Interpelacja w sprawie działań mających ograniczać negatywne skutki podnoszenia się wód gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego w związku z zamknięciem kopalni Olkusz-Pomorzany
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10076
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska, ministra przemysłu
w sprawie działań mających ograniczać negatywne skutki podnoszenia się wód gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego w związku z zamknięciem kopalni Olkusz-Pomorzany
Zgłaszający: Dominik Jaśkowiec
Data wpływu: 05-06-2025
Wielce Szanowni Państwo Ministrowie,
górnictwo na terenie powiatu olkuskiego charakteryzowało się dużymi dopływami wód, przy prowadzonej pracy wydobywczej. Eksploatacja kopalń wymagała odwadniania, czyli usuwania wody z wyrobisk. Po ich zamknięciu zaprzestano tego procesu, przez co wody gruntowe zaczęły się podnosić. Dziś po wstrzymaniu procesu wydobywczego w ostatniej z kopalń, tj. kopalni Olkusz-Pomorzany proces ten gwałtownie przyspieszył, przekształcając się w klęskę ekologiczną.
Przed zamknięciem kopalni Olkusz-Pomorzany w 2022 roku, powinien zostać przyjęty program osłonowy przewidujący negatywne skutki jej likwidacji nie tylko dla środowiska naturalnego, ale szerzej dla społeczności lokalnej powiatu olkuskiego. Rząd Prawa i Sprawiedliwości nie podjął żadnych skutecznych działań w tym kierunku, doprowadzając do obecnego stanu.
Fakt, że kopalnia Olkusz-Pomorzany była przedsiębiorstwem prywatnym nie stanowi żadnego wytłumaczenia braku skutecznego rozwiązania problemu.
Jakie działania mające przeciwdziałać i ograniczać negatywne skutki podnoszenia się wód gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego zostały podjęte przez organy administracji państwowej w latach 2024-2025?
Kiedy zostanie przygotowany i przedłożony do prac sejmowych projekt specustawy zawierający rozwiązania prawne umożliwiające skuteczne przeciwdziałanie skutkom nieprzemyślanego procesu zamykania kopalni Olkusz-Pomorzany?
Podsekretarz stanu Krzysztof Galos
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17738 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WKS.050.10.2025.MK
3841422.15451949.12413571
Warszawa, 27-06-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10076 Pana Posła Dominika Jaśkowca w sprawie działań
mających ograniczać negatywne skutki podnoszenia się wód gruntowych na obszarze
powiatu olkuskiego w związku z zamknięciem kopalni Olkusz Pomorzany, K10INT10076,
uprzejmie informuję, co następuje.
Przewodnią rolę w opisywanej tematyce ze strony administracji państwowej pełni
Ministerstwo Przemysłu. Pod jego przewodnictwem rozpoczęto prace związane z
opracowaniem projektu Zarządzenia Prezesa Rady Ministrów powołującego
Międzyresortowy Zespół do spraw usuwania skutków i przeciwdziałania zagrożeniom
związanym z występowaniem deformacji nieciągłych i innych zjawisk wywołanych
działalnością podziemnych zakładów górniczych i górnictwem historycznym min. w rejonie
olkuskim. Jednym z nadrzędnych celów zespołu będzie wypracowanie rekomendacji działań
oraz rozwiązań, w tym rozwiązań prawno-organizacyjnych mających na celu usuwanie
negatywnych skutków działalności likwidowanych zakładów górniczych. Mając na uwadze
charakter opisywanej tematyki, przewidywany skład zespołu obejmować ma przedstawicieli
nie tylko resortów ale także instytucji im podlegających. Stanowić ma to solidne podstawy
do przygotowania stosownego planu strategicznego oraz specustawy, rozwiązującej także
problemy tego typu w przyszłości. Przeprowadzone do tej pory konsultacje w tym zakresie
ujawniły, iż ze względu na specyfikę poruszanych zagadnień oraz rozproszenie kompetencji,
stworzenie stosownych rozwiązań, w tym głównie rozwiązań prawnych, będzie wymagało
więcej czasu niż pierwotnie zakładano. Równocześnie należy jednak mieć na uwadze fakt,
iż od jakości przyjętych aktów prawnych zależeć będzie efektywność wydatkowania
przydzielonych w przyszłości na ten cel środków.
Minister Klimatu i Środowiska jako jednostka nadzorująca Państwowy Instytut Geologiczny
– Państwowy Instytut Badawczy, w ramach wkładu w rozwiązanie zaistniałych problemów
związanych z likwidacją ZG Olkusz-Pomorzany, zlecił państwowej służbie geologicznej
realizację zadania „Zapadliska – etap I – studium wykonalności”, które rozpoczęło się od
stycznia 2024 r. Zadanie to przewidziane jest do realizacji także w latach kolejnych
i obejmować ma rejestracje zapadlisk oraz monitoring zagrożonego obszaru. Przewiduje się
również, iż w przyszłości zgodnie z możliwościami posiadanymi przez Państwowy Instytut
Geologiczny, Minister Klimatu i Środowiska będzie udzielał dalszego wsparcia w celu
rozwiązania zaistniałych problemów.
Równocześnie chcę zwrócić uwagę, iż proces likwidacji ZG Olkusz-Pomorzany jest
procesem skomplikowanym. W pierwszej jego fazie głównym problemem był zanik wody w
ciekach powierzchniowych wynikający z zaprzestania pompowania wód dołowych, a nie jej
nadmiar. Dopiero w późniejszym czasie, doszło do negatywnej weryfikacji przewidywań
-- 1 of 2 --
dotyczących tempa odbudowywania się pierwotnego poziomu wód podziemnych. Skutki
wystąpienia tego błędu powodują zaistnienie obecnej sytuacji, przy czym należy mieć na
uwadze, iż nie wpływa on na zasięg występowania negatywnych zjawisk – ten
determinowany jest zasięgiem leja depresji, budową geologiczną oraz morfologią terenu.
Należy mieć na uwadze także, że przyjęta koncepcja likwidacji kopalni w kierunku jej
samozatopienia była koncepcją nie odbiegającą od przyjętej praktyki w górnictwie, także
polskim. Reasumując więc, niemożliwym było przygotowanie programu osłonowego przed
zamknięciem kopalni, bowiem na etapie poprzedzającym przystąpienie do likwidacji ZG
Olkusz-Pomorzany bazowano na modelu przewidującym powolne odbudowywanie się
poziomu wód podziemnych rozłożone w czasie na dekady.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 2 of 2 --
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
Marzena Czarnecka
BM-I.053.39.2025.TŚ
Katowice, 2025-06-27
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10076 w sprawie działań mających ograniczać negatywne
skutki podnoszenia się wód gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego w związku
z zamknięciem kopalni Olkusz- Pomorzany, uprzejmie informuję:
Na wstępie pragnę wyjaśnić, że likwidacja zapadlisk oraz przeciwdziałanie występowaniu
podtopień wiąże się z koniecznością znalezienia rozwiązań w multidyscyplinarnym
zakresie, w tym dotyczącym prowadzenia ruchu zakładów górniczych i jego wpływu na
powierzchnię terenu, spraw ochrony środowiska, nadzoru właścicielskiego, zarządzania
kryzysowego, budowli przeciwpowodziowych oraz prawa własności i finansów. W związku
z powyższym w celu znalezienia możliwie najlepszych rozwiązań m.in.: w zakresie
przeciwdziałania sytuacjom kryzysowym i zagrożeniom związanym z występowaniem
deformacji nieciągłych i podtopień wywołanych bieżącą i historyczną działalnością
podziemnych zakładów górniczych – w Ministerstwie Przemysłu rozpoczęto prace nad
utworzeniem Międzyresortowego Zespołu do spraw usuwania skutków i przeciwdziałania
zagrożeniom związanym z występowaniem zapadlisk i podtopień na terenie gminy
Trzebinia i w rejonie olkuskim. Ponadto Zespół zajmie się również opracowaniem założeń
i koncepcji Strategicznych Rządowych Programów dla Trzebini i rejonu olkuskiego.
Stosowne zarządzenie w sprawie powołania ww. Zespołu znajduje się obecnie na
końcowym etapie procesu legislacyjnego. Jednocześnie pragnę podkreślić, że efekty pracy
Zespołu będzie można przyszłości wykorzystać w procesie przygotowania zmian
legislacyjnych oraz rekomendacji dla instytucji i urzędów uczestniczących w procesie
zamykania i likwidacji kopalń dla obszaru całej Polski oraz wytycznych dotyczących
ograniczania niepożądanych skutków górnictwa historycznego, zazwyczaj słabo
udokumentowanego.
Z wyrazami szacunku
Marzena Czarnecka
Minister
2025-06-27 $ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 1 of 1 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-6.054.10.2025
Warszawa, 09 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10076 Posła na Sejm RP, Pana Dominika Jaśkowca
w sprawie działań mających ograniczać negatywne skutki podnoszenia się wód
gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego w związku z zamknięciem Kopalni ,,Olkusz-
Pomorzany’’, poniżej przekazuję odpowiedź na pytania zawarte w interpelacji
sformułowaną na podstawie informacji uzyskanych od Państwowego Gospodarstwa
Wodnego Wody Polskie .
W odpowiedzi na pytanie dotyczące podjętych w latach 2024-2025 działań
mających przeciwdziałać i ograniczać negatywnym skutkom podnoszenia się wód
gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego w związku z zamknięciem Kopalni ,,Olkusz-
Pomorzany’’ należącej do Spółki Akcyjnej Zakładów Górniczo-Hutnicze „Bolesław”,
uprzejmie informuję, co następuje.
Zmiany stosunków wodnych i związane z tym podtopienia na terenie powiatu
olkuskiego, są pochodną działalności górniczej prowadzonej na złożu cynku i ołowiu
„Olkusz-Pomorzany”, likwidacji tej kopalni i zatopienia wyrobisk zakładu górniczego.
Sposób przeciwdziałania zmianom stosunków wodnych na powierzchni
po zatopieniu wyrobisk zakładu górniczego i podniesieniu poziomu wód gruntowych,
z uwzględnieniem metod i środków zapobiegających powstawaniu zalewisk i podtopień
terenów powierzchni, został przedstawiony w „Planie ruchu likwidowanego podziemnego
zakładu górniczego Kopalni „Olkusz-Pomorzany” na lata 2021-2025”, zatwierdzonym
decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Krakowie z dnia 23 grudnia 2020 r.,
znak: KRA.920.13.2020.MM. Każda kopalnia musi posiadać plan ruchu zakładu górniczego,
a w przypadku likwidacji zakładu plan ruchu likwidowanego zakładu. Podstawą prawną
obowiązku sporządzenia i zatwierdzenia planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego
jest ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz.
1290.), dalej jako: Prawo geologiczne i górnicze.
Należy zaznaczyć, że mechanizmy prawne dotyczące obowiązków przedsiębiorcy
górniczego w przypadku likwidacji zakładu górniczego oraz odpowiedzialność za szkody
zostały określone w przepisach Prawa geologicznego i górniczego. Dział VIII
przedmiotowej ustawy określa kwestie odpowiedzialności za szkody spowodowane
ruchem zakładu górniczego. Zgodnie z art. 146 ust. 1 ww. ustawy odpowiedzialność
za szkodę ponosi przedsiębiorca prowadzący ruch zakładu górniczego, wskutek którego
wystąpiła szkoda.
-- 1 of 4 --
2
Obowiązujący stan prawny, w tym przepisy Prawa geologicznego i górniczego
oraz ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm.),
nie wskazują Ministerstwa Infrastruktury i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie jako podmiotów uczestniczących w procesie likwidacji zakładu górniczego.
Kopalnia ,,Olkusz-Pomorzany’’ jest likwidowana na podstawie Prawa geologicznego
i górniczego, która nadaje uprawnienia w tym zakresie urzędom górniczym. Zgodnie z ww.
ustawą plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego jest sporządzany przez
przedsiębiorcę i przedkładany do zatwierdzenia właściwemu organowi nadzoru
górniczego. W związku z powyższym Ministerstwo Infrastruktury i Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie miało wpływu na przebieg procesu likwidacji
oraz nie uczestniczyło w zatwierdzaniu planu ruchu likwidowanego zakładu górniczego.
Z informacji uzyskanych od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie,
dalej jako: PGW Wody Polskie, wynika, że PGW Wody Polskie podjęło między innymi
wskazane niżej działania mające na celu przeciwdziałanie oraz ograniczenie negatywnych
skutków podnoszenia się wód gruntowych na obszarze powiatu olkuskiego w związku
z zamknięciem Kopalni ,,Olkusz-Pomorzany’’.
W związku z likwidacją Kopalni ,,Olkusz-Pomorzany’’, Regionalny Zarząd
Gospodarki Wodnej w Gliwicach PGW Wody Polskie, pismem z dnia 20 stycznia
2022 r. skierował zapytanie do Zakładów Górniczo-Hutniczych „Bolesław” S.A.,
dalej jako: ZGH „Bolesław” S.A., o podejmowane działania dotyczące nadzoru
nad skutkami zaprzestania odwadniania kopalni, w tym o działania mające na celu
ochronę mieszkańców w zakresie minimalizacji ryzyka możliwych do wystąpienia
podtopień (także działania we współpracy z innymi jednostkami). W odpowiedzi
udzielonej 11 marca 2022 r. ZGH „Bolesław” S.A. wskazały, że każdy przypadek
wystąpienia podtopienia powinien być rozpatrywany indywidualnie i dla każdego
będzie wybrany właściwy sposób ochrony i niwelacji ewentualnych szkód. Wybór
metody i sposobu zapobiegania powstawaniu podtopień będzie zależał od wielu
czynników, w tym m.in. od: lokalizacji podtopienia terenu, budowy geologicznej
i warunków ukształtowania terenu, istniejącej infrastruktury oraz przebiegu sieci
hydrograficznej. Jednocześnie założony monitoring środowiska wodnego przez
ZGH „Bolesław” S.A. pozwoli na podejmowanie działań wyprzedzających
i dostosowanych do zmieniających się stosunków wodnych, w celu ochrony
mieszkańców i ich posesji oraz minimalizacji ryzyka wystąpienia podtopień
związanych z naturalnym, długotrwałym odtwarzaniem się poziomu zwierciadła
wód podziemnych. Wszelkie działania w tym zakresie będą poprzedzone
stosownymi konsultacjami i ustaleniami z właściwymi jednostkami samorządu
terytorialnego i PGW Wody Polskie.
PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach
zainicjował oraz uczestniczył w spotkaniach dotyczących przyszłości ZGH
„Bolesław” S.A. i lokalnych rzek. Ponadto pracownicy PGW Wody Polskie
pozostają w kontakcie z przedstawicielami przedmiotowego zakładu oraz z innym
instytucjami mającymi wiążące znaczenie dla procesu wygaszenia działalności
górniczej ZGH „Bolesław” S.A., w tym z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska
w Krakowie. Ponadto PGW Wody Polskie od dnia pozyskania informacji
o planowanym wyłączeniu kopalni z eksploatacji pozostaje w kontakcie
z Zarządem kopalni ZGH „Bolesław” S.A.
-- 2 of 4 --
3
PGW Wody Polskie realizuje swoje obowiązki w zakresie gospodarowania
wodami, w tym poprzez wydawanie decyzji pozwoleń wodnoprawnych. PGW
Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach wydawał
pozwolenia wodnoprawne w zakresie odwadniania zakładu górniczego
i ich odprowadzania do wód powierzchniowych. Decyzjami Dyrektora
Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach PGW Wody Polskie, ZGH
„Bolesław” S.A. w styczniu 2021 r. uzyskały pozwolenia wodnoprawne
w szczególności na usługi wodne, polegające na wprowadzaniu do wód rzeki Baby
oraz do Kanału Dąbrówka, łączącego się z rzeką Białą, ścieków przemysłowych
stanowiących wody pochodzące z odwadniania wyrobisk Kopalni rud cynku
i ołowiu „Olkusz-Pomorzany”. Przedmiotowe decyzje administracyjne
umożliwiają i dają prawo do korzystania z wód, a z ich treści nie wynikają
przeciwskazania do odprowadzania ścieków przemysłowych z zakładu do koryt
rzek.
Przedstawiciele PGW Wody Polskie zapoznali się z „Koncepcją budowy zbiorników
w zlewni Sztolni Ponikowskiej”, opracowaną na zlecenie ZGH „Bolesław” S.A.
PGW Wody Polskie zarówno podczas spotkania w ww. sprawie organizowanego
w Bolesławiu, jak i pisemnie, wyraziło swoje obawy oraz zastrzeżenia w związku
z istotnymi brakami merytorycznymi opracowania.
PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach podjął
w 2023 r. działania mające na celu wykazanie obecnego stanu ukształtowania
powierzchni oraz występowania liniowych i obszarowych (poligonowych)
obiektów hydrograficznych w obrębie leja depresji, a także porównanie postępu
zmian w zakresie ich występowania, które mogą zachodzić w dalszej
perspektywie. W ramach opracowanej dokumentacji wykonano zdjęcia lotnicze,
skaning laserowy, ortofotomapy, chmurę punktów ALS LiDAR oraz numeryczny
model pokrycia terenu.
