Interpelacja w sprawie nowotworów przewodu pokarmowego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10006
do ministra zdrowia
w sprawie nowotworów przewodu pokarmowego
Zgłaszający: Marek Tomasz Hok, Zofia Czernow, Janusz Cichoń
Data wpływu: 27-05-2025
Szanowna Pani Minister,
nowotwory przewodu pokarmowego to poważne wyzwanie zdrowotne – nie tylko w Polsce, ale także na całym świecie. Do najgroźniejszych nowotworów w obrębie układu trawiennego zaliczamy: raka trzustki, wątroby, żołądka, jelita grubego, przełyku oraz pęcherzyka żółciowego. Stanowią one 15–20 proc. wszystkich nowotworów. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów zapada na nie rocznie ponad 31 tys. Polaków, a ponad 25 tys. osób umiera z ich powodu. Nowotwory układu pokarmowego są najczęstszym rodzajem raka wśród mężczyzn, u kobiet są drugim co do częstości występowania. Co niezwykle istotne, 50 proc. nowotworów w obrębie układu trawiennego cechują złe rokowania.
8 maja br. podczas podkomisji stałej do spraw onkologii w gronie parlamentarzystów, ekspertów oraz pacjentów dyskutowaliśmy o profilaktyce, wczesnej diagnostyce oraz dostępie do terapii dla chorych na nowotwory przewodu pokarmowego, który jest w naszym kraju na dobrym poziomie, ale wciąż istnieją niezaspokojone potrzeby w tym zakresie.
Pacjenci oraz eksperci wskazują na istotne problemy związane z organizacją opieki. W szczególności warto zwrócić uwagę na konieczność koncentracji leczenia zabiegowego oraz standaryzację postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Zapewnienie przeprowadzenia zabiegów w placówce o odpowiednim doświadczeniu pozytywnie wpływa na jakość oraz bezpieczeństwo. W przypadku standaryzacji warto zwrócić uwagę na zasadność przeprowadzenia pełnej diagnostyki, w tym genetycznej i molekularnej, która jest niezbędna dla zaplanowania całego postępowania. W trakcie debaty zwracano uwagę chociażby na wykonywanie u chorych rekomendowanego w zaleceniach klinicznych badania ekspresji PD-L1, które jest istotnym markerem. Obecnie badanie nie jest finansowane w zakładach patomorfologii niemających akredytacji. W ostatnich latach prowadzono pilotaż, po którego zakończeniu nie wdrożono jego kontynuacji.
W związku z tym uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie są plany resortu zdrowia w zakresie poprawy sytuacji pacjentów z nowotworami układu pokarmowego?
Czy są planowane działania mające na celu zwiększenie zgłaszalności do programu przesiewowego raka jelita grubego?
Czy i kiedy Ministerstwo Zdrowia zamierza dokonać koncentracji leczenia zabiegowego dla nowotworów przewodu pokarmowego?
U ilu pacjentów ze zdiagnozowanym nowotworem układu pokarmowego wykonuje się badanie PD-L1? Czy Narodowy Fundusz Zdrowia monitoruje wykonywanie kompletnej diagnostyki onkologicznej u pacjentów z nowotworami przewodu pokarmowego?
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8048 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.100.2025.MK
Warszawa, 24 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację (nr 10006) z 30 maja 2025, Pana Posła Marka Hoka i grupy
posłów w sprawie nowotworów przewodu pokarmowego, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących informacji.
1) Jakie są plany resortu zdrowia w zakresie poprawy sytuacji pacjentów z
nowotworami układu pokarmowego?
Świadczeniodawca realizujący diagnostykę onkologiczną i leczenie onkologiczne, na
podstawie karty DiLO zapewnia realizację diagnostyki onkologicznej, składającej się z
diagnostyki wstępnej i diagnostyki pogłębionej, w okresie nie dłuższym niż 7 tygodni od dnia
wpisania się świadczeniobiorcy na listę oczekujących na udzielenie świadczenia.
Diagnostyka wstępna, obejmuje badanie podmiotowe i przedmiotowe oraz badania
diagnostyczne wykonywane u świadczeniobiorcy posiadającego kartę DiLO mające na celu
wykluczenie albo potwierdzenie lub istotne uprawdopodobnienie nowotworu złośliwego lub
miejscowo złośliwego.
Za istotne uprawdopodobnienie uznaje się przypadki, gdy w danym nowotworze:
1) nie wykonuje się badania histopatologicznego w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej
przed zabiegiem operacyjnym lub
2) jest wystarczające wykonanie co najmniej badania obrazowego oraz badania
cytologicznego lub poziomu hormonu lub markera nowotworowego.
Diagnostyka pogłębiona obejmuje badanie podmiotowe i przedmiotowe oraz badania
diagnostyczne wykonywane u świadczeniobiorcy posiadającego kartę DiLO, u którego
potwierdzono rozpoznanie nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego, mające na celu
szczegółowe zróżnicowanie typu histopatologicznego nowotworu oraz ocenę
zaawansowania stanu chorobowego w zakresie umożliwiającym ustalenie indywidualnego
planu leczenia.
Świadczeniodawca realizujący diagnostykę onkologiczną jest obowiązany do jej realizacji w
okresach nieprzekraczających:
1) 28 dni - w przypadku diagnostyki wstępnej, przy czym rozpoczęcie diagnostyki następuje
w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia wpisania się świadczeniobiorcy na listę
oczekujących na udzielenie świadczenia lub porady specjalistycznej, w trakcie której
stwierdzono podejrzenie nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego i wystawiono
kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego;
2) 21 dni - w przypadku diagnostyki pogłębionej, przy czym rozpoczęcie diagnostyki
następuje w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia:
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
a) zakończenia diagnostyki wstępnej lub porady specjalistycznej, w trakcie której
stwierdzono nowotwór złośliwy lub miejscowo złośliwy i wystawiono kartę diagnostyki i
leczenia onkologicznego, jeżeli jest ona realizowana u tego samego świadczeniodawcy, albo
b) wpisania świadczeniobiorcy na listę oczekujących na udzielenie świadczenia, w przypadku
realizacji przez innego świadczeniodawcę diagnostyki pogłębionej, dotyczącej innej
lokalizacji nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego niż będąca podstawą realizacji
diagnostyki wstępnej, albo
c) wpisania świadczeniobiorcy na listę oczekujących na udzielenie świadczenia lub porady
specjalistycznej, w trakcie której stwierdzono nowotwór złośliwy lub miejscowo złośliwy i
wystawiono kartę DiLO, w przypadku realizacji przez innego świadczeniodawcę diagnostyki
pogłębionej.
W zakresie zatem rozwiązań systemowych sytuacja pacjentów onkologicznych, w tym
chorych na nowotwory przewodu pokarmowego, w ocenie Ministerstwa Zdrowia jest
optymalna. Jednocześnie sytuacja jest na bieżąco monitorowana i analizowana, w razie
konieczności podejmowane będą adekwatne działania.
Podkreślić należy, że powyższe dotyczy rozwiązań systemowych, nie dotyczy stanu zdrowia
poszczególnych osób – których to stan, możliwości diagnostyki i leczenia jak również
rokowanie, ocenia każdorazowo lekarz.
Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia podejmuje czynności nadzorcze nad Narodowym
Funduszem Zdrowia m.in. w zakresie możliwości podjęcia prac w zakresie nowelizacji
zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie określenia warunków
zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne, obejmujące
m.in. rozszerzenie wskazań w Wykazie badań genetycznych w chorobach nowotworowych o
rozpoznania nowotworów złośliwych dróg żółciowych.
2) Czy są planowane działania mające na celu zwiększenie zgłaszalności do programu
przesiewowego raka jelita grubego?
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia w zakresie liczby
pacjentów biorących udział w programie badań przesiewowych raka jelita grubego w latach
2022-2024 systematycznie rosła. W roku 2023 do programu zgłosiło się 65 223, a w 2024 –
86 292 osób.
Departament Obsługi Klientów i Profilaktyki Narodowego Funduszu Zdrowia na bieżąco
monitoruje zgłaszalność do omawianego programu.
Jednocześnie nadmieniam, że w 2025 roku Ministerstwo Zdrowia zainicjowało
przedsięwzięcia mające na celu uświadamianie społeczeństwa o zagrożeniach zdrowotnych.
Kluczową inicjatywą jest seria edukacyjna „Moje Zdrowie”, realizowaną wspólnie z Telewizją
Polską. W każdym odcinku eksperci przedstawiają istotne aspekty profilaktyki zdrowotnej
oraz sposoby zapobiegania chorobom cywilizacyjnym. Tematyka odcinków koncentruje się
na najczęściej występujących problemach zdrowotnych wśród Polek i Polaków. Każdemu
odcinkowi serii edukacyjnej „Moje Zdrowie” towarzyszą również posty edukacyjne
publikowane w kanałach społecznościowych Ministerstwa Zdrowia. Wśród planowanych
działań edukacyjnych w 2025 roku w zakresie ograniczenia palenia znajdują się także m.in.
felietony w paśmie śniadaniowym największych stacji telewizyjnych.
3) Czy i kiedy Ministerstwo Zdrowia zamierza dokonać koncentracji leczenia
zabiegowego dla nowotworów przewodu pokarmowego?
Koncentracja leczenia chorób onkologicznych jest wymogiem ustawowym. Zgodnie z art. 5
ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1208)
podmioty wykonujące działalność leczniczą niewchodzące w skład Krajowej Sieci
Onkologicznej nie są uprawnione do realizacji opieki onkologicznej w ramach zawartej z
Funduszem umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
4) U ilu pacjentów ze zdiagnozowanym nowotworem układu pokarmowego wykonuje
się badanie PD-L1? Czy Narodowy Fundusz Zdrowia monitoruje wykonywanie
kompletnej diagnostyki onkologicznej u pacjentów z nowotworami przewodu
pokarmowego?
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2017 r. w sprawie
standardów organizacyjnych opieki zdrowotnej w dziedzinie patomorfologii (Dz.U. z 2017 r.
poz. 2435) rozpoznanie patomorfologiczne to ustalony i podpisany przez lekarza
posiadającego tytuł specjalisty w dziedzinie patomorfologii lub lekarza posiadającego
specjalizację drugiego stopnia w dziedzinie patomorfologii wynik badania
patomorfologicznego, wynikający z oceny makroskopowej i mikroskopowej, przy
uwzględnieniu dostępnych danych klinicznych, wyników badań histochemicznych,
immunohistochemicznych, molekularnych, oraz - w określonych przypadkach - zawierający
ocenę czynników predykcyjnych i prognostycznych.
Jeśli zatem w danym konkretnym typie nowotworu wynik badania PD-L1 jest istotnym
czynnikiem predykcyjnym lub prognostycznym, to zgodnie z obowiązującymi przepisami
rozpoznanie patomorfologiczne powinno obejmować również to badanie.
W zakresie monitorowania diagnostyki onkologicznej przez Narodowy Fundusz Zdrowia-
uprzejmie informuje, że NFZ przygotowuje cyklicznie raport dotyczący diagnostyki w
ramach karty DiLO: https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-
dane/monitorowanie/diagnostyka-i-leczenie-onkologiczne.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --