Interpelacja w sprawie wsparcia rozwoju sportu osób z niepełnosprawnościami
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10020
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia rozwoju sportu osób z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 28-05-2025
Gniezno, 28 maja 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
aktywność fizyczna osób z niepełnosprawnościami stanowi istotny segment całego polskiego sportu. Jako swoiste rozwinięcie zasad polskiej szkoły rehabilitacji w sposób znaczny wpływa nie tylko na podniesienie poziomu sprawności Polek i Polaków dotkniętych rozmaitymi uszczerbkami na zdrowiu, ale również stanowi istotny czynnik integracji niepełnosprawnych z osobami w pełni zdrowymi. Sportowa rywalizacja osób z różnymi dysfunkcjami zdrowotnymi jakże często wyzwala w nich wcześniej niezauważalne zasoby ambicji, konsekwencji i wytrwałości, co w połączeniu z czysto sportowymi umiejętnościami i hołdowaniem zasadom fair play daje im ogromny zasób satysfakcji z osiąganych wyników oraz wzruszeń, jakże korzystnie wpływających na psychikę tych osób. To dobrze, że nasze państwo coraz bardziej docenia znaczenie sportu osób z niepełnosprawnościami, czego przejawem stało się choćby zrównanie przysługujących im świadczeń pieniężnych z budżetu państwa za wybitne wyniki na największych imprezach międzynarodowych (igrzyska paralimpijskie, światowe igrzyska głuchych) z tymi, jakie otrzymują medaliści igrzysk olimpijskich. Polscy sportowcy z niepełnosprawnościami od lat są aktywnymi uczestnikami rywalizacji na arenie międzynarodowej i osiągają w niej wartościowe i spektakularne sukcesy. Niestety, jak wynika z informacji, z którymi zapoznała się kierowana przeze mnie sejmowa Komisja Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki wynika, iż sportowa aktywność osób z niepełnosprawnościami wymaga jeszcze większego wsparcia ze strony instytucji państwa. Okazuje się bowiem, że pieniądze, które do Polskiego Komitetu Paralimpijskiego (ściśle współdziałającego z Polskim Związkiem Sportu Niepełnosprawnych „Start”) trafiają z resortu sportu i turystyki, zapewniają jedynie około połowy środków niezbędnych do zapewnienia prawidłowego procesu szkolenia kadr narodowych. Ratunkiem są środki pozyskiwane z PFRON, ale też nie gwarantuje to pełnej realizacji planów szkoleniowych, w tym zgrupowań, startów kontrolnych i zawodów.
W latach 2015-2016 Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uruchomił wart ok. 8 mln złotych specjalny program „Olimpijczyk”, którego realizację powierzył Polskiemu Komitetowi Paralimpijskiemu. Skorzystało z niego ponad 300 zawodników z kilkunastu dyscyplin.
Była to – jak się niebawem okazało – niezwykle trafna decyzja. Pozwoliła zintensyfikować szkolenie, pokryć koszty zgrupowań i zawodów, zakupić niezbędny sprzęt i gruntownie przebadać zawodników.
Wymiernym efektem tych działań było wywalczenie przez reprezentację Polski aż 39 medali igrzysk paraolimpijskich w Rio de Janeiro w roku 2016. Ten sukces odbił się w Polsce szerokim echem; został bardzo ciepło przyjęty przez nasze społeczeństwo i zwiększył jego zainteresowanie sportem osób z niepełnosprawnościami. Oczekiwano, że – także z myślą o pozyskaniu nowych zastępów trenujących – program będzie kontynuowany przed kolejnymi igrzyskami. Niestety, tak się nie stało – w efekcie polska zdobycz na igrzyskach w latach 2021 (2020) w Tokio oraz 2024 w Paryżu okazała się wyraźnie skromniejsza – to odpowiednio 24 i 23 medale. Polska spadła też w klasyfikacji medalowej tych imprez z 10. miejsca w roku 2016 na 17. w 2024 r. Wydawało się, że taka sytuacja pozwoli ponownie pochylić się nad projektem „Olimpijczyk” i sprawić, by w perspektywie roku 2028 i igrzysk w Los Angeles (a „po drodze” także zimowych w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo w roku 2026) środków na przygotowania nie zabrakło. Wprawdzie po igrzyskach paryskich (2024 r.) padały (m.in. ze strony pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych) zapewnienia o planach przywrócenia programu, ale jak dotąd nic z tego nie wyszło. A przecież wyniki sportowe świadczą także o tym, jak problemy osób z niepełnosprawnościami traktuje państwo.
Warto zwrócić uwagę, że dofinansowanie sportu osób niepełnosprawnych, przeznaczone na sport wyczynowy, jest ściśle związane także ze sportem masowym i szkoleniem młodzieży, bo to ona w nieodległej przyszłości będzie bronić naszych barw narodowych na najważniejszych imprezach sportowych. Dlatego potrzebne jest także doszkalanie nauczycieli WF i instruktorów do pracy z uczniami niepełnosprawnymi, a wybitni sportowcy z niepełnosprawnościami – mistrzowie i medaliści igrzysk czy mistrzostw świata mogą być w swych lokalnych środowiskach wspaniałymi wzorami do naśladowania.
Sport osób z niepełnosprawnościami wymaga także wsparcia w zakresie inwestycji i poprawy warunków infrastrukturalnych. Tu chodzi w szczególności np. o zakup specjalistycznego, niestety nietaniego sprzętu, który mógłby być udostępniany w wypożyczalniach i eksploatowany pod okiem odpowiednio przygotowanych instruktorów (plany przewidują, że mogłyby one działać w Wiśle i Białce Tatrzańskiej).
W związku z powyższym pozwalam sobie skierować do Pani Ministry następujące pytania:
1. Czy resort podtrzymuje obietnicę ponownego uruchomienia programu „Olimpijczyk”, a jeśli tak – to kiedy decyzji w tej sprawie można się spodziewać? Bez takiej decyzji (a de facto – przy braku środków) pod znakiem zapytania pozostaje udział biało-czerwonych w zbliżających się prestiżowych imprezach międzynarodowych, np. mistrzostwach świata w lekkoatletyce i pływaniu.
2. Czy możliwe jest dofinansowanie niezbędnej modernizacji i rozbudowy ośrodka sportowego „Start” w Wiśle stanowiącego główne centrum szkoleniowe dla sportu osób niepełnosprawnych? Chodzi w szczególności o powstanie tam dwóch nowych hal sportowych, które zastąpią stare, mocno już wyeksploatowane i na pewno niespełniające współczesnych wymagań dla takich obiektów.
3. Czy w PFRON mógłby powstać fundusz rozbudowy infrastruktury sportowej i rehabilitacyjnej?
4. Czy możemy liczyć na pomoc Pani Ministry w skutecznym skoordynowaniu wysiłków na rzecz sportu osób z niepełnosprawnościami resortów: rodziny, pracy i polityki społecznej, sportu i turystyki, edukacji narodowej oraz zdrowia – tak aby ich działania były spójne i odpowiadały faktycznym potrzebom tego ruchu?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10593 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.273.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Pani Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 10020 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie
wsparcia rozwoju sportu osób z niepełnosprawnościami, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że nadzór nad sportem w Polsce, w tym nad sportem
wyczynowym, sprawuje Minister Sportu i Turystki, który realizuje m.in. zadania związane
z przygotowywaniem kadry narodowej osób z niepełnosprawnościami do udziału we
współzawodnictwie sportowym. Minister Sportu i Turystyki odpowiada m.in. za:
rozwój sportu, w tym organizację wydarzeń i programów sportowych;
pomoc sportowcom i zapewnianie im wsparcie w rozwoju kariery;
dbanie o dostępność sportu dla wszystkich, w tym dla osób z niepełnosprawnościami;
rozwój infrastruktury sportowej i turystycznej;
tworzenie programów edukacyjnych, które zachęcają do aktywności fizycznej
i zdrowego stylu życia;
współpracę z innymi instytucjami, w tym dotyczącą zapewnienia dostępności sportu.
Przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1488, z późn. zm.)
przyznają Ministrowi właściwemu do spraw kultury fizycznej uprawnienia w przedmiocie
dofinansowania zadań związanych z przygotowywaniem kadry narodowej do udziału
w igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich, igrzyskach głuchych, mistrzostwach
świata lub mistrzostwach Europy, a także pozwalające na zlecanie polskim związkom
sportowym, Polskiemu Komitetowi Olimpijskiemu i Polskiemu Komitetowi
Paraolimpijskiemu realizację zadań publicznych z pominięciem otwartego konkursu ofert,
o którym mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku
publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1491, z późn. zm.). Minister Sportu
i Turystyki może zatem przekazać wyznaczonym podmiotom środki publiczne bez
przeprowadzenia otwartego konkursu ofert (również z wyłączeniem konkurencyjności
podmiotów).
Przepisy ustawy o sporcie zawierają też regulacje dotyczące roli innych ministrów we
wsparciu rozwoju sportu oraz zapewnieniu opieki medycznej (art. 29 ust. 2-6).
Mając na uwadze uregulowania tego aktu oraz zadania, za które odpowiada Minister Sportu
i Turystyki, należy wskazać, że w realizacji działań związanych ze sportem, w tym również
sportem osób z niepełnosprawnościami, wiodący jest Minister Sportu i Turystyki.
Jednocześnie należy podkreślić, że sport jest jednym z istotnych obszarów aktywności
społecznej, która przypadku osób z niepełnosprawnościami odgrywa szczególnie ważną
rolę. Systematyczne uczestnictwo przedstawicieli tej grupy w aktywnościach sportowych
sprzyja im w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej, stanowiąc kompleksową formę
rehabilitacji i aktywizacji.
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Uregulowania prawne dotyczące działań na rzecz osób z niepełnosprawnościami,
również w zakresie wspierania ich integracji społecznej, zawarte są w ustawie z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm., dalej jako „ustawa
o rehabilitacji”) oraz w jej aktach wykonawczych. Działania te mogą być finansowane ze
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zgodnie z ustawą,
ze środków PFRON może być finansowana realizacja zadań mających na celu rehabilitację
zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami.
Zgodnie z art. 36 ustawy o rehabilitacji zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej
i społecznej osób z niepełnosprawnościami mogą być realizowane przez fundacje
i organizacje pozarządowe na zlecenie PFRON, samorządu województwa i samorządu
powiatowego. W ramach tego zadania istnieje możliwość organizowania lokalnych,
regionalnych i ogólnopolskich imprez kulturalnych, sportowych, turystycznych oraz
rekreacyjnych.
W latach 2023-2025, w ramach konkursów na zlecenie realizacji zadań ogłaszanych przez
PFRON, przyznano dofinansowanie na 570 wniosków w kwocie ponad 384 mln zł.
Co do zadań zlecanych na poziomie województwa, w latach 2023-2024 dofinansowano
realizację 633 umów na kwotę 23 779 553 zł. W przypadku zlecania zadań na poziomie
powiatu, w latach 2023-2024 dofinansowano realizację 88 umów na kwotę 2 762 522 zł.
Środki PFRON znajdujące się w dyspozycji samorządów powiatowych mogą być również
przeznaczane na dofinansowanie organizacji sportu, kultury, rekreacji i turystyki dla osób
z niepełnosprawnościami (art. 35a ust. 7 lit. b ustawy o rehabilitacji). W ramach tego zadania
w latach 2023-2024 dofinansowano przedsięwzięcia zorganizowane dla 267 056 osób na
kwotę 32 226 015 zł.
Trzeba przypomnieć, że 20 lipca 2016 r. zostało przez Ministra Sportu i Turystyki,
Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych oraz Prezesa Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych podpisane trójstronne porozumienie zmierzające do
wzmocnienia i usprawnienia wzajemnej współpracy, w ramach której możliwe było
wypracowanie optymalnych rozwiązań pozwalających na skoordynowane i efektywne
wydatkowanie środków publicznych na aktywność sportową osób z niepełnosprawnościami.
W czerwcu 2017 roku podpisano Porozumienie Wykonawcze, dotyczące finansowania
w latach 2017-2018 sportu wyczynowego i powszechnego osób z niepełnosprawnościami.
Przyjęte w nim rozwiązanie, wypracowane przez międzysektorowy zespół składający się
z przedstawicieli wspomnianych instytucji, jako oparte na wyraźnym podziale kompetencji
sektorowej, jest do tej pory realizowane.
Wyraźne rozdzielenie kompetencji PFRON oraz Ministra Sportu i Turystyki służy
prowadzeniu zintegrowanych działań na rzecz rozwoju sportu wyczynowego oraz
upowszechniania aktywności sportowej osób z niepełnosprawnościami, zapewniając
przejrzystość i rozdzielność finansowania działań obu organów.
Istotne jest podtrzymanie dialogu i stałe zwiększanie koordynacji działań z Ministrem Sportu
i Turystyki w ramach wspomnianego porozumienia. PFRON planuje ponowne podjęcie prac
w ramach specjalnej grupy roboczej, której powierzone zostanie wypracowanie jasnej
demarkacji wspieranych przez obie instytucje działań oraz zidentyfikowanie potrzeb i barier
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
we wsparciu zarówno powszechnej jak i wyczynowej aktywności sportowej osób
z niepełnosprawnościami.
Pragnę podkreślić, że niezmiernie ważne jest budowanie potencjału oraz tworzenie
optymalnych warunków umożliwiających osobom z niepełnosprawnościami uczestnictwo
w różnych formach aktywności sportowej i rekreacyjnej poprzez włączenie ich aktywności
sportowej w główne nurty życia społecznego oraz wyrównanie ich szans w dostępie do
oferty sportu i rekreacji.
Odnośnie do wsparcia infrastruktury sportowej i rehabilitacyjnej ze środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wyjaśniam, że przepisy ustawy
o rehabilitacji przewidują możliwość ubiegania się o dofinansowanie ze środków PFRON
robót budowlanych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo
budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418), dotyczących obiektów służących rehabilitacji osób
z niepełnosprawnościami (z wyjątkiem rozbiórki tych obiektów).
Dofinansowanie może być przyznane przedsiębiorcom albo podmiotom niebędącym
przedsiębiorcami, prowadzącym działalność w zakresie rehabilitacji osób
z niepełnosprawnościami przez okres co najmniej dwóch lat przed dniem złożenia wniosku
o dofinansowanie robót, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:
są właścicielami nieruchomości lub ich użytkownikami wieczystymi albo byli przez
okres co najmniej roku przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie robót i nadal są
posiadaczami części lub całości nieruchomości;
udokumentują posiadanie środków własnych lub pozyskanych z innych źródeł na
finansowanie kosztów realizacji zadania w wysokości nieobjętej dofinansowaniem;
przedstawią pozwolenie na budowę lub zgłoszenie przewidziane w przepisach prawa
budowlanego.
Wysokość dofinansowania nie może przekroczyć 30% kosztów realizacji zadania
w przypadku przedsiębiorcy i 50% kosztów realizacji zadania w przypadku podmiotu nie
będącego przedsiębiorcą. Wniosek o dofinansowanie robót budowlanych należy złożyć do
urzędu marszałkowskiego w terminie do 30 listopada roku poprzedzającego realizację
zadania.
Szczegółowe warunki uzyskania dofinansowania robót budowlanych dotyczących obiektów
służących rehabilitacji reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia
2004 r. w sprawie określenia zadań samorządu województwa, które mogą być
dofinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2015 r. poz. 937).
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych realizuje również program
„Dostępna przestrzeń publiczna”, który w ramach modułu E umożliwia uzyskanie
dofinansowania na likwidację barier architektonicznych lub informacyjno-komunikacyjnych
w placówkach służących rehabilitacji społecznej lub zawodowej, prowadzonych przez
organizacje pozarządowe w rozumieniu art. 3 ust. 2 o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie. Adresatami modułu mogą być organizacje pozarządowe, które:
prowadzą placówkę służącą rehabilitacji społecznej lub zawodowej i posiadają prawo
do dysponowania nieruchomością, w której prowadzona będzie placówka w okresie
trwania projektu (10 lat);
realizują działania z zakresu rehabilitacji społecznej lub zawodowej w placówce co
najmniej 5 lat, licząc wstecz od dnia złożenia wniosku;
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
od 2021 roku spełniają definicję podmiotu publicznego, o którym mowa w artykule
3 punkt 3 ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zapewnianiu dostępności osobom ze
szczególnymi potrzebami;
zadeklarują posiadanie środków finansowych, które mogą zostać przeznaczone na co
najmniej 20% wkładu własnego wraz ze wskazaniem źródła ich pochodzenia.
Maksymalna wysokość kwoty dofinansowania, o które ubiega się wnioskodawca nie może
być wyższa niż 550 000,00 zł. Dofinansowanie wynosi maksymalnie do 80% kosztów
kwalifikowalnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --