Interpelacja nr 10047
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji demograficznej Polski w 2024 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie dramatycznej sytuacji demograficznej Polski w 2024 r.
Interpelacja nr 10047
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznej sytuacji demograficznej Polski w 2024 r.
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Waldemar Andzel, Małgorzata Wassermann, Małgorzata Golińska, Agnieszka Anna Soin, Dariusz Piontkowski, Monika Pawłowska, Stanisław Szwed, Piotr Gliński, Szymon Szynkowski vel Sęk
Data wpływu: 02-06-2025
Panie Premierze,
według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku liczba urodzeń w Polsce była najniższa w całym okresie powojennym i wyniosła 252 000. Liczba zgonów w 2024 roku wyniosła aż 409 000 i była o 157 000 wyższa od liczby urodzeń. Tak dramatycznej sytuacji demograficznej nie było w naszym kraju od wielu lat. Te alarmistyczne informacje wskazują na poważny kryzys demograficzny ze wszystkimi konsekwencjami społeczno-gospodarczymi dla naszego kraju, szczególnie w przypadku pogłębiania się tych tendencji w kolejnych latach.
Jak alarmują eksperci, współczynnik dzietności w Polsce w 2024 roku wyniósł 1,11 i był najgorszy spośród wszystkich krajów Unii Europejskiej. Według prognozy ludności GUS na lata 2023-2060 nastąpi wyraźny ubytek ludności Polski (w scenariuszu głównym do liczby 30,4 miliona osób), będzie postępował proces starzenia się ludności Polski, kurczyć się będą zasoby ludności w wieku produkcyjnym, nastąpi wyraźny spadek liczby urodzeń ze względu na spadek liczby kobiet w wieku prokreacyjnym oraz pogłębi się tendencja napływu ludności na obszary podmiejskie (suburbanizacja głównych ośrodków miejskich).
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o przedstawienie konkretnych odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie pilne działania systemowe zamierza podjąć Pana rząd w celu odwrócenia negatywnych trendów demograficznych w naszym kraju?
Jakie działania zostaną zrealizowane z zakresu polityki prorodzinnej oraz polityki pronatalistycznej do 2027 roku włącznie?
Ile środków przeznaczył rząd w 2024 roku na dopłatę do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Ile środków planuje dopłacić rząd do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w latach 2025-2035?
Interpelacja nr 10047
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznej sytuacji demograficznej Polski w 2024 r.
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Waldemar Andzel, Małgorzata Wassermann, Małgorzata Golińska, Agnieszka Anna Soin, Dariusz Piontkowski, Monika Pawłowska, Stanisław Szwed, Piotr Gliński, Szymon Szynkowski vel Sęk
Data wpływu: 02-06-2025
Panie Premierze,
według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku liczba urodzeń w Polsce była najniższa w całym okresie powojennym i wyniosła 252 000. Liczba zgonów w 2024 roku wyniosła aż 409 000 i była o 157 000 wyższa od liczby urodzeń. Tak dramatycznej sytuacji demograficznej nie było w naszym kraju od wielu lat. Te alarmistyczne informacje wskazują na poważny kryzys demograficzny ze wszystkimi konsekwencjami społeczno-gospodarczymi dla naszego kraju, szczególnie w przypadku pogłębiania się tych tendencji w kolejnych latach.
Jak alarmują eksperci, współczynnik dzietności w Polsce w 2024 roku wyniósł 1,11 i był najgorszy spośród wszystkich krajów Unii Europejskiej. Według prognozy ludności GUS na lata 2023-2060 nastąpi wyraźny ubytek ludności Polski (w scenariuszu głównym do liczby 30,4 miliona osób), będzie postępował proces starzenia się ludności Polski, kurczyć się będą zasoby ludności w wieku produkcyjnym, nastąpi wyraźny spadek liczby urodzeń ze względu na spadek liczby kobiet w wieku prokreacyjnym oraz pogłębi się tendencja napływu ludności na obszary podmiejskie (suburbanizacja głównych ośrodków miejskich).
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o przedstawienie konkretnych odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie pilne działania systemowe zamierza podjąć Pana rząd w celu odwrócenia negatywnych trendów demograficznych w naszym kraju?
Jakie działania zostaną zrealizowane z zakresu polityki prorodzinnej oraz polityki pronatalistycznej do 2027 roku włącznie?
Ile środków przeznaczył rząd w 2024 roku na dopłatę do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Ile środków planuje dopłacić rząd do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w latach 2025-2035?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
54%
Konkretność
46%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.5 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10831 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.279.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10047 Pana Posła Jarosława Krajewskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie dramatycznej sytuacji demograficznej Polski w 2024 r., proszę przyjąć
wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wyzwania demograficzne w Polsce są poważne. Utrzymujący się od końca lat 90. XX w. niski
wskaźnik dzietności spowodował zmniejszenie przyrostu naturalnego, zmniejszenie liczby
osób w wieku produkcyjnym oraz starzenie się struktury ludności.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmowane są działania na rzecz
ograniczenia negatywnych tendencji i przystosowania się do zachodzących zmian
demograficznych. Obecnie prowadzone są prace analityczne, które pozwolą na
wypracowanie nowych rozwiązań dotyczących polityki demograficznej.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej przygotowuje średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035 r. Jednym
z jej głównych celów jest łagodzenie zmian demograficznych. Dokument ten zawiera m.in.
rozwiązania w zakresie tworzenia warunków sprzyjających rodzicielstwu, w tym wspierające
rodziców, zwłaszcza młode matki powracające na rynek pracy.
Aktywna polityka prorodzinna pozostaje priorytetem Rządu. Jej przejawem nie jest jedynie
transfer środków finansowych do rodzin z dziećmi na utrzymaniu, ale też wprowadzenie
trwałych i systemowych rozwiązań, które skutecznie przyczyniają się do rozwoju
instytucjonalnej opieki nad dziećmi do lat 3, ułatwiają rodzicom powrót na rynek pracy oraz
zapewniają korzystne warunki umożliwiające łączenie obowiązków rodzicielskich z pracą
zawodową.
Od 1 października 2024 r. rodzice dzieci w wieku od 12 do 35 miesiąca życia, mogą ubiegać
się o świadczenia wprowadzone ustawą o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej
oraz w wychowaniu dziecka - „Aktywny rodzic”1:
„aktywni rodzice w pracy”;
„aktywnie w żłobku”;
„aktywnie w domu” .
Przyjęte w ustawie rozwiązania stanowią element kompleksowej reformy systemu
wspierania opieki nad dziećmi do lat 3.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do czynnych zawodowo rodziców
i opiekunów małych dzieci. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której rodzaj i poziom
uprawniają do otrzymywania świadczenia. „Aktywni rodzice w pracy” przysługuje
1 Ustawa z dnia 15 maja 2024 o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –
„Aktywny rodzic”(Dz.U. z 2024 , poz. 858 z póź.zm.).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w wysokości 1500 zł miesięcznie, lub 1900 zł miesięcznie w przypadku dziecka
z niepełnosprawnościami, przez okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym
dziecko skończyło 12. miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy
ono 36 miesiąc życia. Świadczenie nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka,
przedszkola, klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” kierowane jest do rodziców dzieci uczęszczających do
żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego opiekuna i przysługuje w wysokości do 1500 zł
miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnościami,
jednak nie przekraczającej kwoty opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji
opieki. Świadczenie przekazywane jest bezpośrednio do żłobka, który obniża o jej kwotę
opłatę za opiekę nad dzieckiem. „Aktywnie żłobku” zastąpiło uprzednio funkcjonujące, mniej
korzystne dofinansowanie opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna, które przysługiwało w wysokości do 400 zł miesięcznie.
„Aktywnie w domu” przysługuje na każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia miesiąca,
w którym skończyło ono 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym
ukończy 36 miesięcy. Świadczenie wypłacane jest w wysokości 500 zł miesięcznie przez
24 miesiące, bez względu na dochód rodziny. Jest to wsparcie kierowane do tych rodziców
bądź opiekunów dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie korzystają z dwóch innych,
wprowadzonych ustawą świadczeń. „Aktywnie w domu” zastąpiło uprzednio funkcjonujący
rodzinny kapitał opiekuńczy.
W ramach ustawy „Aktywny rodzic” rodzice/opiekunowie na dane dziecko, za dany miesiąc,
mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, przy czym dopuszczalna jest nawet wielokrotna
zmiana jego rodzaju.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są też działania służące
zwiększeniu liczby miejsc w instytucjach opieki nad dziećmi do 3 roku życia, a także
zmniejszeniu dysproporcji dostępności terytorialnej tych instytucji między obszarami
miejskimi i wiejskimi, czy też zwiększeniu dostępności finansowej takiej opieki dla rodzin
uboższych. Działania te stwarzają warunki sprzyjające podejmowaniu decyzji o posiadaniu
dzieci, dlatego też stworzenie nowoczesnego i szeroko dostępnego systemu opieki nad
najmłodszymi dziećmi stanowi jeden z priorytetów obecnego Kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Dzięki środkom pozyskanym z Unii Europejskiej od 19 stycznia 2023 r. realizowany jest
jeden z największych programów rozwoju żłobków w całej Europie. Mowa o programie
rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022–2029,
(zwanym dalej „programem”). Ostateczni odbiorcy wsparcia mogą otrzymać w jego ramach
dofinansowanie do tworzenia i funkcjonowania miejsc opieki. O dofinansowywanie mogą
ubiegać się podmioty zdolne tworzyć miejsca opieki zgodnie z ustawą o opiece nad dziećmi
w wieku do lat 32, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby prawne
i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (w tym uczelnie
i współpracujące z nimi podmioty oraz pracodawcy).
Ze środków unijnych w kwocie 6,5 mld zł miejsca opieki tworzone będą do końca 2026 r.,
a utrzymywane do końca 2029 r. Program długofalowy na lata 2022-2029 integruje środki
europejskie – środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) ze
środkami programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) finansowanego
ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach perspektywy finansowej
2 Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (DZ.U. z 2025, poz.798).
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2021-2027, a także środki budżetu państwa. Wysokość dofinansowania na tworzenie miejsc
opieki dla jednostek samorządu terytorialnego wynosi do 57 528 zł bez VAT na 1 miejsce
opieki, a dla pozostałych podmiotów 12 410 zł z VAT. Niezależnie od tego, jaki podmiot
utworzy miejsca, przez okres 36 miesięcy będzie otrzymywał środki na utrzymanie w kwocie
836 zł miesięcznie na 1 miejsce, celem zmniejszenia opłat ponoszonych przez rodziców.
Pierwszeństwo w uzyskaniu środków mają gminy. Program ma na celu utworzenie 102,5 tys.
(47,5 tys. z KPO i 55 tys. z FERS) miejsc opieki do końca 2026 r., a następnie utrzymanie ich
funkcjonowania do końca 2029 r.
Według danych pozyskanych z Rejestru Żłobków na dzień 31 maja br. rodzice mogą już dziś
korzystać z 19 865 miejsc opieki utworzonych i utrzymywanych w ramach programu
Aktywny Maluch 2022-2029. Łączna liczba dostępnych 31 maja 2025 r. miejsc opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 254 114. Miejsca te oferowało 8 734 instytucji. Dla
porównania, w grudniu 2023 r., liczba miejsc w instytucjach opieki nad małymi dziećmi
wynosiła ok. 226 tys. Liczba miejsc opieki, w tym tych utworzonych w ramach Programu
Aktywny Maluch 2022-2029, zwiększa się systematycznie.
Według stanu na 31 maja br. liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna forma
instytucjonalnej opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosi 883, podczas gdy w grudniu
2023 r. było ich 1105.
Poziom użłobkowienia, tj. liczba dzieci w wieku od 1 do 2 lat objętych opieką instytucjonalną
wynosiła na ten dzień 44%.
Celem działań Rządu jest udostępnienie Polkom i Polakom, do 31 grudnia 2026r., łącznie ok.
320 tys. miejsc opieki dla najmłodszych dzieci. Wartością minimalną założoną dla programu
Aktywny Maluch jest osiągniecie poziomu 315 tys. miejsc w żłobku (program zakłada
zamykanie części miejsc żłobkowych niespełniających standardu jakości po 2026 r., kiedy
zaczną obowiązywać wyższe standardy jakości). Celem programu jest ponadto wytworzenie
w rodzicach i potencjalnych rodzicach pewności, że decydując się na pierwsze i kolejne
dziecko mogą liczyć na wsparcie ze strony państwa.
Informuję, że 11 marca br. rozstrzygnięto nabór do rządowego programu wspierającego
rozwój instytucji opieki dla dzieci w wieku do lat 3, pn.: „Resortowy program rozwoju
instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2025”,
którego pierwszą edycję przeprowadzono w 2024 r.
W czerwcu br. ogłoszono nabór do kolejnej edycji programu, aby wspomóc gminy, które do
tej pory pozbawione były instytucji opieki nad małymi dziećmi w tworzeniu takich placówek
na ich terenie.
W wyniku wyżej opisanych działań, od grudnia 2023 r., liczba dostępnych instytucji oraz
miejsc opieki sukcesywnie się zwiększa. Działania Rządu realizowane głównie poprzez
świadczenia „Aktywny rodzic” oraz programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku
do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 oraz Aktywny Dzienny Opiekun umożliwiające
tworzenie nowych, szeroko dostępnych miejsc opieki w całej Polsce pośrednio poprawiają
sytuację bytową polskich rodzin, stwarzając przyjazne i bezpieczne warunki do życia
i wychowywania dzieci.
Odnośnie pytań nr 3 i 4 informuję, że planowana dotacja z budżetu państwa do Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych w 2024 r. określona została na poziomie 72 701 864 zł3, zaś
wykonanie planu finansowego FUS w 2024 r. w zakresie dotacji z budżetu państwa wyniosło
3 Kwota wynikająca z ustawy budżetowej na 2024 r.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
64 701 864 zł4. Planowana w ustawie budżetowej na rok 2025 dotacja z budżetu państwa do
FUS wynosi 81 371 392 zł..
Informuję, że decyzja dotycząca wysokości dotacji z budżetu państwa do Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych należy do właściwości Ministra Finansów, który opracowuje plany
finansowe państwa w oparciu o wskaźniki makroekonomiczne oraz inne dane. Wszelkie
pytania w tym przedmiocie należy zatem kierować do niego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
4 Opracowanie ZUS.
-- 4 of 4 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.279.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10047 Pana Posła Jarosława Krajewskiego wraz z grupą
posłów, w sprawie dramatycznej sytuacji demograficznej Polski w 2024 r., proszę przyjąć
wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wyzwania demograficzne w Polsce są poważne. Utrzymujący się od końca lat 90. XX w. niski
wskaźnik dzietności spowodował zmniejszenie przyrostu naturalnego, zmniejszenie liczby
osób w wieku produkcyjnym oraz starzenie się struktury ludności.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmowane są działania na rzecz
ograniczenia negatywnych tendencji i przystosowania się do zachodzących zmian
demograficznych. Obecnie prowadzone są prace analityczne, które pozwolą na
wypracowanie nowych rozwiązań dotyczących polityki demograficznej.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej we współpracy z Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej przygotowuje średniookresową strategię rozwoju kraju do 2035 r. Jednym
z jej głównych celów jest łagodzenie zmian demograficznych. Dokument ten zawiera m.in.
rozwiązania w zakresie tworzenia warunków sprzyjających rodzicielstwu, w tym wspierające
rodziców, zwłaszcza młode matki powracające na rynek pracy.
Aktywna polityka prorodzinna pozostaje priorytetem Rządu. Jej przejawem nie jest jedynie
transfer środków finansowych do rodzin z dziećmi na utrzymaniu, ale też wprowadzenie
trwałych i systemowych rozwiązań, które skutecznie przyczyniają się do rozwoju
instytucjonalnej opieki nad dziećmi do lat 3, ułatwiają rodzicom powrót na rynek pracy oraz
zapewniają korzystne warunki umożliwiające łączenie obowiązków rodzicielskich z pracą
zawodową.
Od 1 października 2024 r. rodzice dzieci w wieku od 12 do 35 miesiąca życia, mogą ubiegać
się o świadczenia wprowadzone ustawą o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej
oraz w wychowaniu dziecka - „Aktywny rodzic”1:
„aktywni rodzice w pracy”;
„aktywnie w żłobku”;
„aktywnie w domu” .
Przyjęte w ustawie rozwiązania stanowią element kompleksowej reformy systemu
wspierania opieki nad dziećmi do lat 3.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do czynnych zawodowo rodziców
i opiekunów małych dzieci. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której rodzaj i poziom
uprawniają do otrzymywania świadczenia. „Aktywni rodzice w pracy” przysługuje
1 Ustawa z dnia 15 maja 2024 o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –
„Aktywny rodzic”(Dz.U. z 2024 , poz. 858 z póź.zm.).
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w wysokości 1500 zł miesięcznie, lub 1900 zł miesięcznie w przypadku dziecka
z niepełnosprawnościami, przez okres 24 miesięcy od pierwszego dnia miesiąca, w którym
dziecko skończyło 12. miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy
ono 36 miesiąc życia. Świadczenie nie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka,
przedszkola, klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” kierowane jest do rodziców dzieci uczęszczających do
żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego opiekuna i przysługuje w wysokości do 1500 zł
miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko z niepełnosprawnościami,
jednak nie przekraczającej kwoty opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji
opieki. Świadczenie przekazywane jest bezpośrednio do żłobka, który obniża o jej kwotę
opłatę za opiekę nad dzieckiem. „Aktywnie żłobku” zastąpiło uprzednio funkcjonujące, mniej
korzystne dofinansowanie opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna, które przysługiwało w wysokości do 400 zł miesięcznie.
„Aktywnie w domu” przysługuje na każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia miesiąca,
w którym skończyło ono 12 miesiąc, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym
ukończy 36 miesięcy. Świadczenie wypłacane jest w wysokości 500 zł miesięcznie przez
24 miesiące, bez względu na dochód rodziny. Jest to wsparcie kierowane do tych rodziców
bądź opiekunów dzieci, którzy nie są uprawnieni lub nie korzystają z dwóch innych,
wprowadzonych ustawą świadczeń. „Aktywnie w domu” zastąpiło uprzednio funkcjonujący
rodzinny kapitał opiekuńczy.
W ramach ustawy „Aktywny rodzic” rodzice/opiekunowie na dane dziecko, za dany miesiąc,
mogą otrzymywać tylko jedno świadczenie, przy czym dopuszczalna jest nawet wielokrotna
zmiana jego rodzaju.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są też działania służące
zwiększeniu liczby miejsc w instytucjach opieki nad dziećmi do 3 roku życia, a także
zmniejszeniu dysproporcji dostępności terytorialnej tych instytucji między obszarami
miejskimi i wiejskimi, czy też zwiększeniu dostępności finansowej takiej opieki dla rodzin
uboższych. Działania te stwarzają warunki sprzyjające podejmowaniu decyzji o posiadaniu
dzieci, dlatego też stworzenie nowoczesnego i szeroko dostępnego systemu opieki nad
najmłodszymi dziećmi stanowi jeden z priorytetów obecnego Kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Dzięki środkom pozyskanym z Unii Europejskiej od 19 stycznia 2023 r. realizowany jest
jeden z największych programów rozwoju żłobków w całej Europie. Mowa o programie
rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022–2029,
(zwanym dalej „programem”). Ostateczni odbiorcy wsparcia mogą otrzymać w jego ramach
dofinansowanie do tworzenia i funkcjonowania miejsc opieki. O dofinansowywanie mogą
ubiegać się podmioty zdolne tworzyć miejsca opieki zgodnie z ustawą o opiece nad dziećmi
w wieku do lat 32, tj.: jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby prawne
i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (w tym uczelnie
i współpracujące z nimi podmioty oraz pracodawcy).
Ze środków unijnych w kwocie 6,5 mld zł miejsca opieki tworzone będą do końca 2026 r.,
a utrzymywane do końca 2029 r. Program długofalowy na lata 2022-2029 integruje środki
europejskie – środki z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) ze
środkami programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) finansowanego
ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach perspektywy finansowej
2 Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (DZ.U. z 2025, poz.798).
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2021-2027, a także środki budżetu państwa. Wysokość dofinansowania na tworzenie miejsc
opieki dla jednostek samorządu terytorialnego wynosi do 57 528 zł bez VAT na 1 miejsce
opieki, a dla pozostałych podmiotów 12 410 zł z VAT. Niezależnie od tego, jaki podmiot
utworzy miejsca, przez okres 36 miesięcy będzie otrzymywał środki na utrzymanie w kwocie
836 zł miesięcznie na 1 miejsce, celem zmniejszenia opłat ponoszonych przez rodziców.
Pierwszeństwo w uzyskaniu środków mają gminy. Program ma na celu utworzenie 102,5 tys.
(47,5 tys. z KPO i 55 tys. z FERS) miejsc opieki do końca 2026 r., a następnie utrzymanie ich
funkcjonowania do końca 2029 r.
Według danych pozyskanych z Rejestru Żłobków na dzień 31 maja br. rodzice mogą już dziś
korzystać z 19 865 miejsc opieki utworzonych i utrzymywanych w ramach programu
Aktywny Maluch 2022-2029. Łączna liczba dostępnych 31 maja 2025 r. miejsc opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 wynosiła 254 114. Miejsca te oferowało 8 734 instytucji. Dla
porównania, w grudniu 2023 r., liczba miejsc w instytucjach opieki nad małymi dziećmi
wynosiła ok. 226 tys. Liczba miejsc opieki, w tym tych utworzonych w ramach Programu
Aktywny Maluch 2022-2029, zwiększa się systematycznie.
Według stanu na 31 maja br. liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna forma
instytucjonalnej opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 wynosi 883, podczas gdy w grudniu
2023 r. było ich 1105.
Poziom użłobkowienia, tj. liczba dzieci w wieku od 1 do 2 lat objętych opieką instytucjonalną
wynosiła na ten dzień 44%.
Celem działań Rządu jest udostępnienie Polkom i Polakom, do 31 grudnia 2026r., łącznie ok.
320 tys. miejsc opieki dla najmłodszych dzieci. Wartością minimalną założoną dla programu
Aktywny Maluch jest osiągniecie poziomu 315 tys. miejsc w żłobku (program zakłada
zamykanie części miejsc żłobkowych niespełniających standardu jakości po 2026 r., kiedy
zaczną obowiązywać wyższe standardy jakości). Celem programu jest ponadto wytworzenie
w rodzicach i potencjalnych rodzicach pewności, że decydując się na pierwsze i kolejne
dziecko mogą liczyć na wsparcie ze strony państwa.
Informuję, że 11 marca br. rozstrzygnięto nabór do rządowego programu wspierającego
rozwój instytucji opieki dla dzieci w wieku do lat 3, pn.: „Resortowy program rozwoju
instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie 2025”,
którego pierwszą edycję przeprowadzono w 2024 r.
W czerwcu br. ogłoszono nabór do kolejnej edycji programu, aby wspomóc gminy, które do
tej pory pozbawione były instytucji opieki nad małymi dziećmi w tworzeniu takich placówek
na ich terenie.
W wyniku wyżej opisanych działań, od grudnia 2023 r., liczba dostępnych instytucji oraz
miejsc opieki sukcesywnie się zwiększa. Działania Rządu realizowane głównie poprzez
świadczenia „Aktywny rodzic” oraz programy rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku
do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 oraz Aktywny Dzienny Opiekun umożliwiające
tworzenie nowych, szeroko dostępnych miejsc opieki w całej Polsce pośrednio poprawiają
sytuację bytową polskich rodzin, stwarzając przyjazne i bezpieczne warunki do życia
i wychowywania dzieci.
Odnośnie pytań nr 3 i 4 informuję, że planowana dotacja z budżetu państwa do Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych w 2024 r. określona została na poziomie 72 701 864 zł3, zaś
wykonanie planu finansowego FUS w 2024 r. w zakresie dotacji z budżetu państwa wyniosło
3 Kwota wynikająca z ustawy budżetowej na 2024 r.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
64 701 864 zł4. Planowana w ustawie budżetowej na rok 2025 dotacja z budżetu państwa do
FUS wynosi 81 371 392 zł..
Informuję, że decyzja dotycząca wysokości dotacji z budżetu państwa do Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych należy do właściwości Ministra Finansów, który opracowuje plany
finansowe państwa w oparciu o wskaźniki makroekonomiczne oraz inne dane. Wszelkie
pytania w tym przedmiocie należy zatem kierować do niego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
4 Opracowanie ZUS.
-- 4 of 4 --