Interpelacja w sprawie zagrożenia wtargnięciem wirusa pryszczycy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10046
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zagrożenia wtargnięciem wirusa pryszczycy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do poważnego zagrożenia wtargnięciem wirusa pryszczycy na terytorium RP oraz do wysokości potencjalnych strat związanych z takim zdarzeniem, a sygnalizowanych podczas wczorajszego posiedzenia sejmowej podkomisji w zakresie rolnictwa, zwracam się z wnioskiem o udzielenie następujących informacji:
Jakie są szacunki ministerstwa na temat bezpośrednich kosztów związanych z wystąpieniem ogniska pryszczycy na terenie RP?
Jakie są szacowane koszty dzienne związane z wstrzymaniem handlu z innymi państwami członkowskimi UE w okresie od notyfikacji ogniska do momentu wydania właściwej decyzji wykonawczej KE dot. regionalizacji choroby?
Jakie są szacowane koszty dzienne wstrzymania obrotu zwierzętami i produktami z gatunków wrażliwych z krajami trzecimi w przypadku wystąpienia ogniska pryszczycy w RP?
Jaka rezerwa budżetowa na wypadek wystąpienia ogniska pryszczycy w RP została zabezpieczona na rok 2025 i jakie środki zostaną przesunięte w przypadku zużytkowania całości zabezpieczonych funduszy?
Z którego roku pochodzą plany na wypadek wystąpienia pryszczycy w RP - krajowy i wojewódzkie, jakie podmioty brały udział w ich tworzeniu i czy podlegają one aktualizacji?
W jaki sposób organy państwa rozwiążą problem niedoborów kadrowych w przypadku wystąpienia ogniska pryszczycy w RP?
Czy Polska posiada bądź tworzy zasoby właściwej dla serotypu występującego na Węgrzech i Słowacji szczepionki, w ilościach wystarczających dla zabezpieczenie stad objętych ochroną zasobów genetycznych, zwierząt o wybitnej wartości hodowlanej i kolekcji w ogrodach zoologicznych?
Czy przygotowano prawną procedurę wdrożenia szczepień interwencyjnych?
Czy przygotowano finansową analizę porównawczą dla trzech głównych sposobów zwalczania pryszczycy, tj. wybijania, wybijania powiązanego ze szczepieniem i ubojem zwierząt zaszczepionych i wybijania zwierząt w ognisku powiązanego ze szczepieniem zwierząt dookoła ogniska bez ich ubijania?
Jednocześnie wnoszę o przekazanie aktualnych planów gotowości na wypadek wystąpienia pryszczycy - planu krajowego i planów dla poszczególnych województw.
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11532 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 27 czerwca 2025 r.
Znak sprawy: DŻW.zch.058.19.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 10046 w sprawie zagrożenia wtargnięciem wirusa pryszczycy
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10046 Pana Przemysława Wiplera Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej z 9 czerwca 2025 r. w sprawie zagrożenia wtargnięciem
wirusa pryszczycy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uprzejmie informuję, co
następuje.
Ad 1-3 „Jakie są szacunki Ministerstwa na temat bezpośrednich kosztów związanych z
wystąpieniem ogniska pryszczycy na terenie RP?”, „Jakie są szacowane koszty dzienne
związane z wstrzymaniem handlu z innymi państwami członkowskimi UE w okresie od
notyfikacji ogniska do momentu wydania właściwej decyzji wykonawczej KE dot.
regionalizacji choroby?”, „Jakie są szacowane koszty dzienne wstrzymania obrotu
zwierzętami i produktami z gatunków wrażliwych z krajami trzecimi w przypadku
wystąpienia ogniska pryszczycy w RP?”
W Polsce nie ma pryszczycy, nie ma też przypadków podejrzeń tej choroby. Ostatnie
ognisko pryszczycy potwierdzono 17 kwietnia 2025 r. na Węgrzech i aktualnie sytuacja
epidemiologiczna na terytorium UE jest stabilna. Niemniej służby weterynaryjne na
bieżąco monitorują sytuację epidemiologiczną.
-- 1 of 6 --
W związku z tym, że w Polsce ognisk pryszczycy nie notowano od 1971 r. nie zaistniały
okoliczności umożliwiające rzeczywiste oszacowanie kosztów ich wystąpienia. Z kolei
szacowanie potencjalnych kosztów związanych z wystąpieniem ogniska pryszczycy na
danym terenie oraz wynikających z konieczności wstrzymania handlu z innymi
państwami członkowskimi Unii Europejskiej (UE) i państw trzecich jest niezwykle trudne
do zrealizowania. Wynika to przede wszystkim z nieprzewidywalnego kierunku i zakresu
rozwoju choroby. Zasięg, tempo rozprzestrzeniania i kierunki rozwoju choroby mogą się
znacząco różnić w zależności od wielu czynników, takich jak lokalizacja ogniska, gęstość
populacji zwierząt gospodarskich czy źródło zakażenia. Z tych powodów nie jest
aktualnie możliwe precyzyjne oszacowanie kosztów, o których mowa w przedmiotowej
interpelacji.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że koszty wybuchu tej choroby w Wielkiej Brytanii
w 2007 r., gdzie w ciągu trwającej 4 miesiące epizootii, w ramach zwalczania choroby
wybito 2160 sztuk zwierząt podatnych w 10 gospodarstwach, oszacowano na ok 200
mln USD, a koszty zwalczania pryszczycy w Wielkiej Brytanii w 2001 r. wyniosły
wówczas ponad 8 mld funtów brytyjskich. Z kolei same weterynaryjne koszty
zwalczania pryszczycy w Bułgarii, gdzie potwierdzono w 2011 r. łącznie 44 ogniska tej
choroby, wyniosły ok. 9 mln euro. Ministerstwo nie dysponuje przy tym aktualnie
danymi na temat kosztów wystąpienia tej choroby w Niemczech, na Węgrzech i
Słowacji, gdzie w 2025 r. odnotowano łącznie 12 ognisk pryszczycy.
Ad 4 „Jaka rezerwa budżetowa na wypadek wystąpienia ogniska pryszczycy w RP
została zabezpieczona na rok 2025 i jakie środki zostaną przesunięte w przypadku
zużytkowania całości zabezpieczonych funduszy?”
Środki na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt (bez wyodrębniania poszczególnych
jednostek chorobowych, w tym pryszczycy), prewencję oraz na odszkodowania dla
rolników są planowane łącznie w ramach rezerwy celowej (część 83 poz. 12). Łączna
kwota przewidziana w ustawie budżetowej na rok 2025 to 547 768 tys. zł.
Środki te przeznaczone są m.in. na:
zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt (w tym realizację programów zwalczania),
monitoring pozostałości chemicznych i biologicznych w tkankach zwierząt,
produktach pochodzenia zwierzęcego i paszach,
-- 2 of 6 --
finansowanie zadań zleconych przez Komisję Europejską,
dofinansowanie kosztów realizacji zadań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym
wypłaty wynagrodzeń dla lekarzy wyznaczonych na podstawie art. 16 ustawy o
Inspekcji Weterynaryjnej (1).
Dodatkowe środki pochodzą również z części 85 – budżetów wojewodów (dział 010 –
rolnictwo i łowiectwo, rozdział 01022 – zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt oraz
badania monitoringowe pozostałości chemicznych i biologicznych). W ustawie
budżetowej na rok 2025 przewidziano w tym rozdziale kwotę 373 990 tys. zł.
W związku z sytuacją epidemiologiczną w 2025 r. dokonano także przesunięcia części
środków z rezerwy celowej poz. 18 („Dofinansowanie zadań w obszarze rolnictwa, w
tym na pomoc dla poszkodowanych w związku z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk
atmosferycznych”) przeznaczając je na realizację zadań związanych ze zwalczaniem
chorób zakaźnych zwierząt na łączną kwotę 642 000 tys. zł.
Ad 5 „Z którego roku pochodzą plany gotowości na wypadek wystąpienia pryszczycy
w RP - krajowy i wojewódzkie, jakie podmioty brały udział w ich tworzeniu i czy
podlegają one aktualizacji?”
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (2) organy Inspekcji Weterynaryjnej muszą posiadać i
aktualizować plany gotowości zwalczania poszczególnych chorób zakaźnych zwierząt,
które zawierają m.in. :
wykaz aktów prawnych dotyczących zwalczania choroby zakaźnej zwierząt;
opis choroby zakaźnej zwierząt;
określenie sposobu i źródeł finansowania zwalczania choroby zakaźnej zwierząt;
określenie struktury i organizacji zespołów kryzysowych powiatowego lekarza
weterynarii, wojewódzkiego lekarza weterynarii i Głównego Lekarza
Weterynarii;
określenie zadań dotyczących zwalczania choroby zakaźnej zwierząt oraz
organów, jednostek organizacyjnych i innych podmiotów odpowiedzialnych za
realizację tych zadań.
-- 3 of 6 --
Takie plany zostały opracowane przez zespół złożony z pracowników Inspekcji
Weterynaryjnej wszystkich szczebli. Aktualnie Główny Lekarz Weterynarii pracuje nad
nowelizacją planów gotowości w oparciu o przepisy Prawa o zdrowiu zwierząt (3).
Ad 6 „W jaki sposób organy Państwa rozwiążą problem niedoborów kadrowych w
przypadku wystąpienia ogniska pryszczycy w RP?”
W przypadku wystąpienia ogniska pryszczycy w Rzeczypospolitej Polskiej organy
Inspekcji Weterynaryjnej mogą wykorzystywać do rozwiązywania problemów
niedoborów kadrowych rozwiązania prawne przewidziane w przepisach art. 16 i 18
ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (1).
Zgodnie z art. 16 ww. ustawy, jeżeli powiatowy lekarz weterynarii z przyczyn
finansowych lub organizacyjnych nie jest w stanie wykonać ustawowych zadań
Inspekcji, może wyznaczać na czas określony lekarzy weterynarii niebędących
pracownikami Inspekcji, w tym lekarzy weterynarii świadczących usługi weterynaryjne
w ramach zakładu leczniczego dla zwierząt do wykonywania wymienionych w tym
artykule czynności.
System wyznaczeń może dotyczyć także innych osób niebędących pracownikami
Inspekcji, które spełniają wymagania w zakresie posiadania odpowiednich kwalifikacji
(wyznaczenia do czynności pomocniczych), a także lekarzy weterynarii zatrudnionych w
Inspekcji, jednakże niebędących pracownikami kierowanego przez wyznaczającego
powiatowego lekarza weterynarii. Wyznaczenie do wykonania czynności następuje w
drodze decyzji administracyjnej powiatowego lekarza weterynarii określającej rodzaj i
zakres czynności przekazanych do wykonania, a wykonywanie tych czynności następuje
po zawarciu przez powiatowego lekarza weterynarii z tymi osobami umowy określającej
zakres, terminy i miejsce wykonywania czynności, wysokość wynagrodzenia za ich
wykonanie oraz termin płatności.
Z kolei art. 18 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej (1) stanowi, że organ Inspekcji
Weterynaryjnej, w przypadku stwierdzenia zagrożenia epizootycznego lub zagrożenia
bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego lub w przypadku gdy jest to
niezbędne ze względu na ochronę zdrowia publicznego albo dla zabezpieczenia
gospodarki narodowej przed poważnymi stratami, nakazuje, w drodze decyzji
-- 4 of 6 --
administracyjnej, lekarzowi weterynarii wykonywanie czynności koniecznych do
likwidacji tego zagrożenia.
Dotyczy to zarówno lekarzy weterynarii zatrudnionych w Inspekcji, jak również
wykonujących zawód w ramach wolnej praktyki.
Dzięki tym mechanizmom Inspekcja Weterynaryjna może mobilizować dodatkowy
personel i zasoby, aby bardziej elastycznie zarządzać sytuacjami kryzysowymi
związanymi m. in. z zagrożeniami epidemiologicznymi.
Ad 7 „Czy Polska posiada bądź tworzy zasoby właściwej dla serotypu występującego
na Węgrzech i Słowacji szczepionki, w ilościach wystarczających dla zabezpieczenie
stad objętych ochroną zasobów genetycznych, zwierząt o wybitnej wartości
hodowlanej i kolekcji w ogrodach zoologicznych?”
Polska nie posiada krajowego banku szczepionki przeciwko pryszczycy. Państwa
członkowskie UE mają przy tym możliwość otrzymania szczepionki z Europejskiego
Banku Szczepionek.
Aktualnie Polska jest krajem wolnym od pryszczycy. W przypadku wystąpienia ww.
jednostki chorobowej na terytorium Polski, po uzyskaniu wyniku badania serologicznego
pozwalającego na określenie stereotypu wirusa oraz podjęciu decyzji o konieczności
realizacji szczepień interwencyjnych, do kraju sprowadzona zostanie bezzwłocznie
właściwa ilość szczepionki.
Ad 8 „Czy przygotowano prawną procedurę wdrożenia szczepień interwencyjnych?”
Mając na względzie sytuację w zakresie występowania pryszczycy w krajach ościennych
podjęte zostały zarówno działania zabezpieczające Polskę przed wybuchem choroby, jak
również przygotowane zostały właściwe procedury postępowania w sytuacji jej
wystąpienia, w tym procedura pozyskania rezerw szczepionek, które mogłyby być
wykorzystane do przeprowadzania szczepień wygaszających (interwencyjnych) w
ognisku choroby.
Ad 9 „Czy przygotowano finansową analizę porównawczą dla trzech głównych
sposobów zwalczania pryszczycy tj. wybijania, wybijania powiązanego ze szczepieniem
-- 5 of 6 --
i ubojem zwierząt zaszczepionych i wybijania zwierząt w ognisku powiązanego ze
szczepieniem zwierząt dookoła ogniska bez ich ubijania?
Aktualnie rozpatrując kwestię użycia szczepionki przeciwko pryszczycy nie bierze się
pod uwagę wykonywania szczepień wokół ogniska bez uśmiercenia zwierząt
zaszczepionych. Podobne zasady przyjęły wszystkie państwa członkowskie UE, w
których w 2025 r. wystąpiła pryszczyca.
Wynika to z faktu, że w takich przypadkach odzyskanie statusu kraju wolnego od
pryszczycy jest w znaczący sposób utrudnione i długotrwałe, co może powodować duże
problemy w handlu wewnątrzunijnym i eksporcie do krajów trzecich.
Użycie szczepionki w ognisku przed zabiciem zwierząt jest stosowane jedynie w
przypadku, gdy proces uśmiercania i wielkość stada nie pozwalają na szybką likwidację
takiego ogniska. W tej sytuacji szczepienia mają na celu spowolnienie rozwoju choroby.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2024 r.
poz. 12).
(2) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075, z późn. zm).
(3) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca
2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające
niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt („Prawo o zdrowiu zwierząt”) (Dz.
Urz. UE L 174 z 03.06.2020, str. 64, z późn. zm.)(Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2016,
str. 1, z późn. zm.).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --