Interpelacja nr 10040
Interpelacja w sprawie sytuacji opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po umieszczeniu ich w domach pomocy społecznej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (55%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po umieszczeniu ich w domach pomocy społecznej
Interpelacja nr 10040
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po umieszczeniu ich w domach pomocy społecznej
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowna Pani Ministro,
w ostatnim czasie do mojego biura poselskiego zgłaszają się rodzice i opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnościami, wyrażający głęboki niepokój o swoją przyszłość w sytuacji, gdy – z powodu wieku, pogarszającego się stanu zdrowia lub braku sił – nie będą już w stanie samodzielnie opiekować się swoim dzieckiem z niepełnosprawnością i zmuszeni zostaną do przekazania go pod opiekę instytucjonalną, np. do domu pomocy społecznej.
Osoby te pytają, co w takiej sytuacji stanie się z nimi samymi – szczególnie gdy są samotne, nieposiadające majątku ani prawa do emerytury, a lata sprawowania opieki wykluczyły je z aktywności zawodowej. Obawiają się, że po oddaniu bliskiej osoby do DPS utracą prawo do świadczeń opiekuńczych, nie mając jednocześnie środków na swoje utrzymanie.
W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy w polskim systemie prawnym przewidziano wsparcie dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami, którzy – ze względu na swój stan zdrowia lub wiek – nie mogą już sprawować osobistej opieki nad bliskim?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie świadczenia osłonowego lub innych form zabezpieczenia socjalnego dla takich osób – zwłaszcza tych, które przez lata pełniły rolę opiekuna bez możliwości pracy zarobkowej?
Czy trwają prace legislacyjne mające na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa socjalnego opiekunom po zakończeniu opieki?
Jakie działania podejmuje państwo, aby zapobiec sytuacjom, w których osoby poświęcające życie opiece nad bliskim pozostają bez wsparcia i dochodów po przekazaniu podopiecznego do instytucji?
Wielu rodziców i opiekunów żyje dziś w lęku przed przyszłością. Uważam, że troska o nich jest wyrazem odpowiedzialności społecznej i solidarności międzypokoleniowej. Zwracam się z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w tej sprawie.
Interpelacja nr 10040
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami po umieszczeniu ich w domach pomocy społecznej
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 02-06-2025
Szanowna Pani Ministro,
w ostatnim czasie do mojego biura poselskiego zgłaszają się rodzice i opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnościami, wyrażający głęboki niepokój o swoją przyszłość w sytuacji, gdy – z powodu wieku, pogarszającego się stanu zdrowia lub braku sił – nie będą już w stanie samodzielnie opiekować się swoim dzieckiem z niepełnosprawnością i zmuszeni zostaną do przekazania go pod opiekę instytucjonalną, np. do domu pomocy społecznej.
Osoby te pytają, co w takiej sytuacji stanie się z nimi samymi – szczególnie gdy są samotne, nieposiadające majątku ani prawa do emerytury, a lata sprawowania opieki wykluczyły je z aktywności zawodowej. Obawiają się, że po oddaniu bliskiej osoby do DPS utracą prawo do świadczeń opiekuńczych, nie mając jednocześnie środków na swoje utrzymanie.
W związku z tym proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Czy w polskim systemie prawnym przewidziano wsparcie dla opiekunów osób z niepełnosprawnościami, którzy – ze względu na swój stan zdrowia lub wiek – nie mogą już sprawować osobistej opieki nad bliskim?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie świadczenia osłonowego lub innych form zabezpieczenia socjalnego dla takich osób – zwłaszcza tych, które przez lata pełniły rolę opiekuna bez możliwości pracy zarobkowej?
Czy trwają prace legislacyjne mające na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa socjalnego opiekunom po zakończeniu opieki?
Jakie działania podejmuje państwo, aby zapobiec sytuacjom, w których osoby poświęcające życie opiece nad bliskim pozostają bez wsparcia i dochodów po przekazaniu podopiecznego do instytucji?
Wielu rodziców i opiekunów żyje dziś w lęku przed przyszłością. Uważam, że troska o nich jest wyrazem odpowiedzialności społecznej i solidarności międzypokoleniowej. Zwracam się z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w tej sprawie.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10518 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.274.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10040 Pań Posłanek Iwony Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej, w sprawie sytuacji opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami
po umieszczeniu ich w domach pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Istotą finansowanych z budżetu państwa świadczeń opiekuńczych jest udzielenie
materialnego wsparcia opiekunom w związku ze sprawowaniem przez nich osobistej opieki
nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnościami, którzy nabyli prawo do świadczeń
opiekuńczych z tytułu sprawowania opieki nad nimi (np. do świadczenia pielęgnacyjnego,
specjalnego zasiłku opiekuńczego) przed 1 stycznia 2024 r. na dotychczasowych, tj.
obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. zasadach, na podstawie ustawy o świadczeniach
rodzinnych, mogą kontynuować pobieranie tych świadczeń wyłącznie na zasadzie ochrony
praw nabytych, stosownie do przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym
(art. 63). W takim przypadku, w sprawach o świadczenia opiekuńcze, do których prawo
powstało do 31 grudnia 2023 r., zastosowanie mają przepisy dotychczasowe ustawy
o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych,
w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (odpowiednio art. 17 ust. 5 pkt 2
lit. b oraz art. 16a ust. 8 pkt 2), świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy,
otrzymywane z tytułu sprawowania opieki nad osobą z niepełnosprawnościami, nie
przysługują jej opiekunowi, jeżeli osoba ta została umieszczona w placówce zapewniającej
całodobową opiekę, z której korzysta przez więcej niż 5 dni w tygodniu (z wyłączeniem
podmiotów wykonujących działalność leczniczą). Wynika to z faktu, że pobyt osoby
z niepełnosprawnościami w takiej placówce, niezależnie od jej nazwy/rodzaju, skutkuje
niesprawowaniem nad nią osobistej opieki przez jej opiekuna, a tym samym brakiem prawa
do świadczeń opiekuńczych, które z tytułu sprawowania tej opieki są przyznawane
i finansowane z budżetu państwa.
To samo dotyczy innych indywidualnych przypadków braku sprawowania opieki przez osobę
otrzymującą świadczenia opiekuńcze (z wyjątkiem szczególnej sytuacji dotyczącej śmierci
osoby z niepełnosprawnościami, kiedy świadczenia wypłacane są do końca miesiąca
następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon).
Nie są prowadzone, ani planowane prace nad wprowadzeniem zmian, w wyniku których
świadczenia opiekuńcze z tytułu sprawowania osobistej opieki nad osobą
z niepełnosprawnościami przysługiwałyby w przypadku faktycznego niesprawowania jej
przez opiekuna, tylko placówkę zapewniającą całodobową opiekę (np. przez dom pomocy
społecznej).
Jednocześnie należy wskazać, że osoby, które znajdą się w trudnej sytuacji finansowej oraz
życiowej, np. po zakończeniu pobierania świadczeń opiekuńczych w związku z zaprzestaniem
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
sprawowania opieki, mogą korzystać ze wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej,
będącej instytucją polityki społecznej państwa, mającą umożliwić osobom i rodzinom
przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać,
wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasady i tryb przyznawania
świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.).
Rolą pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności wspieranie osoby w jej wysiłkach
zmierzających do zaspokojenia potrzeb bytowych, tak by stała się ona samowystarczalna.
Rodzaj, forma i wymiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym
udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin z niej korzystających powinny zostać
uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Do przesłanek
uzasadniających udzielenie takiej pomocy zaliczają się m.in. długotrwała lub ciężka choroba,
bezrobocie i trudności w prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Świadczeń z systemu pomocy społecznej udziela się na wniosek osoby zainteresowanej.
Sytuacja każdej osoby lub rodziny wymagającej wsparcia rozpatrywana jest indywidualnie,
a pomoc powinna być dostosowywana do zdiagnozowanych potrzeb wynikających
z uzasadniających jej udzielenie okoliczności. O tym, czy dana osoba/rodzina kwalifikuje się
do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej oraz o ich zakresie i formie decyduje dyrektor
(kierownik) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się
o wsparcie ośrodka pomocy społecznej, na podstawie informacji zebranych podczas
rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzanego przez pracownika socjalnego.
Przyznanie świadczeń następuje w formie decyzji administracyjnej, od której stronie
przysługuje prawo odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w ciągu 14 dni od
daty jej doręczenia, zgodnie z pouczeniem w niej zawartym.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od wysokości dochodu. Kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata i uwzględniają wynik badań progu interwencji
socjalnej. Od 1 stycznia 2025 r. kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1010
zł, natomiast dla osoby w rodzinie 823 zł. Obok kryterium dochodowego powinien wystąpić
co najmniej jeden z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej,
np. niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie i inne.
Do wymienionych w przepisach ustawy o pomocy społecznej świadczeń pieniężnych
zaliczają się między innymi zasiłek stały (przysługujący osobom pełnoletnim, niezdolnym do
pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnym do pracy), zasiłek okresowy (przysługujący
w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie,
możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień z innych systemów zabezpieczenia
społecznego) i zasiłek celowy (przyznany zwłaszcza na pokrycie części lub całości kosztów
zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych
przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także
kosztów pogrzebu). Ubiegać się o nie mogą osoby i rodziny, których dochód jest niższy od
odpowiedniego kryterium dochodowego.
Podkreślić trzeba że przekroczenie przez wnioskodawcę lub beneficjenta wsparcia
kryterium dochodowego nie wyklucza w sposób automatyczny otrzymania przez niego
świadczenia z pomocy społecznej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom
i rodzinom, których przychody przekraczają kryteria dochodowe, możliwe jest przyznanie
pomocy finansowej w formie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku
okresowego - celowego lub pomocy rzeczowej - pod warunkiem zwrotu części lub całości
kwoty zasiłku albo wydatków na pomoc rzeczową.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ośrodki pomocy społecznej udzielają także pomocy w postaci usług opiekuńczych
i specjalistycznych usług opiekuńczych. Takie wsparcie dostępne jest osobom, które
z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych, a są jej pozbawione.
Kierowane jest przede wszystkim do osób samotnych, ale również żyjących w rodzinie, które
– z różnych przyczyn – nie mogą otrzymać z jej strony odpowiedniego wsparcia. Usługi
opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę
higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie
kontaktów z otoczeniem. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są dostosowane do
szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności. Świadczą
je osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym, np. pielęgniarki, rehabilitanci,
fizjoterapeuci.
Informuję także, że jednym z zadań pracownika socjalnego jest praca socjalna, prowadzona
z osobami i rodzinami bez względu na ich dochód. Polega ona m.in. na udzieleniu pomocy
w uzyskaniu odpowiedniego poradnictwa (prawnego, psychologicznego, rodzinnego),
pomocy w załatwianiu spraw urzędowych w różnych urzędach i instytucjach i innych spraw,
które mogą przyczynić się do rozwiązania powstałych problemów życiowych i poprawy
sytuacji danej osoby czy rodziny.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej mogą również ubiegać się o wsparcie
w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-
2028. Program skierowany jest do dzieci i osób dorosłych, w szczególności samotnych,
w podeszłym wieku, chorych lub niepełnosprawnych (w formie posiłku, świadczenia
pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego
w postaci produktów żywnościowych). Dofinansowywany w jego ramach jest również dowóz
posiłków osobom niewychodzącym z domu ze względu na podeszły wiek czy
niepełnosprawność, które same nie są w stanie go przygotować. Z uwagi na podwyższenie
kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania ze wsparcia w ramach programu,
pomoc otrzymają osoby o dochodach nieprzekraczających 200 % kryterium dochodowego,
o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Informuję ponadto, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół
ds. Reformy Systemu Pomocy Społecznej, który jest organem opiniodawczo-doradczym
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ciało to tworzą eksperci, naukowcy i praktycy,
reprezentanci samorządów wszystkich szczebli, przedstawiciele instytucji sektora pomocy
społecznej i organizacji pozarządowych.
Zadaniem zespołu jest weryfikacja dostępności świadczeń i usług społecznych, analiza
sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej, ocena funkcjonowania instytucji
całodobowych oraz ich finansowania i opracowanie propozycji zmian prawnych oraz innych
rekomendacji. Umożliwi to integrację różnych form wsparcia i współpracy pomiędzy
instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi oraz lokalnymi
społecznościami i przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań
pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.274.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10040 Pań Posłanek Iwony Kozłowskiej i Anny
Wojciechowskiej, w sprawie sytuacji opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami
po umieszczeniu ich w domach pomocy społecznej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Istotą finansowanych z budżetu państwa świadczeń opiekuńczych jest udzielenie
materialnego wsparcia opiekunom w związku ze sprawowaniem przez nich osobistej opieki
nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnościami, którzy nabyli prawo do świadczeń
opiekuńczych z tytułu sprawowania opieki nad nimi (np. do świadczenia pielęgnacyjnego,
specjalnego zasiłku opiekuńczego) przed 1 stycznia 2024 r. na dotychczasowych, tj.
obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. zasadach, na podstawie ustawy o świadczeniach
rodzinnych, mogą kontynuować pobieranie tych świadczeń wyłącznie na zasadzie ochrony
praw nabytych, stosownie do przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym
(art. 63). W takim przypadku, w sprawach o świadczenia opiekuńcze, do których prawo
powstało do 31 grudnia 2023 r., zastosowanie mają przepisy dotychczasowe ustawy
o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych,
w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (odpowiednio art. 17 ust. 5 pkt 2
lit. b oraz art. 16a ust. 8 pkt 2), świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy,
otrzymywane z tytułu sprawowania opieki nad osobą z niepełnosprawnościami, nie
przysługują jej opiekunowi, jeżeli osoba ta została umieszczona w placówce zapewniającej
całodobową opiekę, z której korzysta przez więcej niż 5 dni w tygodniu (z wyłączeniem
podmiotów wykonujących działalność leczniczą). Wynika to z faktu, że pobyt osoby
z niepełnosprawnościami w takiej placówce, niezależnie od jej nazwy/rodzaju, skutkuje
niesprawowaniem nad nią osobistej opieki przez jej opiekuna, a tym samym brakiem prawa
do świadczeń opiekuńczych, które z tytułu sprawowania tej opieki są przyznawane
i finansowane z budżetu państwa.
To samo dotyczy innych indywidualnych przypadków braku sprawowania opieki przez osobę
otrzymującą świadczenia opiekuńcze (z wyjątkiem szczególnej sytuacji dotyczącej śmierci
osoby z niepełnosprawnościami, kiedy świadczenia wypłacane są do końca miesiąca
następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon).
Nie są prowadzone, ani planowane prace nad wprowadzeniem zmian, w wyniku których
świadczenia opiekuńcze z tytułu sprawowania osobistej opieki nad osobą
z niepełnosprawnościami przysługiwałyby w przypadku faktycznego niesprawowania jej
przez opiekuna, tylko placówkę zapewniającą całodobową opiekę (np. przez dom pomocy
społecznej).
Jednocześnie należy wskazać, że osoby, które znajdą się w trudnej sytuacji finansowej oraz
życiowej, np. po zakończeniu pobierania świadczeń opiekuńczych w związku z zaprzestaniem
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
sprawowania opieki, mogą korzystać ze wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej,
będącej instytucją polityki społecznej państwa, mającą umożliwić osobom i rodzinom
przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać,
wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasady i tryb przyznawania
świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.).
Rolą pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności wspieranie osoby w jej wysiłkach
zmierzających do zaspokojenia potrzeb bytowych, tak by stała się ona samowystarczalna.
Rodzaj, forma i wymiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym
udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin z niej korzystających powinny zostać
uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Do przesłanek
uzasadniających udzielenie takiej pomocy zaliczają się m.in. długotrwała lub ciężka choroba,
bezrobocie i trudności w prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Świadczeń z systemu pomocy społecznej udziela się na wniosek osoby zainteresowanej.
Sytuacja każdej osoby lub rodziny wymagającej wsparcia rozpatrywana jest indywidualnie,
a pomoc powinna być dostosowywana do zdiagnozowanych potrzeb wynikających
z uzasadniających jej udzielenie okoliczności. O tym, czy dana osoba/rodzina kwalifikuje się
do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej oraz o ich zakresie i formie decyduje dyrektor
(kierownik) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się
o wsparcie ośrodka pomocy społecznej, na podstawie informacji zebranych podczas
rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzanego przez pracownika socjalnego.
Przyznanie świadczeń następuje w formie decyzji administracyjnej, od której stronie
przysługuje prawo odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w ciągu 14 dni od
daty jej doręczenia, zgodnie z pouczeniem w niej zawartym.
Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od wysokości dochodu. Kryteria
dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata i uwzględniają wynik badań progu interwencji
socjalnej. Od 1 stycznia 2025 r. kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 1010
zł, natomiast dla osoby w rodzinie 823 zł. Obok kryterium dochodowego powinien wystąpić
co najmniej jeden z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej,
np. niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie i inne.
Do wymienionych w przepisach ustawy o pomocy społecznej świadczeń pieniężnych
zaliczają się między innymi zasiłek stały (przysługujący osobom pełnoletnim, niezdolnym do
pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnym do pracy), zasiłek okresowy (przysługujący
w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie,
możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień z innych systemów zabezpieczenia
społecznego) i zasiłek celowy (przyznany zwłaszcza na pokrycie części lub całości kosztów
zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych
przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także
kosztów pogrzebu). Ubiegać się o nie mogą osoby i rodziny, których dochód jest niższy od
odpowiedniego kryterium dochodowego.
Podkreślić trzeba że przekroczenie przez wnioskodawcę lub beneficjenta wsparcia
kryterium dochodowego nie wyklucza w sposób automatyczny otrzymania przez niego
świadczenia z pomocy społecznej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom
i rodzinom, których przychody przekraczają kryteria dochodowe, możliwe jest przyznanie
pomocy finansowej w formie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku
okresowego - celowego lub pomocy rzeczowej - pod warunkiem zwrotu części lub całości
kwoty zasiłku albo wydatków na pomoc rzeczową.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ośrodki pomocy społecznej udzielają także pomocy w postaci usług opiekuńczych
i specjalistycznych usług opiekuńczych. Takie wsparcie dostępne jest osobom, które
z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych, a są jej pozbawione.
Kierowane jest przede wszystkim do osób samotnych, ale również żyjących w rodzinie, które
– z różnych przyczyn – nie mogą otrzymać z jej strony odpowiedniego wsparcia. Usługi
opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę
higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie
kontaktów z otoczeniem. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są dostosowane do
szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności. Świadczą
je osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym, np. pielęgniarki, rehabilitanci,
fizjoterapeuci.
Informuję także, że jednym z zadań pracownika socjalnego jest praca socjalna, prowadzona
z osobami i rodzinami bez względu na ich dochód. Polega ona m.in. na udzieleniu pomocy
w uzyskaniu odpowiedniego poradnictwa (prawnego, psychologicznego, rodzinnego),
pomocy w załatwianiu spraw urzędowych w różnych urzędach i instytucjach i innych spraw,
które mogą przyczynić się do rozwiązania powstałych problemów życiowych i poprawy
sytuacji danej osoby czy rodziny.
Osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej mogą również ubiegać się o wsparcie
w ramach wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-
2028. Program skierowany jest do dzieci i osób dorosłych, w szczególności samotnych,
w podeszłym wieku, chorych lub niepełnosprawnych (w formie posiłku, świadczenia
pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego
w postaci produktów żywnościowych). Dofinansowywany w jego ramach jest również dowóz
posiłków osobom niewychodzącym z domu ze względu na podeszły wiek czy
niepełnosprawność, które same nie są w stanie go przygotować. Z uwagi na podwyższenie
kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania ze wsparcia w ramach programu,
pomoc otrzymają osoby o dochodach nieprzekraczających 200 % kryterium dochodowego,
o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Informuję ponadto, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołano Zespół
ds. Reformy Systemu Pomocy Społecznej, który jest organem opiniodawczo-doradczym
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ciało to tworzą eksperci, naukowcy i praktycy,
reprezentanci samorządów wszystkich szczebli, przedstawiciele instytucji sektora pomocy
społecznej i organizacji pozarządowych.
Zadaniem zespołu jest weryfikacja dostępności świadczeń i usług społecznych, analiza
sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej, ocena funkcjonowania instytucji
całodobowych oraz ich finansowania i opracowanie propozycji zmian prawnych oraz innych
rekomendacji. Umożliwi to integrację różnych form wsparcia i współpracy pomiędzy
instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi oraz lokalnymi
społecznościami i przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań
pomocowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --