Interpelacja w sprawie preferencyjnego opodatkowania niektórych piw bezalkoholowych i napojów energetycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10057
do ministra finansów
w sprawie preferencyjnego opodatkowania niektórych piw bezalkoholowych i napojów energetycznych
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 03-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z faktem, że aktualnie obowiązujące regulacje w zakresie podatku VAT zakładają preferencyjne opodatkowanie niektórych piw bezalkoholowych oraz napojów energetycznych, zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie wyjaśnień w tym zakresie.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie tzw. matrycy VAT bezalkoholowe napoje zawierające w swoim składzie co najmniej 20% soków objęte są obniżoną stawką tego podatku w wysokości 5%. Przy tym należy wskazać, że preferencyjne traktowanie napojów zawierających domieszkę soków na gruncie przepisów podatkowych dotyczy także tych kategorii napojów, które w powszechnym mniemaniu niewątpliwie nie są uznawane za produkty zdrowsze czy też warte promowania wśród np. młodzieży. W efekcie polskie przepisy podatkowe prowadzą do paradoksalnej sytuacji, w której czysta źródlana czy mineralna woda butelkowana objęta jest zdecydowanie wyższą stawką podatku VAT (podstawowa stawka 23%) niż część piw bezalkoholowych czy napojów energetycznych. Polski ustawodawca doprowadził do sytuacji, w której preferencyjnie traktuje się konsumpcję napojów mniej zdrowych, a wyższe obciążenia fiskalne nałożone są na najbardziej neutralne dla zdrowia produkty. W tym miejscu należy także wskazać, że piwa bezalkoholowe są traktowane w sposób preferencyjny także na gruncie przepisów o tzw. podatku cukrowym.
Aktualnie obowiązujące stawki podatku VAT na napoje są całkowicie sprzeczne z celami, jakie państwo powinno sobie stawiać w zakresie polityki zdrowotnej. Jednocześnie należy wskazać, że piwa bezalkoholowe są także produktami stanowiącymi de facto element „inicjacji alkoholowej” młodzieży z uwagi na brak ograniczeń ich reklamy, a nawet brak zakazu ich sprzedaży nieletnim. A ze względu na rozpowszechnioną reklamę są też drogą do oswajania młodzieży z „prawdziwymi” napojami alkoholowymi. To właśnie „smakowe” piwa bezalkoholowe z dodatkami soków, korzystające z preferencyjnych stawek podatku VAT, są częściej wybierane przez najmłodszych konsumentów. Tym bardziej więc niezrozumiała jest konstrukcja przepisów, w ramach których napoje te traktowane są w sposób preferencyjny.
Z uwagi na rosnące zagrożenie zdrowotne, jakie niesie za sobą nadmierne spożycie produktów takich jak napoje energetyczne czy piwa bezalkoholowe, wnoszę o pilne podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do co najmniej ujednolicenia stawek podatkowych nałożonych na poszczególne rodzaje napojów, a najlepiej wypracowanie w porozumieniu z Ministerstwem Zdrowia systemu obciążeń fiskalnych, który promowałby napoje i szerzej produkty spożywcze faktycznie „zdrowsze”.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów planuje przegląd przepisów regulujących opodatkowanie podatkiem VAT napojów bezalkoholowych, w szczególności piw bezalkoholowych i napojów energetycznych, z uwzględnieniem ich wpływu na zdrowie publiczne? Jakie działania w tym zakresie są podejmowane?
Jakie racje stały za wprowadzeniem aktualnie obowiązujących stawek podatku VAT na poszczególne rodzaje napojów w 2019 roku? Czy decyzja o objęciu napojów o zawartości co najmniej 20% soków obniżoną stawką podatku VAT oparta była na celach zdrowotnych? Czy zdaniem ministerstwa objęcie taką preferencyjną stawką części piw bezalkoholowych i napojów energetycznych stanowi realizację takich celów?
Czy po wejściu w życie ww. przepisów nastąpił wzrost sprzedaży piw bezalkoholowych oraz napojów energetycznych zawierających co najmniej 20% soków?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (12)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6303 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 27 czerwca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 10057 w sprawie preferencyjnego opodatkowania
niektórych piw bezalkoholowych i napojów energetycznych
Znak sprawy: PT1.054.16.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji z 9 czerwca 2025 r. nr 10057 posłanki Pauliny
Matysiak w sprawie preferencyjnego opodatkowania niektórych piw
bezalkoholowych i napojów energetycznych, przedstawiam następujące
wyjaśnienia.
Nowa matryca stawek VAT1 stosowana od 1 lipca 2020 r. wprowadziła do ustawy
o VAT2 m.in. nowe wykazy towarów i usług opodatkowanych stawkami obniżonymi
(5% i 8%) oparte o nowy sposób identyfikowania ich na potrzeby opodatkowania
VAT, polegający na odejściu od stosowania do ww. celów Polskiej Klasyfikacji
Wyrobów i Usług (PKWiU 2008) na rzecz Nomenklatury scalonej (CN) lub Polskiej
Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) oraz aktualnej Polskiej Klasyfikacji
Wyrobów i Usług (PKWiU).
Podstawowymi celami ww. ustawy w zakresie stawek podatku VAT było –
w obszarach, w których było to realnie możliwe – uproszczenie systemu stawek
VAT (zapewnienie prostoty, przejrzystości i przyjazności w stosowaniu), w tym
eliminacja istniejących niekonsekwencji i nieracjonalności w stawkach VAT
oraz wprowadzenie instrumentu (wiążącej informacji stawkowej) ułatwiającego
podatnikom stosowanie przepisów dotyczących stawek podatku VAT
i zapewniającego im odpowiednią ochronę.
1 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1751, z późn. zm.).
2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 755).
-- 1 of 3 --
2/3
Uproszczenie wprowadzonego systemu stawek przejawia się m.in. w stosowaniu
takiej samej stawki podatku dla całych grup towarowych według zasady: taka sama
stawka dla takich samych/podobnych towarów/usług.
Wyłączenia dla stawek obniżonych w zakresie danych grup towarowych
stosowane były wtedy, gdy było to uzasadnione np. względami budżetowymi lub
innymi czynnikami (np. odmienną budową i systematyką CN oraz PKWiU) oraz nie
naruszało zasady neutralności.
Przy nakreślonych – w sposób wskazany powyżej – celach wprowadzanej matrycy
stawek VAT, inne kwestie, np. aspekt prozdrowotności, były brane pod uwagę
w tych sytuacjach, gdy była możliwość ich uwzględnienia.
W przypadku napojów na bazie soków owocowych lub warzywnych pozostawiono
zasadniczo funkcjonujący już wcześniej zakres preferencji.
Obniżoną stawkę VAT w wysokości 5% stosuje się zatem do takich napojów jak
mleko i określone napoje mleczne (jogurt, maślanka, kefir, preparaty dla niemowląt
i małych dzieci i mleko modyfikowane), soki owocowe i warzywne (tzw. soki 100%),
napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego
lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, a także
tzw. napoje roślinne (np. na bazie orzechów czy zbóż)3.
Podkreślić przy tym należy, że stawką obniżoną objęte są wyłącznie napoje
bezalkoholowe, które zawierają co najmniej 20% soku owocowego, warzywnego
lub owocowo-warzywnego, niezależnie od nazwy handlowej nadanej mu przez
producenta. O możliwości objęcia danego napoju 5% stawką VAT decyduje skład
produktu. Podkreślenia przy tym wymaga, że preferencyjną stawką VAT nie są
objęte napoje alkoholowe. Dostawy takich produktów opodatkowane są
podstawową stawką VAT. Jeżeli zatem dany produkt bezalkoholowy nie będzie
zawierał wymaganej minimalnej ilości soku z owoców lub warzyw – nie będzie
objęty stawką VAT w wysokości 5%.
Podobne zasady opodatkowania tego rodzaju napojów obowiązywały przed
wprowadzeniem tzw. nowej matrycy stawek VAT, a zatem 5% stawką VAT objęte
były już wcześniej napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku
owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosił nie mniej niż 20%
składu surowcowego.
Odnośnie pytania Pani posłanki dotyczącego planowanego przeglądu przepisów
regulujących opodatkowania podatkiem VAT napojów bezalkoholowych,
wyjaśniam, że Rząd na bieżąco analizuje system stawek VAT i wprowadza doń
zmiany o ile pozwala na to stan finansów publicznych.
Wszelkie decyzje w zakresie zmian w wysokości stawek VAT powinny opierać się
na szacunkach wpływu takiego rozwiązania na konsumentów, jak również ich
kompleksowego wpływu na gospodarkę, w tym budżet państwa.
3 Poz. 3, 13, 17 załącznika nr 10 w związku z art. 41 ust. 2a ustawy o VAT.
-- 2 of 3 --
3/3
W kontekście potencjalnych skutków finansowych dla budżetu państwa, należy
mieć na uwadze nie tylko realne możliwości finansowania kluczowych obszarów
działania państwa w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej
i społecznej, ale również okoliczność objęcia Polski procedurą nadmiernego
deficytu.
Odnośnie zaś do pytania o wzrost sprzedaży piw bezalkoholowych oraz napojów
energetycznych zawierających co najmniej 20% soków po wejściu w życie nowej
matrycy stawek VAT, uprzejmie informuję, że globalne dane na temat spożycia
gospodarstw domowych z zakresu napojów bezalkoholowych zaklasyfikowanych
do grupowania PKWiU 11.07.19.04 wskazują na wzrost zakupów w tej grupie
towarów o kilka procent, niemniej jednak należy zauważyć, że wzrost ten dotyczy
całej grupy towarowej, a więc nie można tego przypisać wskazanym w interpelacji
konkretnym towarom.
Mając na względzie, że, jak już zostało wskazane, w przypadku napojów z
zawartością soków owocowych lub warzywnych stosowane od 1 lipca 2020 r.
przepisy zasadniczo utrzymały istniejący już wcześniej zakres preferencji, nie
sposób utożsamiać wzrostu spożycia tego rodzaju napojów z wprowadzeniem tzw.
nowej matrycy stawek VAT.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
4 Chodzi o napoje:
1. w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi
nie mniej niż 20% składu surowcowego,
2. zawierające tłuszcz mlekowy, z wyłączeniem napojów, przy przygotowywaniu których
wykorzystywany jest napar z kawy lub herbaty, niezależnie od udziału procentowego tego
naparu w przygotowywanym napoju.
-- 3 of 3 --