Interpelacja w sprawie ustawy o komornikach sądowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10064
do ministra sprawiedliwości
w sprawie ustawy o komornikach sądowych
Zgłaszający: Jerzy Meysztowicz
Data wpływu: 04-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
ustawą z dnia 22.03.2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 poz. 771) wprowadzono nowe regulacje dotyczące komorników. W art. 19 ust. 1 pkt 2 zawarto definitywne odwołanie komornika po ukończeniu 65. roku życia. Proponowany projekt ustawy - zmiana ustawy o komornikach sądowych słusznie przedłuża ten okres do 70. roku życia.
W art. 303 cytowanej ustawy zapisano obowiązek uzupełnienia wykształcenia, uzyskanie tytułu magistra prawa w okresie 7 lat od daty wejścia w życie ustawy, a więc od 1 stycznia 2019 r. 31 grudnia tego roku upływa zatem wskazany termin. Oznacza to, że komornicy urodzeni np. w 1960 roku i wcześniej nie musieli planować uzupełnienia studiów bo wiedzieli, że w wieku 65 lat przejdą na emeryturę. W wyniku podniesienia wieku emerytalnego komorników do 70 lat osoby, które nie uzupełniły wykształcenia obligatoryjnie muszą przejść na emeryturę o 5 lat wcześniej co wpłynie bezpośrednio na wysokość świadczenia emerytalnego. Utrata uprawnień nastąpi bez jakichkolwiek zawinień ze strony zainteresowanych. Mając wiedzę o zmianie tych warunków uzupełnili by wymagane wykształcenie i kontynuowali wykonywanie zawodu do ukończenia 70. roku życia. Jest to istotna luka mogąca mieć wpływ na los części komorników i przyczynić się do dochodzenia swoich praw na drodze prawnej. Nieprecyzyjność przepisu art. 303 była wskazywana przez Radę Legislacyjną oraz rzecznika praw obywatelskich.
Można zatem uznać, że zapisy te naruszają wywodzącą się z art. 2 Konstytucji RP zasadę ochrony praw nabytych, które są podstawowym elementem państwa demokratycznego.
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego odstępstwa od tej zasady mogą mieć miejsce tylko wówczas, gdy przemawiają za tym ważne powody i gdy wynikają one wyraźnie z treści ustawy.
Jako retoryczne pozostaje pytanie - czy państwo polskie stać na niekonstytucyjne wyeliminowanie efektywnych funkcjonariuszy publicznych? Czy minister sprawiedliwości rozważa nowelizację przepisu poprzez moratorium na jego zastosowanie?
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8415 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.222.2025
Warszawa, 14 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 10064 Pana Posła Jerzego
Meysztowicza w sprawie ustawy o komornikach sądowych.
Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych (druk sejmowy
nr 1244), uchwalony przez Sejm RP 25 czerwca 2025 roku, zawiera rozwiązania
o charakterze deregulacyjnym. Zakłada zmianę polegającą na przywróceniu rozwiązań
prawnych funkcjonujących do 2018 roku w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r.
o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1309), które określały granicę
wieku, której przekroczenie będzie oznaczało konieczność odwołania komornika
sądowego i asesora komorniczego z zajmowanego stanowiska, na poziomie 70 lat.
Nowelizacja nie dotyczy natomiast obowiązku polegającego na uzupełnieniu
wykształcenia, o którym mowa w art. 303 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r.
o komornikach sądowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1458, dalej: „ustawa o komornikach
sądowych”). Zgodnie z treścią art. 303 ust. 3 i ust. 4 ustawy o komornikach sądowych,
powołanie na stanowisko komornika i asesora osób, które w terminie 7 lat (od wejścia
w zycie tego wymogu) nie ukończą wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej
Polskiej ani nie uzyskają tytułu magistra prawa lub zagranicznych studiów prawniczych
uznanych w Rzeczypospolitej Polskiej, wygasa z mocy prawa z dniem upływu ww. terminu.
-- 1 of 5 --
2
Z uwagi na fakt, że art. 303 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych przewiduje sankcję w
postaci wygaśnięcia z mocy prawa powołania na stanowisko komornika, która
odpowiednio stosowana jest do asesorów w myśl art. 303 ust. 4 ustawy o komornikach
sądowych, problem sygnalizowany w interpelacji może dotyczyć wyłącznie osób, które
ze względu na treść art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, tj. odwołania
komornika ze stanowiska z momentem ukończenia 65 roku życia, nie zdecydowały się na
uzupełnienie wykształcenia, gdyż ukończenie 5 letnich studiów zbiegłoby się z momentem
odwołania ich ze stanowiska, tj. osoby te ukończyłyby studia w wieku 65 lat.
Zgodnie ze wspomnianą na wstępie ustawą z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy
o komornikach sądowych (druk nr 1244), komornik sądowy ma być odwoływany
ze stanowiska z dniem ukończenia 70 roku życia. Należy zauważyć, że nowelizacja zakłada
podwyższenie wieku odwołania ze stanowiska komornika o 5 lat, czyli o okres trwania
ewentualnych studiów mających na celu uzupełnienie wykształcenia. W ocenie tut.
Departamentu, w przypadku, gdy dana osoba nie zdecydowała się na uzupełnienie
wykształcenia zgodnie z wymogami wskazanymi w art. 303 ust. 1 ustawy o komornikach
sądowych, ze względu na przepisy przewidujące odwołanie jej ze stanowiska z momentem
ukończenia 65 roku życia, to ewentualna zmiana polegająca na wydłużeniu terminu na
realizację obowiązku polegającego na uzupełnieniu wykształcenia o okres minimum 5 lat,
bo tyle trwają studia, również nie doprowadziłoby do uzupełnienia wykształcenia przez
daną osobę, gdyż chwila ukończenia studiów mających na celu uzupełnienie wykształcenia
ponownie zbiegłaby się z momentem odwołania ze stanowiska komornika,
tj. z momentem ukończenia 70 roku życia. Powyższe rozważania odnoszą się również
odpowiednio do sytuacji asesorów.
Należy mieć na uwadze, że zapewnienie wysokiego poziomu merytorycznego osób
wykonujących obowiązki zawodowe w organach władzy publicznej stanowi pośrednio
realizację dyrektywy wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Wysoki poziom wykształcenia
funkcjonariuszy odpowiedzialnych za realizację szczegółowych zadań państwa
(niezależnie od tego, czy chodzi o władzę ustawodawczą, wykonawczą, czy sądowniczą)
skutkuje bowiem bardziej profesjonalnym poziomem realizacji zadań przez organy
-- 2 of 5 --
3
państwa i gwarantuje pełniejsze przestrzeganie praw obywateli, co jest jedną
z najistotniejszych cech demokratycznego państwa prawnego. Wydaje się przy tym,
że wymaganie od osób pozostających w służbie publicznej (a za takie osoby niewątpliwie
powinni zostać uznani komornicy sądowi), aby reprezentowały możliwie jednolity poziom
w zakresie wykształcenia i posiadanych kwalifikacji, sprawia też, że nowe osoby
przystępujące do służby publicznej nie są traktowane gorzej od osób już w tej służbie
pozostających.
Z powyższych względów ewentualna zmiana bądź uchylenie przepisów art. 303 ustawy
o komornikach sądowych byłaby wysoce krzywdząca dla wielu osób, które
niejednokrotnie w dość późnym wieku podjęły trud uzupełnienia wykształcenia,
podnosząc tym samym kompetencje zawodowe, dostosowując się do aktualnych
wymogów ustawowych, zwłaszcza na tle swoich kolegów i koleżanek komorników, którzy
nie przejawili żadnej inicjatywy w tym zakresie i co warto dodać, ewentualna zmiana ww.
przepisu nie byłaby czynnikiem motywującym dane osoby do uzupełnienia wykształcenia.
Dodatkowo wskazuję, że z danych pozyskanych z Krajowej Rady Komorniczej wynika,
że w ramach ogólnej liczby ok. 3 400 osób (ok. 2 300 komorników oraz ok. 1 100
asesorów), na dzień 13 września 2024 roku 134 osoby nie wykonały obowiązku, o którym
mowa w art. 303 u.k.s. (75 komorników i 59 asesorów).
Należy podkreślić, że liczba osób niespełniających wymogu wykształcenia systematycznie
spada, bowiem komornicy i asesorzy, zgodnie z nałożonym przez ustawodawcę
obowiązkiem uzupełnienia wykształcenia nadsyłają dyplomy potwierdzające ukończenie
wyższych studiów prawniczych.
Także, Krajowa Rada Komornicza pismem z 19 lutego 2025 roku wyraziła pełne
zrozumienie dla celowości wprowadzonych rozwiązań nakazujących, funkcjonującym
komornikom oraz asesorom, uzupełnianie wykształcenia podkreślając, iż współczesne
realia prowadzonych czynności w kancelariach komorniczych, wymuszają pełną
profesjonalizację zawodu, a rozszerzane uprawienia procesowe oraz materialnoprawne
komornika, wymagają wiedzy stricte prawniczej. Krajowa Rada Komornicza podniosła
-- 3 of 5 --
4
jednak, że ustawa powinna uwzględniać możliwość indywidualnego (np. decyzją Ministra
Sprawiedliwości) przedłużania terminu, osobom będącym już w trakcie uzupełniania
wykształcenia wyższego, które z przyczyn od nich niezależnych (np. choroba, sytuacja
rodzinna), nie były w stanie zakończyć w przewidzianym terminie 7 lat rozpoczętych
studiów prawniczych, aby pomimo podjętych starań nie utraciły z mocy prawa możliwości
dalszego wykonywania zawodu.
Środowisko komornicze negatywnie oceniło brak próby podjęcia wysiłku uzupełnienia
wykształcenia w ostatnich 7 latach funkcjonowania ustawy, szczególnie mając na uwadze
fakt, że szereg komorników wykształcenie to uzupełniło.
Do Ministerstwa Sprawiedliwości nie dotarły zgłoszenia dotyczące sytuacji osób, które
spodziewały się swojego odwołania po ukończeniu 65. roku życia, a które w myśl
nowelizacji miałyby szanse wykonywania zawodu do 70. roku życia. Odnotowano
wprawdzie wpływ 9 wystąpień członków samorządu komorniczego (6 komorników oraz
3 asesorów komorniczych), wyrażających wątpliwości natury konstytucyjnej obecnego
brzmienia art. 303 u.k.s., niemniej jednak, osoby składające te wystąpienia, wykazują się
wiekiem znacznie poniżej obecnie obowiązującej górnej granicy dopuszczającej dalsze
wykonywanie zawodu (65 lat).
Podsumowując, należy podkreślić, że pozycja ustrojowa zawodu komornika sądowego
w zmieniającej się dynamicznie sytuacji gospodarczej kraju, wymaga od przedstawicieli
tego zawodu posiadania podwyższonych kompetencji i umiejętności. Komornicy
wyposażeni zostali bowiem w dodatkowe uprawnienia o charakterze
materialnoprawnym, jak i procesowym. To z tych też powodów ustawodawca zdecydował
się na podwyższenie wymogu posiadania przez komornika sądowego kierunkowego
magisterskiego wykształcenia prawniczego. Działanie to zmierzało do zapewnienia
należytej realizacji zadań państwa w obszarze sprawnej, skutecznej i rzetelnej egzekucji
sądowej. Ustawodawca ocenił, iż nie jest wystarczające posiadane przez komornika
jedynie umiejętności o charakterze praktycznym. Posiadanie wyższego wykształcenia
-- 4 of 5 --
5
prawniczego stanowi gwarancje samodzielnego, ale przede wszystkim prawidłowego,
stosowania szybko zmieniających się przepisów prawnych.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --