Interpelacja nr 10045
Interpelacja w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia boreliozy w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Obrona i Bezpieczeństwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia boreliozy w Polsce
Interpelacja nr 10045
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia boreliozy w Polsce
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowni Państwo,
borelioza, będąca najczęstszą chorobą odkleszczową w Polsce, stanowi rosnące wyzwanie zdrowotne i społeczne. W ostatnich latach obserwujemy znaczny wzrost liczby przypadków zachorowań, zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich. Mimo to, system ochrony zdrowia nadal nie zapewnia kompleksowej, skutecznej i łatwo dostępnej opieki nad pacjentami z podejrzeniem lub rozpoznaniem tej choroby.
Pacjenci często skarżą się na:
opóźnioną diagnostykę boreliozy i innych chorób odkleszczowych,
ograniczony dostęp do wiarygodnych i refundowanych testów diagnostycznych,
trudności w uzyskaniu kontynuacji leczenia w przypadkach przewlekłych lub nawrotowych,
brak specjalistycznych poradni działających w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia,
brak dostępu do wiarygodnych testów (szczególnie refundowanych),
trudności w uzyskaniu dłuższego leczenia w przypadku utrzymujących się objawów,
brak poradni wyspecjalizowanych w leczeniu chorób odkleszczowych działających w ramach NFZ.
W związku z powyższym, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie ogólnopolskiego programu profilaktyki, wczesnej diagnostyki i leczenia boreliozy? Jeżeli tak, to w jakim terminie?
Czy resort zdrowia przewiduje rozszerzenie zakresu refundowanych badań diagnostycznych w kierunku boreliozy (np. Western Blot) oraz testów molekularnych (np. PCR)? Obecnie lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) nie ma możliwości wystawienia skierowania na refundowane badania wykrywające boreliozę, czy planowane są zmiany w tym zakresie?
Czy rozważane jest utworzenie w Polsce sieci wyspecjalizowanych ośrodków diagnostyki i leczenia chorób odkleszczowych, dostępnych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?
Jakie działania informacyjne i edukacyjne są obecnie prowadzone lub planowane przez Ministerstwo Zdrowia, zarówno wśród społeczeństwa, jak i w środowisku medycznym, w celu poprawy wiedzy na temat objawów, diagnostyki i leczenia boreliozy?
Czy prowadzone są prace nad zmianą podejścia do leczenia tzw. zespołu pokleszczowego (PTLDS - Post-Treatment Lyme Disease Syndrome) oraz zapewnieniem systemowej opieki nad pacjentami cierpiącymi na jego objawy?
Ze względu na rosnącą liczbę pacjentów, jak i zgłaszane przez środowiska medyczne i organizacje pacjenckie problemy, uprzejmie proszę o pilne pochylenie się nad tą sprawą.
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 10045
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy diagnostyki i leczenia boreliozy w Polsce
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowni Państwo,
borelioza, będąca najczęstszą chorobą odkleszczową w Polsce, stanowi rosnące wyzwanie zdrowotne i społeczne. W ostatnich latach obserwujemy znaczny wzrost liczby przypadków zachorowań, zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich. Mimo to, system ochrony zdrowia nadal nie zapewnia kompleksowej, skutecznej i łatwo dostępnej opieki nad pacjentami z podejrzeniem lub rozpoznaniem tej choroby.
Pacjenci często skarżą się na:
opóźnioną diagnostykę boreliozy i innych chorób odkleszczowych,
ograniczony dostęp do wiarygodnych i refundowanych testów diagnostycznych,
trudności w uzyskaniu kontynuacji leczenia w przypadkach przewlekłych lub nawrotowych,
brak specjalistycznych poradni działających w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia,
brak dostępu do wiarygodnych testów (szczególnie refundowanych),
trudności w uzyskaniu dłuższego leczenia w przypadku utrzymujących się objawów,
brak poradni wyspecjalizowanych w leczeniu chorób odkleszczowych działających w ramach NFZ.
W związku z powyższym, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie ogólnopolskiego programu profilaktyki, wczesnej diagnostyki i leczenia boreliozy? Jeżeli tak, to w jakim terminie?
Czy resort zdrowia przewiduje rozszerzenie zakresu refundowanych badań diagnostycznych w kierunku boreliozy (np. Western Blot) oraz testów molekularnych (np. PCR)? Obecnie lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) nie ma możliwości wystawienia skierowania na refundowane badania wykrywające boreliozę, czy planowane są zmiany w tym zakresie?
Czy rozważane jest utworzenie w Polsce sieci wyspecjalizowanych ośrodków diagnostyki i leczenia chorób odkleszczowych, dostępnych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia?
Jakie działania informacyjne i edukacyjne są obecnie prowadzone lub planowane przez Ministerstwo Zdrowia, zarówno wśród społeczeństwa, jak i w środowisku medycznym, w celu poprawy wiedzy na temat objawów, diagnostyki i leczenia boreliozy?
Czy prowadzone są prace nad zmianą podejścia do leczenia tzw. zespołu pokleszczowego (PTLDS - Post-Treatment Lyme Disease Syndrome) oraz zapewnieniem systemowej opieki nad pacjentami cierpiącymi na jego objawy?
Ze względu na rosnącą liczbę pacjentów, jak i zgłaszane przez środowiska medyczne i organizacje pacjenckie problemy, uprzejmie proszę o pilne pochylenie się nad tą sprawą.
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10878 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.742.50.2025.MGL
Warszawa, 25 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10045 z dnia 9 czerwca 2025 r. w sprawie poprawy
diagnostyki i leczenia boreliozy w Polsce, przekazaną przez Panią Urszulę Nowogórską
Posła na Sejm RP, uprzejmie informuję.
Odpowiadając na pytanie nr 1, należy wskazać, że różnorodność gatunków i szczepów
krętków Borrelia burgdorferi stwarza problemy z wyprodukowaniem skutecznej
szczepionki przeciwko boreliozie.
W ramach profilaktyki boreliozy zaleca się unikanie ekspozycji na kleszcze poprzez
stosowanie repelentów (środków odstraszających kleszcze) podczas przebywania w
miejscach o dużej aktywności kleszczy, a w przypadku zaatakowania przez kleszcza –
szybkie jego usunięcie z powierzchni ciała. Zakażenie krętkami Borrelia burgdorferi
wymaga co najmniej 24 godzinnego kontaktu z zakażonym kleszczem wkłutym w ciało,
a ryzyko wprowadzenia Borrelia burgdorferi do krwi rośnie wraz z czasem trwania
kontaktu. Z tego powodu szybkie i prawidłowe usunięcie kleszcza jest najskuteczniejszą
formą profilaktyki. Podczas przebywania na terenach leśnych lub w ich pobliżu zaleca się
noszenie ubrania zasłaniającego ręce i nogi (koszule z długim rękawem, spodnie
wpuszczone w skarpety). Odzież powinna być koloru jasnego, ponieważ wtedy łatwiej
można zauważyć kleszcza i go usunąć. Odkryte części ciała i ubranie należy spryskać
repelentem. W handlu dostępna jest szeroka gama preparatów przeciwko kleszczom
mających postać, aerozolu, kremu, żelu, emulsji. Przed zastosowaniem takiego preparatu
należy zapoznać się z zaleceniami producenta. Podczas przebywania wielogodzinnego na
obszarze leśnym może być konieczna dodatkowa aplikacja repelentu. Ważne jest by po
powrocie z terenów leśnych dokładnie obejrzeć całe ciało, najlepiej przy pomocy szkła
powiększającego i w przypadku zauważenia kleszcza – prawidłowo go usunąć. Wskazana
jest gorąca kąpiel ze szczotkowaniem ciała w celu ewentualnego usunięcia bardzo małych
rozmiarów larw kleszcza (często niewidocznych gołym okiem).
W przypadku pokłucia przez kleszcze należy dokładnie obserwować miejsce, w którym
zauważono kleszcza, czy nie pojawia się zmiana skórna w postaci rumienia. Jeśli taka
zmiana zostanie zauważona, należy o tym poinformować lekarza pierwszego kontaktu,
który wskaże dalszą ścieżkę diagnostyki i leczenia, odpowiednio do wskazań medycznych.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Odpowiadając na pytanie 2, uprzejmie informuję, że na podstawie uzyskanej opinii
ekspertów w dziedzinie chorób zakaźnych, należy wskazać, że symptomatologia boreliozy
jest wysoce różnorodna i choroba może przybierać kilka postaci w zależności od zajętego
narządu lub układu. Z tego względu właściwa diagnostyka jest kluczowa dla rozpoznawania
i leczenia boreliozy. Prawidłowa diagnostyka opiera się na schemacie dwuetapowym, czyli
wykonaniu dwóch testów laboratoryjnych, z których pierwszy charakteryzuje wysoka
czułość, drugi zaś – wysoka swoistość. Taki schemat diagnostyki jest rekomendowany przez
Unię Europejską (na podstawie zaleceń ekspertów europejskich zajmujących się boreliozą) i
stanowi jedyną, wiarygodną metodę rozpoznania boreliozy. Podjęcie właściwego leczenia
polega na stosowaniu antybiotykoterapii, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi wyboru
preparatu, dawkowania i czasu leczenia z jednoczesną kontrolą zastosowanej terapii za
pomocą badań poziomu przeciwciał klasy IgM oraz IgG oraz właściwą interpretacją
otrzymanych wyników. Obowiązujące wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla
boreliozy – opracowane zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz zasadami Evidence-
Based Medicine – dostępne są w licznych opracowaniach publikowanych w recenzowanych
medycznych czasopismach naukowych. W Polsce rekomendacje diagnostyki i leczenia
Boreliozy z Lyme, opracowane przez Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy
Chorób Zakaźnych (PTEiLChZ) istnieją od wielu lat i są stosowane przez lekarzy. Obecnie,
zespół ekspertów i doświadczonych lekarzy pracuje nad kolejną wersją rekomendacji
diagnostyki i leczenia boreliozy z Lyme. Minister Zdrowia rekomenduje do stosowania
zalecenia ekspertów z PTEiLChZ, oparte na aktualnej wiedzy medycznej.
Jak wynika z opinii konsultanta krajowego w dziedzinie chorób zakaźnych aktualnie nie jest
zasadnym włączenie testów przesiewowych w kierunku borrelia bourgdorferi do koszyka
świadczeń lekarzy POZ, między innymi ze względu na opóźnienie serokonwersji (pojawiania
się przeciwciał) w przypadku objawów boreliozy wczesnej zlokalizowanej.
Należy podkreślić, że problematyka powiększenia katalogu badań wykonywanych na
zlecenie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) o badania wykrywające
przeciwciała boreliozy była przedmiotem analizy w Ministerstwie Zdrowia oraz Agencji
Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), której rezultaty zostały
zamieszczone w opracowaniu pt. Ocena zasadności wprowadzenia do badań
diagnostycznych zlecanych przez POZ badanie poziomu ferrytyny i poziomu witaminy D-
25-OH oraz badania dotyczącego wykrywania przeciwciał przeciwko boreliozie.
Eksperci zajęli stanowisko, że brak jest uzasadnienia wykonywania takich oznaczeń w
przypadku braku objawów klinicznych (nawet w grupach ryzyka) oraz wskazywali na
konieczność prowadzenia dwustopniowej diagnostyki u osób z objawami klinicznymi lub
potwierdzoną ekspozycją na kleszcze (podejrzeniem boreliozy). Zwracali również uwagę na
ewentualne szkodliwe działania (w przypadku realizacji badań w POZ), m.in. na:
ryzyko błędnego rozpoznania (wzrost rozpoznań fałszywie dodatnich),
wysokie prawdopodobieństwo zastosowania zbędnej antybiotykoterapii (co
doprowadzi do selekcjonowania szczepów opornych),
nadmierne obciążenie budżetu państwa (dublowanie badań, leczenie powikłań
uporczywej antybiotykoterapii).
Jednocześnie, zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy
Chorób Zakaźnych wystąpienie typowego rumienia wędrującego po pokłuciu przez
kleszcza nie wymaga diagnostyki laboratoryjnej (wykonywania badań serologicznych)
natomiast jest wskazaniem do natychmiastowej antybiotykoterapii. Tym samym nie są
planowane zmiany systemowe w omawianym zakresie.
Odpowiadając na pytanie 3, uprzejmie informuję, że pacjenci mają dostęp do świadczeń
gwarantowanych w poszczególnych zakresach obejmujących m.in. diagnostykę i leczenie
chorób odkleszczowych, dla których Minister Zdrowia zgodnie z rozporządzeniami w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu m.in. ambulatoryjnej opieki specjalistycznej,
leczenia szpitalnego, rehabilitacji leczniczej, dla których określił zarówno minimalne
warunki realizacji oraz szczegółowe wykazy świadczeń scharakteryzowanych procedurami
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi oraz badaniami diagnostycznymi wraz ze
wskazaniem leków lub wyrobów medycznych w zakresie niezbędnym do wykonania
świadczeń gwarantowanych. Wobec powyższego, uprzejmie informuję, że obecnie nie są
prowadzone jak i nie są planowane w najbliższym czasie prace związane ze zmianami
systemowymi mającymi na celu utworzenie sieci wyspecjalizowanych ośrodków
diagnostyki i leczenia chorób odkleszczowych. Decyzję o sposobie leczenia każdorazowo
podejmuje lekarz prowadzący leczenie, który powinien poinformować świadczeniobiorcę
o dostępnych metodach diagnostyczno – terapeutycznych, biorąc pod uwagę aktualny stan
zdrowia pacjenta, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Odpowiadając na pytanie 4 dotyczące prowadzonych działań informacyjnych i
edukacyjnych w celu poprawy wiedzy na temat objawów, diagnostyki i leczenia boreliozy,
uprzejmie informuję, że w ramach realizacji umowy nr 6/20/85195/NPZ/2021/793/1234
zawartej z Instytutem Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie, w zakresie zadania nr
2 pn. „Podejmowanie inicjatyw na rzecz profilaktyki chorób zawodowych i związanych
z pracą, w tym u żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oraz wzmocnienie zdrowia
pracujących” wynikającego z Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025, w
ramach Celu Operacyjnego nr 4: Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne, prowadzone są
działania edukacyjne i informacyjne ukierunkowane na choroby odkleszczowe, w tym na
boreliozę z Lyme. Wśród realizowanych działań upowszechniana jest wiedza na temat
gatunków i stadiów rozwojowych kleszczy występujących w Polsce patogenów przez nie
przenoszonych, a także stopnia zakażenia kleszczy usuniętych ze skóry bakteriami Borrelia.
Ponadto, upowszechniane są wyniki badań kleszczy usuniętych ze skóry osób
pokłutych w trakcie lub po zakończeniu żerowania, przeprowadzonych pod kątem
obecności fragmentów DNA krętków Borrelia burgdorferi wywołujących boreliozę.
Badania te wykonywane są metodami biologii molekularnej w Zakładzie Biologicznych
Szkodliwości Zdrowotnych i Parazytologii Instytutu Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w
Lublinie. Jednocześnie w ramach realizacji przedmiotowych działań prowadzone są
spotkania w formie seminariów i warsztatów dla personelu medycznego oraz wszystkich
innych osób zawodowo związanych ze środowiskiem kadr medycznych. Celem spotkań jest
podnoszenie kwalifikacji personelu medycznego w zakresie narażenia na choroby
odkleszczowe, zwiększanie umiejętności rozpoznawania i prawidłowego usuwania kleszczy
ze skóry osób pokłutych, a także udzielania porad dotyczących prawidłowego
postępowania diagnostyczno - terapeutycznego wobec osób pokłutych przez kleszcza.
Jednocześnie w ramach popularyzacji wiedzy na temat ryzyka zdrowotnego wynikającego z
zagrożeń fizycznych, chemicznych i biologicznych w środowisku zewnętrznym, miejscu
pracy, zamieszkania, rekreacji oraz nauki przygotowano platformę szkoleniową
https://npz-szkolenia.imw.lublin.pl/
Zamieszczone na platformie kursy dotyczą m.in. chorób odkleszczowych, w tym boreliozy z
Lyme, które są bezpłatne i dostępne dla wszystkich osób zainteresowanych tematyką
zagrożeń związanych z chorobami odkleszczowymi.
W nawiązaniu do pytania 5 dotyczącego ewentualnej zmiany podejścia do leczenia tzw.
zespołu pokleszczowego (PTLDS – Post-Treatment Lyme Disease Syndrome), uprzejmie
informuję, że Minister Zdrowia zwrócił się o opinię do konsultanta krajowego w dziedzinie
chorób zakaźnych, eksperta w zakresie schematów leczenia boreliozy w oparciu o
obowiązujące wytyczne postępowania diagnostyczno-leczniczego w omawianym zakresie.
Tym samym odpowiedź w tym zakresie zostanie uzupełniona niezwłocznie po uzyskaniu
opinii Pana Profesora.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.742.50.2025.MGL
Warszawa, 25 lipca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10045 z dnia 9 czerwca 2025 r. w sprawie poprawy
diagnostyki i leczenia boreliozy w Polsce, przekazaną przez Panią Urszulę Nowogórską
Posła na Sejm RP, uprzejmie informuję.
Odpowiadając na pytanie nr 1, należy wskazać, że różnorodność gatunków i szczepów
krętków Borrelia burgdorferi stwarza problemy z wyprodukowaniem skutecznej
szczepionki przeciwko boreliozie.
W ramach profilaktyki boreliozy zaleca się unikanie ekspozycji na kleszcze poprzez
stosowanie repelentów (środków odstraszających kleszcze) podczas przebywania w
miejscach o dużej aktywności kleszczy, a w przypadku zaatakowania przez kleszcza –
szybkie jego usunięcie z powierzchni ciała. Zakażenie krętkami Borrelia burgdorferi
wymaga co najmniej 24 godzinnego kontaktu z zakażonym kleszczem wkłutym w ciało,
a ryzyko wprowadzenia Borrelia burgdorferi do krwi rośnie wraz z czasem trwania
kontaktu. Z tego powodu szybkie i prawidłowe usunięcie kleszcza jest najskuteczniejszą
formą profilaktyki. Podczas przebywania na terenach leśnych lub w ich pobliżu zaleca się
noszenie ubrania zasłaniającego ręce i nogi (koszule z długim rękawem, spodnie
wpuszczone w skarpety). Odzież powinna być koloru jasnego, ponieważ wtedy łatwiej
można zauważyć kleszcza i go usunąć. Odkryte części ciała i ubranie należy spryskać
repelentem. W handlu dostępna jest szeroka gama preparatów przeciwko kleszczom
mających postać, aerozolu, kremu, żelu, emulsji. Przed zastosowaniem takiego preparatu
należy zapoznać się z zaleceniami producenta. Podczas przebywania wielogodzinnego na
obszarze leśnym może być konieczna dodatkowa aplikacja repelentu. Ważne jest by po
powrocie z terenów leśnych dokładnie obejrzeć całe ciało, najlepiej przy pomocy szkła
powiększającego i w przypadku zauważenia kleszcza – prawidłowo go usunąć. Wskazana
jest gorąca kąpiel ze szczotkowaniem ciała w celu ewentualnego usunięcia bardzo małych
rozmiarów larw kleszcza (często niewidocznych gołym okiem).
W przypadku pokłucia przez kleszcze należy dokładnie obserwować miejsce, w którym
zauważono kleszcza, czy nie pojawia się zmiana skórna w postaci rumienia. Jeśli taka
zmiana zostanie zauważona, należy o tym poinformować lekarza pierwszego kontaktu,
który wskaże dalszą ścieżkę diagnostyki i leczenia, odpowiednio do wskazań medycznych.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Odpowiadając na pytanie 2, uprzejmie informuję, że na podstawie uzyskanej opinii
ekspertów w dziedzinie chorób zakaźnych, należy wskazać, że symptomatologia boreliozy
jest wysoce różnorodna i choroba może przybierać kilka postaci w zależności od zajętego
narządu lub układu. Z tego względu właściwa diagnostyka jest kluczowa dla rozpoznawania
i leczenia boreliozy. Prawidłowa diagnostyka opiera się na schemacie dwuetapowym, czyli
wykonaniu dwóch testów laboratoryjnych, z których pierwszy charakteryzuje wysoka
czułość, drugi zaś – wysoka swoistość. Taki schemat diagnostyki jest rekomendowany przez
Unię Europejską (na podstawie zaleceń ekspertów europejskich zajmujących się boreliozą) i
stanowi jedyną, wiarygodną metodę rozpoznania boreliozy. Podjęcie właściwego leczenia
polega na stosowaniu antybiotykoterapii, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi wyboru
preparatu, dawkowania i czasu leczenia z jednoczesną kontrolą zastosowanej terapii za
pomocą badań poziomu przeciwciał klasy IgM oraz IgG oraz właściwą interpretacją
otrzymanych wyników. Obowiązujące wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla
boreliozy – opracowane zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz zasadami Evidence-
Based Medicine – dostępne są w licznych opracowaniach publikowanych w recenzowanych
medycznych czasopismach naukowych. W Polsce rekomendacje diagnostyki i leczenia
Boreliozy z Lyme, opracowane przez Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy
Chorób Zakaźnych (PTEiLChZ) istnieją od wielu lat i są stosowane przez lekarzy. Obecnie,
zespół ekspertów i doświadczonych lekarzy pracuje nad kolejną wersją rekomendacji
diagnostyki i leczenia boreliozy z Lyme. Minister Zdrowia rekomenduje do stosowania
zalecenia ekspertów z PTEiLChZ, oparte na aktualnej wiedzy medycznej.
Jak wynika z opinii konsultanta krajowego w dziedzinie chorób zakaźnych aktualnie nie jest
zasadnym włączenie testów przesiewowych w kierunku borrelia bourgdorferi do koszyka
świadczeń lekarzy POZ, między innymi ze względu na opóźnienie serokonwersji (pojawiania
się przeciwciał) w przypadku objawów boreliozy wczesnej zlokalizowanej.
Należy podkreślić, że problematyka powiększenia katalogu badań wykonywanych na
zlecenie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) o badania wykrywające
przeciwciała boreliozy była przedmiotem analizy w Ministerstwie Zdrowia oraz Agencji
Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), której rezultaty zostały
zamieszczone w opracowaniu pt. Ocena zasadności wprowadzenia do badań
diagnostycznych zlecanych przez POZ badanie poziomu ferrytyny i poziomu witaminy D-
25-OH oraz badania dotyczącego wykrywania przeciwciał przeciwko boreliozie.
Eksperci zajęli stanowisko, że brak jest uzasadnienia wykonywania takich oznaczeń w
przypadku braku objawów klinicznych (nawet w grupach ryzyka) oraz wskazywali na
konieczność prowadzenia dwustopniowej diagnostyki u osób z objawami klinicznymi lub
potwierdzoną ekspozycją na kleszcze (podejrzeniem boreliozy). Zwracali również uwagę na
ewentualne szkodliwe działania (w przypadku realizacji badań w POZ), m.in. na:
ryzyko błędnego rozpoznania (wzrost rozpoznań fałszywie dodatnich),
wysokie prawdopodobieństwo zastosowania zbędnej antybiotykoterapii (co
doprowadzi do selekcjonowania szczepów opornych),
nadmierne obciążenie budżetu państwa (dublowanie badań, leczenie powikłań
uporczywej antybiotykoterapii).
Jednocześnie, zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy
Chorób Zakaźnych wystąpienie typowego rumienia wędrującego po pokłuciu przez
kleszcza nie wymaga diagnostyki laboratoryjnej (wykonywania badań serologicznych)
natomiast jest wskazaniem do natychmiastowej antybiotykoterapii. Tym samym nie są
planowane zmiany systemowe w omawianym zakresie.
Odpowiadając na pytanie 3, uprzejmie informuję, że pacjenci mają dostęp do świadczeń
gwarantowanych w poszczególnych zakresach obejmujących m.in. diagnostykę i leczenie
chorób odkleszczowych, dla których Minister Zdrowia zgodnie z rozporządzeniami w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu m.in. ambulatoryjnej opieki specjalistycznej,
leczenia szpitalnego, rehabilitacji leczniczej, dla których określił zarówno minimalne
warunki realizacji oraz szczegółowe wykazy świadczeń scharakteryzowanych procedurami
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
medycznymi, rozpoznaniami chorobowymi oraz badaniami diagnostycznymi wraz ze
wskazaniem leków lub wyrobów medycznych w zakresie niezbędnym do wykonania
świadczeń gwarantowanych. Wobec powyższego, uprzejmie informuję, że obecnie nie są
prowadzone jak i nie są planowane w najbliższym czasie prace związane ze zmianami
systemowymi mającymi na celu utworzenie sieci wyspecjalizowanych ośrodków
diagnostyki i leczenia chorób odkleszczowych. Decyzję o sposobie leczenia każdorazowo
podejmuje lekarz prowadzący leczenie, który powinien poinformować świadczeniobiorcę
o dostępnych metodach diagnostyczno – terapeutycznych, biorąc pod uwagę aktualny stan
zdrowia pacjenta, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Odpowiadając na pytanie 4 dotyczące prowadzonych działań informacyjnych i
edukacyjnych w celu poprawy wiedzy na temat objawów, diagnostyki i leczenia boreliozy,
uprzejmie informuję, że w ramach realizacji umowy nr 6/20/85195/NPZ/2021/793/1234
zawartej z Instytutem Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie, w zakresie zadania nr
2 pn. „Podejmowanie inicjatyw na rzecz profilaktyki chorób zawodowych i związanych
z pracą, w tym u żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oraz wzmocnienie zdrowia
pracujących” wynikającego z Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021–2025, w
ramach Celu Operacyjnego nr 4: Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne, prowadzone są
działania edukacyjne i informacyjne ukierunkowane na choroby odkleszczowe, w tym na
boreliozę z Lyme. Wśród realizowanych działań upowszechniana jest wiedza na temat
gatunków i stadiów rozwojowych kleszczy występujących w Polsce patogenów przez nie
przenoszonych, a także stopnia zakażenia kleszczy usuniętych ze skóry bakteriami Borrelia.
Ponadto, upowszechniane są wyniki badań kleszczy usuniętych ze skóry osób
pokłutych w trakcie lub po zakończeniu żerowania, przeprowadzonych pod kątem
obecności fragmentów DNA krętków Borrelia burgdorferi wywołujących boreliozę.
Badania te wykonywane są metodami biologii molekularnej w Zakładzie Biologicznych
Szkodliwości Zdrowotnych i Parazytologii Instytutu Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w
Lublinie. Jednocześnie w ramach realizacji przedmiotowych działań prowadzone są
spotkania w formie seminariów i warsztatów dla personelu medycznego oraz wszystkich
innych osób zawodowo związanych ze środowiskiem kadr medycznych. Celem spotkań jest
podnoszenie kwalifikacji personelu medycznego w zakresie narażenia na choroby
odkleszczowe, zwiększanie umiejętności rozpoznawania i prawidłowego usuwania kleszczy
ze skóry osób pokłutych, a także udzielania porad dotyczących prawidłowego
postępowania diagnostyczno - terapeutycznego wobec osób pokłutych przez kleszcza.
Jednocześnie w ramach popularyzacji wiedzy na temat ryzyka zdrowotnego wynikającego z
zagrożeń fizycznych, chemicznych i biologicznych w środowisku zewnętrznym, miejscu
pracy, zamieszkania, rekreacji oraz nauki przygotowano platformę szkoleniową
https://npz-szkolenia.imw.lublin.pl/
Zamieszczone na platformie kursy dotyczą m.in. chorób odkleszczowych, w tym boreliozy z
Lyme, które są bezpłatne i dostępne dla wszystkich osób zainteresowanych tematyką
zagrożeń związanych z chorobami odkleszczowymi.
W nawiązaniu do pytania 5 dotyczącego ewentualnej zmiany podejścia do leczenia tzw.
zespołu pokleszczowego (PTLDS – Post-Treatment Lyme Disease Syndrome), uprzejmie
informuję, że Minister Zdrowia zwrócił się o opinię do konsultanta krajowego w dziedzinie
chorób zakaźnych, eksperta w zakresie schematów leczenia boreliozy w oparciu o
obowiązujące wytyczne postępowania diagnostyczno-leczniczego w omawianym zakresie.
Tym samym odpowiedź w tym zakresie zostanie uzupełniona niezwłocznie po uzyskaniu
opinii Pana Profesora.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --