Interpelacja nr 10052
Interpelacja w sprawie pozbawienia organizacji pozarządowych prawa do wnoszenia skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie pozbawienia organizacji pozarządowych prawa do wnoszenia skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Interpelacja nr 10052
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pozbawienia organizacji pozarządowych prawa do wnoszenia skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
16 maja na obradach Stałego Komitetu Rady Ministrów obradowano nad projektem zmiany ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów UDER32). Zgodnie z projektowanymi zmianami organizacje społeczne, biorące udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony, zostaną pozbawione prawa do złożenia skargi kasacyjnej.
Taki przepis oznacza, że organizacjom pozarządowym odbiera się konstytucyjne prawo do postępowania dwuinstancyjnego, które stanowi podstawę sprawiedliwego i bezstronnego procesu w polskim i międzynarodowym porządku prawnym. Organizacje społeczne odgrywają kluczową rolę w systemie prawnym, występują w postępowaniach sądowoadministracyjnych nie po to, aby reprezentować swoje własne interesy, ale po to, aby chronić interes społeczny. Skargi kasacyjne mogą dotyczyć wyłącznie naruszeń prawa, a ich celem jest ochrona praworządności i kontrola działalności administracji publicznej. Organizacje, które je składają, często – w szczególności w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska – są jedynymi rzecznikami interesu społecznego. Równocześnie istnieje duże ryzyko, że w sporach prowadzonych przed sądem administracyjnym obywatele i obywatelki, pozbawieni wsparcia prawnego i merytorycznego ze strony organizacji pozarządowych, nie będą samodzielnie składać skarg kasacyjnych. Wprowadzenie tego projektu w życie będzie oznaczało utrudnienie działalności w interesie publicznym, zmniejszy kontrolę społeczną i zaangażowanie trzeciego sektora w proces demokratyczny w Polsce.
W związku z tym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
Czy znane jest Panu stanowisko dr Katarzyny Grzelak-Bach, koordynatorki Oceny Skutków Regulacji w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, według której proponowane zapisy mogą naruszać konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP)? Czy skutki zmian były rozpatrywane w kontekście zgodności z ustawą zasadniczą?
W uzasadnieniu projektu ustawy, przedstawionym przez Ministerstwo Sprawiedliwości, wyrażona została obawa dotycząca możliwości instrumentalnego wykorzystywania przez organizację społeczną prawa do składania skargi kasacyjnej, co może zdaniem autorów projektu powodować niekorzystne skutki dla strony. Czy ministerstwo dysponuje przykładami takiego instrumentalnego wykorzystania i niekorzystnych skutków?
Czy została przeanalizowana zgodność projektowanego przepisu z prawem międzynarodowym (w szczególności z konwencją z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska) oraz prawem UE (Kartą praw podstawowych, dyrektywami gwarantującymi organizacjom ekologicznym dostęp do wymiaru sprawiedliwości)? Na jakiej podstawie stwierdzono, że „przedmiot regulacji zawartej w projekcie nie jest objęty zakresem prawa Unii Europejskiej“?
Dlaczego projekt nie został poddany konsultacjom społecznym?
Z poważaniem Daria Gosek-Popiołek
Interpelacja nr 10052
do ministra sprawiedliwości
w sprawie pozbawienia organizacji pozarządowych prawa do wnoszenia skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
16 maja na obradach Stałego Komitetu Rady Ministrów obradowano nad projektem zmiany ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów UDER32). Zgodnie z projektowanymi zmianami organizacje społeczne, biorące udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony, zostaną pozbawione prawa do złożenia skargi kasacyjnej.
Taki przepis oznacza, że organizacjom pozarządowym odbiera się konstytucyjne prawo do postępowania dwuinstancyjnego, które stanowi podstawę sprawiedliwego i bezstronnego procesu w polskim i międzynarodowym porządku prawnym. Organizacje społeczne odgrywają kluczową rolę w systemie prawnym, występują w postępowaniach sądowoadministracyjnych nie po to, aby reprezentować swoje własne interesy, ale po to, aby chronić interes społeczny. Skargi kasacyjne mogą dotyczyć wyłącznie naruszeń prawa, a ich celem jest ochrona praworządności i kontrola działalności administracji publicznej. Organizacje, które je składają, często – w szczególności w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska – są jedynymi rzecznikami interesu społecznego. Równocześnie istnieje duże ryzyko, że w sporach prowadzonych przed sądem administracyjnym obywatele i obywatelki, pozbawieni wsparcia prawnego i merytorycznego ze strony organizacji pozarządowych, nie będą samodzielnie składać skarg kasacyjnych. Wprowadzenie tego projektu w życie będzie oznaczało utrudnienie działalności w interesie publicznym, zmniejszy kontrolę społeczną i zaangażowanie trzeciego sektora w proces demokratyczny w Polsce.
W związku z tym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
Czy znane jest Panu stanowisko dr Katarzyny Grzelak-Bach, koordynatorki Oceny Skutków Regulacji w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, według której proponowane zapisy mogą naruszać konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 Konstytucji RP)? Czy skutki zmian były rozpatrywane w kontekście zgodności z ustawą zasadniczą?
W uzasadnieniu projektu ustawy, przedstawionym przez Ministerstwo Sprawiedliwości, wyrażona została obawa dotycząca możliwości instrumentalnego wykorzystywania przez organizację społeczną prawa do składania skargi kasacyjnej, co może zdaniem autorów projektu powodować niekorzystne skutki dla strony. Czy ministerstwo dysponuje przykładami takiego instrumentalnego wykorzystania i niekorzystnych skutków?
Czy została przeanalizowana zgodność projektowanego przepisu z prawem międzynarodowym (w szczególności z konwencją z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska) oraz prawem UE (Kartą praw podstawowych, dyrektywami gwarantującymi organizacjom ekologicznym dostęp do wymiaru sprawiedliwości)? Na jakiej podstawie stwierdzono, że „przedmiot regulacji zawartej w projekcie nie jest objęty zakresem prawa Unii Europejskiej“?
Dlaczego projekt nie został poddany konsultacjom społecznym?
Z poważaniem Daria Gosek-Popiołek
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3478 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.221.2025
Warszawa, 04 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 10052 Pani Posłanki Darii Gosek-Popiołek
w sprawie pozbawienia organizacji pozarządowych prawa do wnoszenia skargi kasacyjnej
przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Ad 1
Ministerstwu Sprawiedliwości znane jest stanowisko Koordynatorki Oceny Skutków
Regulacji w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odnośnie opracowanego w ministerstwie
projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (UDER32).
Skutki proponowanych zmian w art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), poddane
zostały szczegółowej analizie również w kontekście zgodności z przepisami ustawy
zasadniczej, a w szczególności z art. 54 oraz art. 78 Konstytucji RP. Podstawowym celem
postępowania sądowoadministracyjnego powinna być ochrona strony.
Proponowana zmiana miała na celu wyłączenie jedynie możliwości złożenia przez
organizację społeczną skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pozostałe
uprawnienia organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym
pozostałyby bez zmian. Oznacza to, że organizacji społecznej, która brała udział
w postępowaniu administracyjnym, przysługiwałoby prawo do wniesienia skargi do
-- 1 of 3 --
2
właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podkreślić należy, że
w postępowaniu sądowo-administracyjnym prawo do sądu zasadniczo realizowane jest
na szczeblu wojewódzkich sądów administracyjnych, a druga instancja to tylko możliwość
poddania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia sądu wojewódzkiego, obwarowana
surowymi wymogami.
Niemniej jednak, na skutek licznych uwag, w tym organizacji społecznych, zgłoszonych
m.in. w ramach konsultacji publicznych, Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało się
z propozycji wyłączenia organizacji społecznych, działających na prawach strony,
z możliwości wnoszenia skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ad 2
Projektowana nowelizacja realizuje m. in. propozycje deregulacyjne zgłoszone przez
przedstawicieli strony społecznej i zaakceptowane przez Zespół ds. Koordynacji Procesu
Deregulacji. Strona społeczna, uzasadniając potrzebę wprowadzenia zmian w zakresie
ochrony tymczasowej strony postępowania, powoływała się na postępowania w sprawie
pozwolenia na budowę oraz postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na
prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Ad 3
W wyniku uwzględnienia otrzymanych uwag projektodawca odstąpił od kwestionowanej
propozycji i przepis wprowadzający zmianę w art. 173 ustawy – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi został wykreślony z projektu.
Projekt w brzmieniu nieobejmującym kwestionowanej zmiany w art. 173 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został 24 czerwca 2025 r. przyjęty przez
Radę Ministrów.
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-prawo-o-
postepowaniu-przed-sadami-administracyjnymi2
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12397703/katalog/13127644#13127644
Ad 4
Na początku czerwca br. projekt ustawy został skierowany do konsultacji publicznych.
-- 2 of 3 --
3
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.221.2025
Warszawa, 04 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 10052 Pani Posłanki Darii Gosek-Popiołek
w sprawie pozbawienia organizacji pozarządowych prawa do wnoszenia skargi kasacyjnej
przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Ad 1
Ministerstwu Sprawiedliwości znane jest stanowisko Koordynatorki Oceny Skutków
Regulacji w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odnośnie opracowanego w ministerstwie
projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (UDER32).
Skutki proponowanych zmian w art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), poddane
zostały szczegółowej analizie również w kontekście zgodności z przepisami ustawy
zasadniczej, a w szczególności z art. 54 oraz art. 78 Konstytucji RP. Podstawowym celem
postępowania sądowoadministracyjnego powinna być ochrona strony.
Proponowana zmiana miała na celu wyłączenie jedynie możliwości złożenia przez
organizację społeczną skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pozostałe
uprawnienia organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym
pozostałyby bez zmian. Oznacza to, że organizacji społecznej, która brała udział
w postępowaniu administracyjnym, przysługiwałoby prawo do wniesienia skargi do
-- 1 of 3 --
2
właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podkreślić należy, że
w postępowaniu sądowo-administracyjnym prawo do sądu zasadniczo realizowane jest
na szczeblu wojewódzkich sądów administracyjnych, a druga instancja to tylko możliwość
poddania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia sądu wojewódzkiego, obwarowana
surowymi wymogami.
Niemniej jednak, na skutek licznych uwag, w tym organizacji społecznych, zgłoszonych
m.in. w ramach konsultacji publicznych, Ministerstwo Sprawiedliwości wycofało się
z propozycji wyłączenia organizacji społecznych, działających na prawach strony,
z możliwości wnoszenia skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ad 2
Projektowana nowelizacja realizuje m. in. propozycje deregulacyjne zgłoszone przez
przedstawicieli strony społecznej i zaakceptowane przez Zespół ds. Koordynacji Procesu
Deregulacji. Strona społeczna, uzasadniając potrzebę wprowadzenia zmian w zakresie
ochrony tymczasowej strony postępowania, powoływała się na postępowania w sprawie
pozwolenia na budowę oraz postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na
prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Ad 3
W wyniku uwzględnienia otrzymanych uwag projektodawca odstąpił od kwestionowanej
propozycji i przepis wprowadzający zmianę w art. 173 ustawy – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi został wykreślony z projektu.
Projekt w brzmieniu nieobejmującym kwestionowanej zmiany w art. 173 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został 24 czerwca 2025 r. przyjęty przez
Radę Ministrów.
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-prawo-o-
postepowaniu-przed-sadami-administracyjnymi2
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12397703/katalog/13127644#13127644
Ad 4
Na początku czerwca br. projekt ustawy został skierowany do konsultacji publicznych.
-- 2 of 3 --
3
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --