życia mieszkańców regionów nadmorskich, a także zdrowia publicznego.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia dopływu substancji biogennych do Bałtyku?
Czy planowane są dodatkowe kontrole lub inwestycje w oczyszczalnie ścieków, zwłaszcza w gminach nadbałtyckich?
Jakie kroki zostały podjęte w związku z zagrożeniem wynikającym z obecności broni chemicznej i wraków na dnie Bałtyku? Czy istnieje krajowy plan monitoringu i neutralizacji tych zagrożeń?
Czy Polska współpracuje z innymi państwami regionu Morza Bałtyckiego oraz organizacjami międzynarodowymi w zakresie poprawy bezpieczeństwa ekologicznego tego akwenu, a jeśli tak, to w jakim?
Czy rozważane są zmiany legislacyjne lub programowe, które mogłyby przyczynić się do bardziej skutecznej ochrony Bałtyku i zwiększenia jego odporności ekologicznej?
Zwracam się z prośbą o możliwie szczegółową odpowiedź oraz wskazanie planów ministerstwa na najbliższe lata w zakresie ochrony Morza Bałtyckiego.
Z poważaniem
Agnieszka Buczyńska
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 10077
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie działań na rzecz ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego
Zgłaszający: Agnieszka Buczyńska
Data wpływu: 05-06-2025
Gdańsk, 5 czerwca 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
Morze Bałtyckie, jako jeden z najmniej zasolonych i najbardziej zamkniętych akwenów morskich świata, charakteryzuje się bardzo ograniczoną wymianą wód z Morzem Północnym. Ta cecha sprawia, że jest ono szczególnie wrażliwe na wszelkie formy zanieczyszczeń – zarówno pochodzenia komunalnego, przemysłowego, jak i rolniczego. Do najpoważniejszych problemów ekologicznych Bałtyku należy eutrofizacja, wynikająca z nadmiaru substancji biogennych, przede wszystkim azotu i fosforu, powodująca zakwity sinic oraz zmniejszenie poziomu tlenu w wodzie.
W ostatnich latach nasiliły się również obawy dotyczące wraków i składowisk broni chemicznej z okresu II wojny światowej, które zalegają na dnie Bałtyku, głównie w rejonie Głębi Bornholmskiej i Głębi Gotlandzkiej. Stan techniczny tych zatopionych obiektów ulega pogorszeniu, a wyciekające z nich substancje niebezpieczne, mogą doprowadzić do katastrofy ekologicznej o trudnych do przewidzenia skutkach. Wzrost temperatury wód i postępujące zmiany klimatyczne mogą dodatkowo przyspieszyć procesy korozji i rozszczelnienia tych obiektów.
Zanieczyszczenie Morza Bałtyckiego stwarza również poważne zagrożenie dla rybołówstwa, turystyki, jakości życia mieszkańców regionów nadmorskich, a także zdrowia publicznego.
W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia dopływu substancji biogennych do Bałtyku?
Czy planowane są dodatkowe kontrole lub inwestycje w oczyszczalnie ścieków, zwłaszcza w gminach nadbałtyckich?
Jakie kroki zostały podjęte w związku z zagrożeniem wynikającym z obecności broni chemicznej i wraków na dnie Bałtyku? Czy istnieje krajowy plan monitoringu i neutralizacji tych zagrożeń?
Czy Polska współpracuje z innymi państwami regionu Morza Bałtyckiego oraz organizacjami międzynarodowymi w zakresie poprawy bezpieczeństwa ekologicznego tego akwenu, a jeśli tak, to w jakim?
Czy rozważane są zmiany legislacyjne lub programowe, które mogłyby przyczynić się do bardziej skutecznej ochrony Bałtyku i zwiększenia jego odporności ekologicznej?
Zwracam się z prośbą o możliwie szczegółową odpowiedź oraz wskazanie planów ministerstwa na najbliższe lata w zakresie ochrony Morza Bałtyckiego.
Z poważaniem
Agnieszka Buczyńska
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
12
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16341 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-I.050.10.2025.AZ
3841423.15438838.12397974
Warszawa, 26-06-2025
Dotyczy: odpowiedź na interpelację K10INT10077
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Agnieszki Buczyńskiej z dnia 9 czerwca 2025 r.
w sprawie działań na rzecz ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego,
K10INT10077 poniżej przekazuję odpowiedź w tej sprawie w zakresie właściwości Ministra
Klimatu i Środowiska.
Ad. 1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia
dopływu substancji biogennych do Bałtyku?
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że za gospodarkę wodną w Polsce, planowanie oraz
zarządzanie zasobami wodnymi, w tym określanie w pozwoleniach wodnoprawnych
dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, także biogennych, które dopływają do Bałtyku,
odpowiada Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (a w odniesieniu do warunków
ustalanych w pozwoleniach zintegrowanych – inny właściwy organ ochrony środowiska -
np. marszałek województwa, starosta). Nadmienić należy również, że nadzór nad
Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie sprawuje minister właściwy
do spraw gospodarki wodnej.
Natomiast zadania kontrolne gospodarowania wodami w zakresie określonym w art. 335
ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne1, w związku z art. 334 pkt 2 i 3 oraz pkt
6 tej ustawy wykonuje Inspekcja Ochrony Środowiska. Zadania te obejmują:
1) kontrolę dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami w odniesieniu
do decyzji wydanych na podstawie ustawy Prawo wodne oraz pozwoleń
zintegrowanych, co oznacza, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska kontrolują
ilość i jakość ścieków odprowadzanych do wód lub do ziemi przez podmioty, które
posiadają pozwolenia wodnoprawne lub zintegrowane. Kontrola ta obejmuje
sprawdzenie przestrzegania warunków ustalonych w w/w decyzjach, w tym
przestrzegania przez w/w podmioty zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia
pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska, co odpowiada
kompetencjom organów Inspekcji Ochrony Środowiska określonym w ustawie
z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska2, dalej „ustawa o IOŚ”,
2) kontrolę stosowania programu działań mających na celu zmniejszenie
zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych
oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu przez podmioty prowadzące
1 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.)
2 (Dz. U. z 2024 r. poz. 425)
-- 1 of 6 --
produkcję rolną, w tym działy specjalne produkcji rolnej, oraz działalność, w ramach
której są przechowywane nawozy naturalne lub stosowane nawozy.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości podczas ww. kontroli, WIOŚ mogą
zastosować sankcję grzywny nakładaną w drodze mandatu karnego, a także podjąć
przewidziane prawem działania pokontrolne:
wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki
organizacyjnej lub osoby fizycznej,
skierować wystąpienie pokontrolne do organów administracji publicznej
przekazując informacje o ustaleniach kontroli oraz wnioskując o podjęcie
działań należących do kompetencji tych organów,
na podstawie przepisów odrębnych wydać decyzję administracyjną,
wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji
administracyjnej.
Szczegółowe dane dotyczące przeprowadzonych kontroli dostępne są
w Informacji o realizacji zadań Inspekcji Ochrony Środowiska w 2023 r. zamieszczonej na
stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (dalej: „GIOŚ”):
https://www.gov.pl/web/gios/rok-2024-raporty.
Ad. 2. Czy planowane są dodatkowe kontrole lub inwestycje w oczyszczalnie ścieków,
zwłaszcza w gminach nadbałtyckich?
W/w kontrole realizowane są na bieżąco, w ramach ustawowych zadań kontrolnych.
Aktualnie Inspekcja Ochrony Środowiska nie ma w planach zwiększenia liczby kontroli
oczyszczalni ścieków. Obecnie najwyższym priorytetem organów Inspekcji Ochrony
Środowiska objęte są kontrole wykonywane na podstawie art. 41a ustawy o odpadach3.
Natomiast należy dodać, że oprócz organów Inspekcji Ochrony Środowiska kontrolę
gospodarowania wodami wykonują organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie nadzorowane przez ministra właściwego ds. gospodarki wodnej, którego zadania
realizowane są w resorcie infrastruktury.
Inwestycje na oczyszczalniach ścieków podejmowane są przez podmioty zarządzające tymi
oczyszczalniami. Faktyczne potrzeby inwestycyjne w tym zakresie dla oczyszczalni
obsługujących aglomeracje na terenie kraju oraz terminy ich realizacji są ujęte w Krajowym
programie oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK). Na stronie internetowej
https://www.gov.pl/web/wody-polskie/krajowy-program-oczyszczania-sciekow-
komunalnych dostępne jest m.in. sprawozdanie z realizacji KPOŚK za rok 2024 wraz
z siódmą aktualizacją krajowego Programu oczyszczania ścieków komunalnych (VII
AKPOŚK). Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy Prawo wodne, Krajowy program oczyszczania
ścieków komunalnych, którego integralną część stanowi wykaz aglomeracji o równoważnej
liczbie mieszkańców wynoszącej co najmniej 2000 zawierający zestawienie niezbędnych
przedsięwzięć w zakresie budowy, rozbudowy i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych,
sporządza i aktualizuje minister właściwy do spraw gospodarki wodnej we współpracy
z Wodami Polskimi, a zatwierdza Rada Ministrów.
Ad. 3. Jakie kroki zostały podjęte w związku z zagrożeniem wynikającym z obecności broni
chemicznej i wraków na dnie Bałtyku? Czy istnieje krajowy plan monitoringu i neutralizacji
tych zagrożeń?
3 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.)
-- 2 of 6 --
Przedstawiciele resortu klimatu i środowiska uczestniczą w pracach Międzyresortowego
Zespołu do spraw Materiałów Niebezpiecznych Zalegających na Obszarach Morskich
Rzeczypospolitej Polskiej, powołanego przez Prezesa Rady Ministrów Zarządzeniem Nr 345
z dnia 20 października 2022 r.
Ponadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie opracowanej zgodnie z art.
351 ustawy – Prawo wodne aktualizacji program monitoringu wód morskich, obowiązującej
w latach 2020-2025, od 2020 roku wykonuje monitoring substancji, które mogą zostać
uwolnione z zatopionej broni chemicznej lub wraków statków na polskich obszarach
morskich. Zakres realizowanego przez GIOŚ monitoringu stanu środowiska wód morskich
przedstawia się następująco:
A) Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w rybach i innych
organizmach w zakresie wskaźników (cech): C8 – substancje zanieczyszczające
i efekty zanieczyszczeń oraz C9 – substancje szkodliwe w rybach i owocach morza.
Substancje szkodliwe mogące się uwalniać z zatopionych bojowych środków
trujących.
Badania arsenu (As) w tkance mięśniowej ryb są przeprowadzane dla czterech łowisk,
objętych monitoringiem Morza Bałtyckiego: łowisko władysławowskie, łowisko
kołobrzesko-darłowskie, Basen Gdański, Zatoka Pomorska. Badania są prowadzone 1 raz
w każdym roku w latach 2020-2025. Trzy spośród wymienionych wyżej łowisk, to jest
władysławowskie, kołobrzesko-darłowskie oraz Basen Gdański są obszarami, gdzie znajdują
się zidentyfikowane miejsca zatopienia broni chemicznej. Czwarte łowisko, na Zatoce
Pomorskiej, zostało wyznaczone jako obszar referencyjny, znajdujący się poza potencjalnym
wpływem oddziaływania substancji szkodliwych pochodzących z zatopionej broni
chemicznej.
W latach 2020-2024 do badań arsenu w tkance mięśniowej ryb z wyżej wymienionych
łowisk została pobrana (zakupiona) odpowiednia liczba osobników ryb odpowiedniego
gatunku (to jest: śledź z łowisk władysławowskiego i kołobrzesko-darłowskiego; stornia
z łowisk Basen Gdański i Zatoka Pomorska). W tkance mięśniowej ryb pozyskanych w latach
2020-2024 wykonano oznaczenia stężenia arsenu. Kolejne badania ryb będą wykonywane
w próbkach pobranych w 2025 roku zgodnie z obowiązującą aktualizacją Programu
Monitoringu Wód Morskich. W latach 2026-2031 badania ryb zostaną wykonane
w próbkach pobranych zgodnie z drugą aktualizacją Programu Monitoringu Wód Morskich
opracowaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Po uzyskaniu zgody Rady
Ministrów, wyrażonej w drodze uchwały, zgodnie z art. 351 ust. 14 ustawy – Prawo wodne
minister właściwy do spraw gospodarki wodnej poinformuje o opracowaniu drugiej
aktualizacji programu Komisję Europejską, Komisję Ochrony Środowiska Morza Bałtyckiego
oraz zainteresowane państwa członkowskie Unii Europejskiej. Jednocześnie informuję,
że są kontynuowane badania arsenu w wodach przejściowych i przybrzeżnych w matrycy
woda, które w ramach PMŚ są wykonywane od 2011 roku na podstawie właściwych
-- 3 of 6 --
rozporządzeń4 oraz zgodnie z aktualnym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 13
lipca 2021 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych5.
B) Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w osadach. Substancje
szkodliwe mogące się uwalniać z zatopionych bojowych środków trujących.
Badania arsenu (As) oraz iperytu siarkowego i pochodnych (gazu musztardowego)
w osadach dennych są prowadzone w czterech dotychczasowych lokalizacjach (stacjach)
badania substancji szkodliwych w osadach oraz w pięciu nowych. Dotychczasowe
lokalizacje to: Głębia Gdańska (P1), Głębia Bornholmska (P5C), wschodni Basen Gotlandzki
(P140), Basen Bornholmski (P39Z). Nowe lokalizacje do badania arsenu, wyznaczone
w związku ze zidentyfikowanymi miejscami zatopienia broni chemicznej to: Zatoka Gdańska
(P110 i P116) oraz Zatoka Pucka (ZP_1, ZP_2, ZP_3bis). Nowe lokalizacje do badania iperytu
i pochodnych, wyznaczone w związku ze zidentyfikowanymi miejscami zatopienia broni
chemicznej to: Zatoka Gdańska (P110 i P116).
W 2020 roku z wymienionych lokalizacji został pobrany do badań osad stratyfikowany
w celu oznaczenia zmiany stężenia badanych substancji z czasem. W związku z tym zostało
wykonane datowanie osadu. Zgodnie z aktualizacją Programu Monitoringu Wód Morskich,
w latach 2021-2024 zostały pobrane próbki osadu z warstwy powierzchniowej, w których
zostały wykonane analizy arsenu i iperytu. Aktualnie są wykonywane analizy w próbkach
osadu pobranego w czerwcu 2025 roku. Kolejne badania osadu będą wykonywane
w latach 2026-2031 w próbkach osadu pobranych zgodnie z drugą aktualizacją Programu
Monitoringu Wód Morskich opracowaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Lista substancji badanych w osadach dennych, mogących uwalniać się z zatopionych
bojowych środków trujących: arsen (As), iperyt siarkowy, tiodiglikol, 1,4-ditian, 1,4-tioksan,
1,4,5-oksaditiepan, 1,2,5-tritiepan, zgodnie z obowiązującą aktualizacją Programu
Monitoringu Wód Morskich.
C) Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w osadach. Substancje
szkodliwe mogące się uwalniać z paliwa zatopionych wraków.
Do 2018 roku monitoring składowych WWA (wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych, to jest: benzo(a)piren, fluoranten, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten,
benzo(g,h,i)perylen, indeno(1,2,3-c,d)piren), był prowadzony z częstością 1 raz na 6 lat,
w stratyfikowanych osadach dennych w lokalizacjach Głębia Gdańska (P1), Głębia
Bornholmska (P5C), wschodni Basen Gotlandzki (P140), Basen Bornholmski (P39Z).
W związku z aktualizacją programu monitoringu od 2020 roku osad w wyżej wymienionych
lokalizacjach jest pobierany w każdym roku. Nowe lokalizacje monitoringu składowych
WWA w osadach dennych, wyznaczone w związku ze zidentyfikowanymi miejscami
zatopienia statków Stuttgart oraz Franken to: Zatoka Gdańska (P110 i P116) oraz Zatoka
4 rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 81 poz.
685); rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu
prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258
poz.1550); rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 listopada 2013 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1558); rozporządzenie ministra środowiska
dnia 5 sierpnia 2016 r. sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1178); rozporządzenie ministra gospodarki
morskiej i żeglugi śródlądowej z dnia 9 października 2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych (Dz. U.
z 2019 r. poz. 2147);
5 (Dz. U. z 2021 r. poz. 1576)
-- 4 of 6 --
Pucka (ZP_1, ZP_2, ZP3_bis). W 2020 roku został pobrany do badań osad stratyfikowany,
w celu oznaczenia zmiany stężenia z czasem. W związku z tym w pobranym osadzie zostało
wykonane jego datowanie. W latach 2021-2025 osad został pobrany z warstwy
powierzchniowej. Zostały wykonane analizy w próbkach osadu powierzchniowego
pobranych w latach 2021-2024. Aktualnie są wykonywane analizy w próbkach osadu
pobranego w czerwcu 2025 roku. Kolejne badania osadu będą wykonywane w latach 2026-
2031 w próbkach osadu pobranych zgodnie z drugą aktualizacją Programu Monitoringu Wód
Morskich opracowaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Kontynuowane są badania składowych WWA w wodach przejściowych i przybrzeżnych w
matrycy woda, które są wykonywane w ramach PMŚ od 2011 roku na podstawie
właściwych rozporządzeń oraz zgodnie z aktualnym rozporządzeniem ministra gospodarki
morskiej i żeglugi śródlądowej z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód
podziemnych. Informuję również, że w ramach programu monitoringu wód strefy
głębokomorskiej i uzupełniających strefy płytkowodnej, są kontynuowane badania
składowych WWA w rybach, organizmach i osadach dennych oraz że badania
benzo(a)pirenu w organizmach są wykorzystywane do klasyfikacji i oceny stanu wód
przejściowych i przybrzeżnych.
Lista substancji badanych w osadach dennych, mogących uwalniać się z zatopionych
wraków statków: naftalen, acenaftylen, acenaften, fluoren, fenantren, antracen, fluoranten,
piren, benzo(a)antracen, chryzen, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(a)piren,
indeno(1,2,3-cd)piren, dibenzo(a,h)antracen, benzo(g,h,i)perylen, ∑WWA.
Ad. 4. Czy Polska współpracuje z innymi państwami regionu Morza Bałtyckiego
oraz organizacjami międzynarodowymi w zakresie poprawy bezpieczeństwa
ekologicznego tego akwenu, a jeśli tak, to w jakim?
Bezpieczeństwo ekologiczne Morza Bałtyckiego znajduje się w kompetencji ministra
właściwego do spraw gospodarki wodnej, który zgodnie z art. 161 ustawy – Prawo wodne
opracował Krajowy Program Ochrony Wód Morskich i opracowuje kolejne jego
aktualizacje. W kompetencji ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej znajduje się
monitoring wdrażania działań i ocena skutków ich wdrożenia. W oparciu o ocenę skutków,
minister właściwy do spraw gospodarki wodnej opracowuje aktualizację programu ochrony
wód morskich.
GIOŚ współpracuje z państwami bałtyckimi, Komisją Ochrony Środowiska Morza
Bałtyckiego oraz Komisją Europejską w zakresie prowadzenia monitoringu stanu
środowiska wód morskich oraz oceny jego stanu. Zgodnie z trybem uzgodnionym z Komisją
Europejską od marca 2023 roku współpraca z Federacją Rosyjską w regionie Morza
Bałtyckiego jest realizowana wyłącznie przez Sekretariat Konwencji o Ochronie Środowiska
Morza Bałtyckiego w Helsinkach.
Ad. 5. Czy rozważane są zmiany legislacyjne lub programowe, które mogłyby przyczynić
się do bardziej skutecznej ochrony Bałtyku i zwiększenia jego odporności ekologicznej?
Zmiany legislacyjne lub programowe znajdują się w kompetencji ministra właściwego
do spraw gospodarki wodnej, który opracowuje plany gospodarowania wodami
w dorzeczach i ich aktualizacje, zgodnie z art. 319 ustawy – Prawo wodne, oraz Program
Ochrony Wód Morskich i jego aktualizacje, zgodnie z art. 161 przedmiotowej ustawy.
Z wyrazami szacunku,
-- 5 of 6 --
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 6 of 6 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-I.050.10.2025.AZ
3841423.15438838.12397974
Warszawa, 26-06-2025
Dotyczy: odpowiedź na interpelację K10INT10077
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Agnieszki Buczyńskiej z dnia 9 czerwca 2025 r.
w sprawie działań na rzecz ochrony i zapobiegania zanieczyszczeniu Morza Bałtyckiego,
K10INT10077 poniżej przekazuję odpowiedź w tej sprawie w zakresie właściwości Ministra
Klimatu i Środowiska.
Ad. 1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ograniczenia
dopływu substancji biogennych do Bałtyku?
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że za gospodarkę wodną w Polsce, planowanie oraz
zarządzanie zasobami wodnymi, w tym określanie w pozwoleniach wodnoprawnych
dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, także biogennych, które dopływają do Bałtyku,
odpowiada Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (a w odniesieniu do warunków
ustalanych w pozwoleniach zintegrowanych – inny właściwy organ ochrony środowiska -
np. marszałek województwa, starosta). Nadmienić należy również, że nadzór nad
Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie sprawuje minister właściwy
do spraw gospodarki wodnej.
Natomiast zadania kontrolne gospodarowania wodami w zakresie określonym w art. 335
ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne1, w związku z art. 334 pkt 2 i 3 oraz pkt
6 tej ustawy wykonuje Inspekcja Ochrony Środowiska. Zadania te obejmują:
1) kontrolę dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami w odniesieniu
do decyzji wydanych na podstawie ustawy Prawo wodne oraz pozwoleń
zintegrowanych, co oznacza, że organy Inspekcji Ochrony Środowiska kontrolują
ilość i jakość ścieków odprowadzanych do wód lub do ziemi przez podmioty, które
posiadają pozwolenia wodnoprawne lub zintegrowane. Kontrola ta obejmuje
sprawdzenie przestrzegania warunków ustalonych w w/w decyzjach, w tym
przestrzegania przez w/w podmioty zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia
pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska, co odpowiada
kompetencjom organów Inspekcji Ochrony Środowiska określonym w ustawie
z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska2, dalej „ustawa o IOŚ”,
2) kontrolę stosowania programu działań mających na celu zmniejszenie
zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych
oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu przez podmioty prowadzące
1 (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.)
2 (Dz. U. z 2024 r. poz. 425)
-- 1 of 6 --
produkcję rolną, w tym działy specjalne produkcji rolnej, oraz działalność, w ramach
której są przechowywane nawozy naturalne lub stosowane nawozy.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości podczas ww. kontroli, WIOŚ mogą
zastosować sankcję grzywny nakładaną w drodze mandatu karnego, a także podjąć
przewidziane prawem działania pokontrolne:
wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki
organizacyjnej lub osoby fizycznej,
skierować wystąpienie pokontrolne do organów administracji publicznej
przekazując informacje o ustaleniach kontroli oraz wnioskując o podjęcie
działań należących do kompetencji tych organów,
na podstawie przepisów odrębnych wydać decyzję administracyjną,
wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji
administracyjnej.
Szczegółowe dane dotyczące przeprowadzonych kontroli dostępne są
w Informacji o realizacji zadań Inspekcji Ochrony Środowiska w 2023 r. zamieszczonej na
stronie internetowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (dalej: „GIOŚ”):
https://www.gov.pl/web/gios/rok-2024-raporty.
Ad. 2. Czy planowane są dodatkowe kontrole lub inwestycje w oczyszczalnie ścieków,
zwłaszcza w gminach nadbałtyckich?
W/w kontrole realizowane są na bieżąco, w ramach ustawowych zadań kontrolnych.
Aktualnie Inspekcja Ochrony Środowiska nie ma w planach zwiększenia liczby kontroli
oczyszczalni ścieków. Obecnie najwyższym priorytetem organów Inspekcji Ochrony
Środowiska objęte są kontrole wykonywane na podstawie art. 41a ustawy o odpadach3.
Natomiast należy dodać, że oprócz organów Inspekcji Ochrony Środowiska kontrolę
gospodarowania wodami wykonują organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie nadzorowane przez ministra właściwego ds. gospodarki wodnej, którego zadania
realizowane są w resorcie infrastruktury.
Inwestycje na oczyszczalniach ścieków podejmowane są przez podmioty zarządzające tymi
oczyszczalniami. Faktyczne potrzeby inwestycyjne w tym zakresie dla oczyszczalni
obsługujących aglomeracje na terenie kraju oraz terminy ich realizacji są ujęte w Krajowym
programie oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK). Na stronie internetowej
https://www.gov.pl/web/wody-polskie/krajowy-program-oczyszczania-sciekow-
komunalnych dostępne jest m.in. sprawozdanie z realizacji KPOŚK za rok 2024 wraz
z siódmą aktualizacją krajowego Programu oczyszczania ścieków komunalnych (VII
AKPOŚK). Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy Prawo wodne, Krajowy program oczyszczania
ścieków komunalnych, którego integralną część stanowi wykaz aglomeracji o równoważnej
liczbie mieszkańców wynoszącej co najmniej 2000 zawierający zestawienie niezbędnych
przedsięwzięć w zakresie budowy, rozbudowy i modernizacji urządzeń kanalizacyjnych,
sporządza i aktualizuje minister właściwy do spraw gospodarki wodnej we współpracy
z Wodami Polskimi, a zatwierdza Rada Ministrów.
Ad. 3. Jakie kroki zostały podjęte w związku z zagrożeniem wynikającym z obecności broni
chemicznej i wraków na dnie Bałtyku? Czy istnieje krajowy plan monitoringu i neutralizacji
tych zagrożeń?
3 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.)
-- 2 of 6 --
Przedstawiciele resortu klimatu i środowiska uczestniczą w pracach Międzyresortowego
Zespołu do spraw Materiałów Niebezpiecznych Zalegających na Obszarach Morskich
Rzeczypospolitej Polskiej, powołanego przez Prezesa Rady Ministrów Zarządzeniem Nr 345
z dnia 20 października 2022 r.
Ponadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie opracowanej zgodnie z art.
351 ustawy – Prawo wodne aktualizacji program monitoringu wód morskich, obowiązującej
w latach 2020-2025, od 2020 roku wykonuje monitoring substancji, które mogą zostać
uwolnione z zatopionej broni chemicznej lub wraków statków na polskich obszarach
morskich. Zakres realizowanego przez GIOŚ monitoringu stanu środowiska wód morskich
przedstawia się następująco:
A) Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w rybach i innych
organizmach w zakresie wskaźników (cech): C8 – substancje zanieczyszczające
i efekty zanieczyszczeń oraz C9 – substancje szkodliwe w rybach i owocach morza.
Substancje szkodliwe mogące się uwalniać z zatopionych bojowych środków
trujących.
Badania arsenu (As) w tkance mięśniowej ryb są przeprowadzane dla czterech łowisk,
objętych monitoringiem Morza Bałtyckiego: łowisko władysławowskie, łowisko
kołobrzesko-darłowskie, Basen Gdański, Zatoka Pomorska. Badania są prowadzone 1 raz
w każdym roku w latach 2020-2025. Trzy spośród wymienionych wyżej łowisk, to jest
władysławowskie, kołobrzesko-darłowskie oraz Basen Gdański są obszarami, gdzie znajdują
się zidentyfikowane miejsca zatopienia broni chemicznej. Czwarte łowisko, na Zatoce
Pomorskiej, zostało wyznaczone jako obszar referencyjny, znajdujący się poza potencjalnym
wpływem oddziaływania substancji szkodliwych pochodzących z zatopionej broni
chemicznej.
W latach 2020-2024 do badań arsenu w tkance mięśniowej ryb z wyżej wymienionych
łowisk została pobrana (zakupiona) odpowiednia liczba osobników ryb odpowiedniego
gatunku (to jest: śledź z łowisk władysławowskiego i kołobrzesko-darłowskiego; stornia
z łowisk Basen Gdański i Zatoka Pomorska). W tkance mięśniowej ryb pozyskanych w latach
2020-2024 wykonano oznaczenia stężenia arsenu. Kolejne badania ryb będą wykonywane
w próbkach pobranych w 2025 roku zgodnie z obowiązującą aktualizacją Programu
Monitoringu Wód Morskich. W latach 2026-2031 badania ryb zostaną wykonane
w próbkach pobranych zgodnie z drugą aktualizacją Programu Monitoringu Wód Morskich
opracowaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Po uzyskaniu zgody Rady
Ministrów, wyrażonej w drodze uchwały, zgodnie z art. 351 ust. 14 ustawy – Prawo wodne
minister właściwy do spraw gospodarki wodnej poinformuje o opracowaniu drugiej
aktualizacji programu Komisję Europejską, Komisję Ochrony Środowiska Morza Bałtyckiego
oraz zainteresowane państwa członkowskie Unii Europejskiej. Jednocześnie informuję,
że są kontynuowane badania arsenu w wodach przejściowych i przybrzeżnych w matrycy
woda, które w ramach PMŚ są wykonywane od 2011 roku na podstawie właściwych
-- 3 of 6 --
rozporządzeń4 oraz zgodnie z aktualnym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 13
lipca 2021 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych5.
B) Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w osadach. Substancje
szkodliwe mogące się uwalniać z zatopionych bojowych środków trujących.
Badania arsenu (As) oraz iperytu siarkowego i pochodnych (gazu musztardowego)
w osadach dennych są prowadzone w czterech dotychczasowych lokalizacjach (stacjach)
badania substancji szkodliwych w osadach oraz w pięciu nowych. Dotychczasowe
lokalizacje to: Głębia Gdańska (P1), Głębia Bornholmska (P5C), wschodni Basen Gotlandzki
(P140), Basen Bornholmski (P39Z). Nowe lokalizacje do badania arsenu, wyznaczone
w związku ze zidentyfikowanymi miejscami zatopienia broni chemicznej to: Zatoka Gdańska
(P110 i P116) oraz Zatoka Pucka (ZP_1, ZP_2, ZP_3bis). Nowe lokalizacje do badania iperytu
i pochodnych, wyznaczone w związku ze zidentyfikowanymi miejscami zatopienia broni
chemicznej to: Zatoka Gdańska (P110 i P116).
W 2020 roku z wymienionych lokalizacji został pobrany do badań osad stratyfikowany
w celu oznaczenia zmiany stężenia badanych substancji z czasem. W związku z tym zostało
wykonane datowanie osadu. Zgodnie z aktualizacją Programu Monitoringu Wód Morskich,
w latach 2021-2024 zostały pobrane próbki osadu z warstwy powierzchniowej, w których
zostały wykonane analizy arsenu i iperytu. Aktualnie są wykonywane analizy w próbkach
osadu pobranego w czerwcu 2025 roku. Kolejne badania osadu będą wykonywane
w latach 2026-2031 w próbkach osadu pobranych zgodnie z drugą aktualizacją Programu
Monitoringu Wód Morskich opracowaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Lista substancji badanych w osadach dennych, mogących uwalniać się z zatopionych
bojowych środków trujących: arsen (As), iperyt siarkowy, tiodiglikol, 1,4-ditian, 1,4-tioksan,
1,4,5-oksaditiepan, 1,2,5-tritiepan, zgodnie z obowiązującą aktualizacją Programu
Monitoringu Wód Morskich.
C) Monitoring parametrów w zakresie substancji szkodliwych w osadach. Substancje
szkodliwe mogące się uwalniać z paliwa zatopionych wraków.
Do 2018 roku monitoring składowych WWA (wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych, to jest: benzo(a)piren, fluoranten, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten,
benzo(g,h,i)perylen, indeno(1,2,3-c,d)piren), był prowadzony z częstością 1 raz na 6 lat,
w stratyfikowanych osadach dennych w lokalizacjach Głębia Gdańska (P1), Głębia
Bornholmska (P5C), wschodni Basen Gotlandzki (P140), Basen Bornholmski (P39Z).
W związku z aktualizacją programu monitoringu od 2020 roku osad w wyżej wymienionych
lokalizacjach jest pobierany w każdym roku. Nowe lokalizacje monitoringu składowych
WWA w osadach dennych, wyznaczone w związku ze zidentyfikowanymi miejscami
zatopienia statków Stuttgart oraz Franken to: Zatoka Gdańska (P110 i P116) oraz Zatoka
4 rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 81 poz.
685); rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu
prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258
poz.1550); rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 listopada 2013 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1558); rozporządzenie ministra środowiska
dnia 5 sierpnia 2016 r. sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1178); rozporządzenie ministra gospodarki
morskiej i żeglugi śródlądowej z dnia 9 października 2019 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód podziemnych (Dz. U.
z 2019 r. poz. 2147);
5 (Dz. U. z 2021 r. poz. 1576)
-- 4 of 6 --
Pucka (ZP_1, ZP_2, ZP3_bis). W 2020 roku został pobrany do badań osad stratyfikowany,
w celu oznaczenia zmiany stężenia z czasem. W związku z tym w pobranym osadzie zostało
wykonane jego datowanie. W latach 2021-2025 osad został pobrany z warstwy
powierzchniowej. Zostały wykonane analizy w próbkach osadu powierzchniowego
pobranych w latach 2021-2024. Aktualnie są wykonywane analizy w próbkach osadu
pobranego w czerwcu 2025 roku. Kolejne badania osadu będą wykonywane w latach 2026-
2031 w próbkach osadu pobranych zgodnie z drugą aktualizacją Programu Monitoringu Wód
Morskich opracowaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Kontynuowane są badania składowych WWA w wodach przejściowych i przybrzeżnych w
matrycy woda, które są wykonywane w ramach PMŚ od 2011 roku na podstawie
właściwych rozporządzeń oraz zgodnie z aktualnym rozporządzeniem ministra gospodarki
morskiej i żeglugi śródlądowej z dnia 13 lipca 2021 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i jednolitych części wód
podziemnych. Informuję również, że w ramach programu monitoringu wód strefy
głębokomorskiej i uzupełniających strefy płytkowodnej, są kontynuowane badania
składowych WWA w rybach, organizmach i osadach dennych oraz że badania
benzo(a)pirenu w organizmach są wykorzystywane do klasyfikacji i oceny stanu wód
przejściowych i przybrzeżnych.
Lista substancji badanych w osadach dennych, mogących uwalniać się z zatopionych
wraków statków: naftalen, acenaftylen, acenaften, fluoren, fenantren, antracen, fluoranten,
piren, benzo(a)antracen, chryzen, benzo(b)fluoranten, benzo(k)fluoranten, benzo(a)piren,
indeno(1,2,3-cd)piren, dibenzo(a,h)antracen, benzo(g,h,i)perylen, ∑WWA.
Ad. 4. Czy Polska współpracuje z innymi państwami regionu Morza Bałtyckiego
oraz organizacjami międzynarodowymi w zakresie poprawy bezpieczeństwa
ekologicznego tego akwenu, a jeśli tak, to w jakim?
Bezpieczeństwo ekologiczne Morza Bałtyckiego znajduje się w kompetencji ministra
właściwego do spraw gospodarki wodnej, który zgodnie z art. 161 ustawy – Prawo wodne
opracował Krajowy Program Ochrony Wód Morskich i opracowuje kolejne jego
aktualizacje. W kompetencji ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej znajduje się
monitoring wdrażania działań i ocena skutków ich wdrożenia. W oparciu o ocenę skutków,
minister właściwy do spraw gospodarki wodnej opracowuje aktualizację programu ochrony
wód morskich.
GIOŚ współpracuje z państwami bałtyckimi, Komisją Ochrony Środowiska Morza
Bałtyckiego oraz Komisją Europejską w zakresie prowadzenia monitoringu stanu
środowiska wód morskich oraz oceny jego stanu. Zgodnie z trybem uzgodnionym z Komisją
Europejską od marca 2023 roku współpraca z Federacją Rosyjską w regionie Morza
Bałtyckiego jest realizowana wyłącznie przez Sekretariat Konwencji o Ochronie Środowiska
Morza Bałtyckiego w Helsinkach.
Ad. 5. Czy rozważane są zmiany legislacyjne lub programowe, które mogłyby przyczynić
się do bardziej skutecznej ochrony Bałtyku i zwiększenia jego odporności ekologicznej?
Zmiany legislacyjne lub programowe znajdują się w kompetencji ministra właściwego
do spraw gospodarki wodnej, który opracowuje plany gospodarowania wodami
w dorzeczach i ich aktualizacje, zgodnie z art. 319 ustawy – Prawo wodne, oraz Program
Ochrony Wód Morskich i jego aktualizacje, zgodnie z art. 161 przedmiotowej ustawy.
Z wyrazami szacunku,
-- 5 of 6 --
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 6 of 6 --