Przedstawiciele Zarządu Zlewni w Katowicach oraz Nadzoru Wodnego w Olkuszu
PGW Wody Polskie 2 stycznia 2025 r. wzięli udział w posiedzeniu Gminnego
Zespołu Zarządzania Kryzysowego w sprawie podtopienia terenu cmentarza
w Bukownie, podczas którego Burmistrz Miasta Bukowno przedstawił specyfikę
problemu na podstawie Charakterystyki warunków hydrogeologicznych w rejonie
cmentarza komunalnego w Bukownie działka nr 1573/5 w miejscowości Bukowno
powiat olkuski województwo małopolskie, opracowanej przez Państwowy Instytut
Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy w grudniu 2024 r.
Zarząd Zlewni PGW Wody Polskie w Katowicach, w ramach przyznanych środków
finansowych, prowadzi na obszarze powiatu olkuskiego prace utrzymaniowe.
PGW Wody Polskie pozytywnie zaopiniowało działania ochronne obejmujące
przenoszenie zagrożonych ryb i płazów w ramach ochrony ex-situ,
a także podejmowane próby udzielenia pomocy ssakom (bobrom) przez
pracowników naukowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w ramach
nadzoru przyrodniczego prowadzonego przez ZGH „Bolesław” S.A., w związku
z zakończeniem odwadniania zakładu górniczego Kopalni ,,Olkusz-Pomorzany’’.
Pracownicy Nadzoru Wodnego PGW Wody Polskie w Olkuszu uczestniczyli
w spotkaniach z wędkarzami w Bolesławiu i Sławkowie, udzielając
merytorycznego wsparcia w zakresie ochrony wód w stawach.
-- 3 of 4 --
4
Pracownicy Nadzoru Wodnego PGW Wody Polskie w Olkuszu brali udział
w spotkaniach organizowanych w Starostwie Powiatowym w Olkuszu w sprawie
zagrożeń związanych ze szkodami górniczymi. W spotkaniach uczestniczyli
również przedstawiciele PGL Lasy Państwowe, Państwowego Instytut
Geologicznego, gmin Powiatu Olkuskiego oraz ZGH „Bolesław” S.A.
Jak wynika z informacji pozyskanych od PGW Wody Polskie, pomimo ograniczonych
możliwości wpływania na decyzje zakładu górniczego ZGH „Bolesław” S.A., pracownicy
PGW Wody Polskie nie pozostają bierni wobec wydarzeń i podejmują w szczególności
następujące działania:
prowadzą nadzór w terenie,
uczestniczą w spotkaniach z Dyrekcją ZGH „Bolesław” S.A. oraz przedstawicielami
instytucji i społeczności lokalnej,
formułują i przedstawiają ogólne wytyczne skierowane do zakładu górniczego,
podejmują miejscowe działania na ciekach powiatu, mające na celu likwidację
zagrożeń i usprawnienie przepływu.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące projektu specustawy zawierającej rozwiązania
prawne umożliwiające skuteczne przeciwdziałanie skutkom nieprzemyślanego procesu
zamykania Kopalni ,,Olkusz-Pomorzany’’, uprzejmie informuję, co następuje.
Powyższy postulat dotyczący proponowanych kierunków zmian wydaje się zasadny.
Należy jednak zaznaczyć, że podjęcie prac legislacyjnych nad takim projektem specustawy,
odnoszącym się do problematyki szkód górniczych, leży w kompetencji Ministra
Przemysłu. Jednocześnie należy pamiętać, że zmiany te powinny prowadzić
do zobowiązania podmiotów korzystających ze środowiska do dokonywania należytych
analiz i ocen w zakresie gospodarowania wodami i ich ochrony.
Pragnę również zapewnić, iż Ministerstwo Infrastruktury pozostaje otwarte
na współpracę w celu wypracowania korzystnych i skutecznych rozwiązań. Sytuacja
związana z odtwarzaniem się zwierciadła wód podziemnych oraz odbudową cieków
wodnych i ich wpływem na tereny zamieszkałe jest zagadnieniem złożonym
oraz wymagającym współpracy wielu stron.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --