Interpelacja w sprawie problemów branży przetwórczej owoców miękkich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10056
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie problemów branży przetwórczej owoców miękkich
Zgłaszający: Ireneusz Raś
Data wpływu: 03-06-2025
Kraków, 3.06.2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego zwrócił się z prośbą o pomoc zarząd przetwórni owoców „Jaak” sp. z o.o. z Opola Lubelskiego. Opole Lubelskie jest zagłębiem malinowym, w którym od ponad 30 lat działa wyżej wymieniona firma. Z przetwórnią ściśle współpracuje około 400 lokalnych gospodarstw, które od lat mają w niej pewny i stabilny rynek zbytu.
Autorzy listu wskazują, że obecnie sytuacja na rynku malin jest dramatyczna. Powodem jest masowy, nieograniczony napływ tanich owoców z Ukrainy. Ceny malin z Ukrainy są nawet czterokrotnie niższe, co spowodowało, że zachodnie koncerny, które mają swoje zakłady na terenie naszego kraju, skupują tylko tanie, ukraińskie owoce.
Firma „Jaak” została zmuszona do sprzedaży swojego towaru z ogromną stratą, co wpędziło zakład w ogromne problemy finansowe i zaległości wobec lokalnych rolników, którzy dostarczają maliny do zakładu.
Członkowie zarządu zwrócili się do mnie z prośbą o skuteczne wsparcie oraz wypracowanie rozwiązań, które pomogą uratować ich firmę oraz inne polskie zakłady przetwórcze, które znalazły się w takiej samej tragicznej sytuacji.
Członkowie zarządu podkreślają, że oprócz pracowników ich firmy na szali jest także los setek rodzin lokalnych rolników, utrzymujących się z produkcji malin. W skali kraju problem tanich owoców z Ukrainy dotyka wielu przetwórni i ogromnej liczby rolników.
Dlatego zwracam się do Pana Ministra z interpelacją poselską w tej sprawie i proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu skuteczne wsparcie polskich rolników, produkujących owoce miękkie, wobec problemu jakim jest masowy napływ bardzo tanich owoców z Ukrainy?
Czy ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu wsparcie polskich przetwórni owoców miękkich, które zagrożone są obecnie bankructwem z powodu napływu bardzo tanich owoców z Ukrainy?
Jakie rozwiązania ministerstwo planuje wprowadzić, aby uratować skrajnie złą sytuację na rynku produkcji i przetwórstwa owoców miękkich w Polsce?
Z wyrazami szacunku
Ireneusz Raś
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11247 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 30 czerwca 2025 r.
znak sprawy: DRE.po.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 10056 w sprawie problemów branży przetwórczej owoców
miękkich
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 10056 Pana Posła Ireneusza Rasia w sprawie
problemów branży przetwórczej owoców miękkich poniżej przedstawiam
wyjaśnienia.
Wzrost importu owoców miękkich, głównie w postaci mrożonek, z Ukrainy do Polski
obserwowany jest od 2022 r., kiedy to rozpoczęła się wojna na Ukrainie. Znaczącą
większość stanowią mrożone maliny, sprowadzane po konkurencyjnych cenach.
Producentom malin zagrożonym utratą płynności finansowej w związku z
ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec
Ukrainy, w 2023 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wypłaciła
łącznie ok. 38 mln zł.
W 2024 r. import owoców mrożonych do naszego kraju wyniósł 136,6 tys. ton,
z czego ok. 24% (32,6 tys. ton) stanowiły owoce mrożone z Ukrainy.
Fluktuacja relacji popyt-podaż na światowym rynku powoduje, że w okresach
znacznego zapotrzebowania na ten gatunek owoców mamy do czynienia z wysokimi
cenami. Taką sytuację zaobserwowaliśmy w latach 2021-2022, kiedy to popyt rynku
-- 1 of 6 --
2
światowego na ten asortyment był wysoki, co przy zmniejszonej podaży skutkowało
znaczącym wzrostem cen – w Polsce w tym okresie ceny były rekordowe i wynosiły
14-16 zł/kg. W kolejnych latach średnie ceny malin do przetwórstwa ustabilizowały
się na niższym poziomie: w 2023 r. - 5 zł/kg, w 2024 r. - 7,95 zł/kg.
Możliwości produkcyjne Ukrainy w sektorze owoców miękkich czy mrożonek są
duże, stąd jest to jeden z tematów podnoszonych podczas rozmów członków
kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) ze stroną ukraińską -
od grudnia 2023 r. do maja 2025 r. odbyło się ponad 20 spotkań.
W imporcie malin świeżych oraz mrożonych z Ukrainy ma zastosowanie zerowa
stawka celna UE, co wynika z zobowiązań Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina,
ratyfikowanym przez Polskę w 2015 r. Układ z Ukrainą w jego obecnym kształcie nie
zawiera zapisów umożliwiających stronie umowy podjęcie skutecznych działań
ochronnych w razie zagrożeń dla stabilności rynkowej i producentów
powodowanych przez wzrost importu produktów w pełni zliberalizowanych, jak
maliny (czy szerzej owoce miękkie). Zasadna byłaby modyfikacja zapisów Układu i
wprowadzenie do niego instrumentów umożliwiających takie działania ochronne.
MRiRW zgłosiło taki postulat do Komisji Europejskiej w związku z trwającymi
obecnie rozmowami Komisji ze stroną ukraińską w sprawie przeglądu warunków
handlu na podstawie art. 29 Układu o stowarzyszeniu. Postulujemy również, aby
ewentualne porozumienie wypracowane w toku tych negocjacji było powiązane z
zobowiązaniami Ukrainy do dostosowania swoich przepisów w zakresie standardów i
wymogów produkcji rolnej do przepisów obowiązujących w UE. Negocjacje wciąż
trwają. Po ich zakończeniu Komisja poinformuje o wynikach rozmów i przekaże je do
zatwierdzenia Radzie UE.
Ponadto, wsparcie dla producentów rolnych udzielane w ramach „Tymczasowych
kryzysowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji
Rosji wobec Ukrainy” (2022/C 426/01) mogło być realizowane do 30 czerwca
2024 r. Po tym terminie nie ma możliwości przekazywania ze środków publicznych
dotacji dla producentów rolnych w związku z importem produktów rolnych
z Ukrainy.
-- 2 of 6 --
3
Resort rolnictwa od wielu lat zachęca producentów owoców i warzyw do tworzenia
organizacji producentów i wnioskowania o unijne środki na inwestycje w ramach
realizowanych programów operacyjnych. Rolą organizacji producentów jest m.in.
wzmocnienie pozycji rynkowej i stabilizacja dochodów producentów w zmieniających
się realiach rynkowych. To organizacje pomagają producentom zyskać siłę
przetargową wobec dużych sieci handlowych czy przetwórców.
Organizacje producentów owoców i warzyw w ramach realizowanych programów
operacyjnych mają możliwość zastosowania działań z zakresu zarządzania
kryzysowego oraz zapobiegania kryzysom, które obejmują m.in. wycofanie produkcji
z rynku. Skutkuje to ograniczeniem podaży produktów, których rynek znalazł się
w sytuacji kryzysowej lub jest zagrożony taką sytuacją. Producenci owoców i warzyw
zrzeszeni w organizacjach producentów posiadają zatem narzędzia pozwalające na
skuteczne ograniczenie niekorzystnego wpływu kryzysu na rynku na ich sytuację
ekonomiczną.
Obecnie trwa kolejny nabór wniosków o zatwierdzenie programów operacyjnych -
od 26 czerwca do 25 lipca 2025 r.
Wymagania dotyczące jakości handlowej importowanych owoców i warzyw z krajów
trzecich nie różnią się od wymagań dla owoców i warzyw uprawianych
i wprowadzanych do obrotu w UE. Przedsiębiorcy importujący świeże owoce
i warzywa zobowiązani są do zgłoszenia zamiaru przywozu każdej partii świeżych
owoców i warzyw. Nieprawidłowości wykryte w toku kontroli skutkują brakiem
możliwości wprowadzenia towaru na rynek krajowy oraz UE. Inspekcja Jakości
Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHAR-S) przeprowadza graniczne
kontrole jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przywożonych m.in. spoza
obszaru Unii Europejskiej. Kontroli podlegają m.in. owoce mrożone tj. malina,
porzeczka czarna i czerwona, truskawki oraz maliny świeże przeznaczone do
przetwórstwa przemysłowego oraz owoce świeże (tzw. deserowe), które objęte są
normami handlowymi, o których mowa w załączniku nr I do rozporządzenia
delegowanego Komisji (UE) 2023/24291.
W latach 2023-2025 IJHAR-S kontrolował maliny mrożone oraz maliny świeże
przeznaczone do przetwórstwa przemysłowego na etapie importu z Ukrainy. W
-- 3 of 6 --
4
2023 r. skontrolowano 1290 partii malin mrożonych o masie ok. 23,5 tys. ton oraz 6
partii malin świeżych przeznaczonych do przetwórstwa przemysłowego o masie 343
ton. W tym roku wydano 13 decyzji administracyjnych zakazujących wprowadzania
do obrotu malin mrożonych. W 2024 r. skontrolowano 1034 partii malin mrożonych
o masie 17,7 tys. ton oraz 23 partie maliny świeżej przeznaczonej do przetwórstwa
przemysłowego o masie 456 ton (wydano 19 decyzji administracyjnych zakazujących
wprowadzania do obrotu malin mrożonych. W 2025 r. (do 29.05) skontrolowano 269
partii malin mrożonych o masie 4,4 tys. ton. W latach 2023-2025 do WIJHAR-S nie
wpłynęło ani jedno zgłoszenie dotyczące wwozu z Ukrainy świeżych malin
przeznaczonych dla konsumenta.
Ponadto resort rolnictwa realizuje instrumenty wsparcia ukierunkowane na rozwój
przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce - przede wszystkim na rozwój mikro-,
małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które są głównym odbiorcą produktów
rolnych wytwarzanych przez lokalnych producentów, co wpływa na integrację
kluczowych ogniw łańcucha żywnościowego (rolnik – przetwórca).
Od 2022 r. realizowane były mechanizmy wsparcia podmiotów sektora MŚP w
ramach Inwestycji A1.4.1. Krajowego Planu Odbudowy i Wzmacniania Odporności
(KPO) – „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów
rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu”:
1. Wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na wykonywanie
działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury.
Zawarto 246 umów, z czego na przetwórstwo (PKD: 10.31.Z Przetwarzanie i
konserwowanie ziemniaków, 10.32.Z Produkcja soków z owoców i warzyw, 10.39.Z
Pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw) zawarto 138 umów na
łączną kwotę 476 698 125,5 zł, zaś na wprowadzanie do obrotu (PKD 46.31.Z
Sprzedaż hurtowa owoców i warzyw) – 108 umów na łączną kwotę 378 527 335 zł.
2. Wsparcie w zakresie przechowywania lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury oraz artykułów rolno-
-- 4 of 6 --
5
spożywczych (tzw. centra przechowalniczo-dystrybucyjne oraz regionalne
rolno-spożywcze rynki hurtowe).
W sektorze wprowadzania do obrotu owoców i warzyw zawarto 24 umowy na
łączną kwotę 139 630 543,70 zł.
Po zakończeniu KPO dla MŚP sektora przetwórczego przewidziano wsparcie, które
będzie realizowane z Krajowego Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach
Interwencji I.10.7.1 Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – poza
gospodarstwem. Nabór w ramach ww. interwencji planowany jest na I kwartał 2026 r.
Wsparcie jest nakierowane na realizację działań inwestycyjnych, które mają
wzmocnić pozycję rynkową sektora MŚP na obszarach wiejskich (na rynkach
lokalnych), wpłynąć na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego,
a także promować współpracę w ramach łańcucha wartości poprzez obowiązek
podpisywania umów na dostawy pomiędzy rolnikami a przemysłem przetwórczym.
Pomoc udzielana będzie na inwestycje materialne i niematerialne dotyczące
przetwarzania lub sprzedaży/zbywania produktów rolnych oraz wytwarzania
produktów nierolnych, z wyłączeniem produktów rybołówstwa i akwakultury.
Pomoc przyznawana w ramach przedmiotowego wsparcia będzie przyznawana w
dwóch obszarach: Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów
rolnych (MŚP) oraz Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu
ekologicznych produktów rolnych (MŚP).
W ramach interwencji wspierane będą inwestycje materialne i niematerialne
dotyczące: budowy budynków lub budowli, zakupu technologii na cele dotyczące
przetwarzania produktów rolnych lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych
(w tym przechowywania, sortowania, pakowania, przygotowania do sprzedaży –
wyłącznie w przypadku zorganizowanych form współpracy rolników), ochrony
środowiska czy infrastruktury do przetwarzania odpadów żywnościowych na
biokomponenty lub przetwarzania produktów ubocznych powstałych przy
wytwarzaniu produktów rolnych.
-- 5 of 6 --
6
W odniesieniu do inwestycji realizowanych przez mikro, małe i średnie
przedsiębiorstwa (MŚP) - pomoc przyznana jednemu beneficjentowi w formie
refundacji w okresie realizacji Programu przewidziano maksymalnie 10 000 000 zł.
Minimalna kwota pomocy na realizację operacji będzie wynosić 100 000 zł.
Obszar A - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych (MŚP).
Przewidziana intensywność pomocy: do 50% kosztów kwalifikowalnych operacji lub
do 60% kosztów kwalifikowalnych operacji dla beneficjentów prowadzących
działalność w formie zorganizowanych form współpracy rolników (j.w.).
Obszar B - przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu ekologicznych produktów
rolnych (MŚP). Przewidziana intensywność pomocy: - do 60% kosztów
kwalifikowalnych operacji.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023
r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących sektora
owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych sektora
bananów oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1666/1999 oraz
rozporządzenia wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 i (UE) nr 1333/2011
(Dz. Urz. UE L z 03.11.2023)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --