Interpelacja w sprawie zmian obowiązujących przepisów dotyczących nielegalnych rajdów quadami, motocyklami crossowymi i samochodami terenowymi w lasach i terenach chronionych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10003
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zmian obowiązujących przepisów dotyczących nielegalnych rajdów quadami, motocyklami crossowymi i samochodami terenowymi w lasach i terenach chronionych
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 27-05-2025
Gniezno, 27 maja 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
otrzymałem list otwarty od burmistrza Śremu (Wielkopolska), w którym poruszył - zauważalny w całej Polsce, dotyczący również gminy Śrem - problem nielegalnego poruszania się po lasach i terenach chronionych pojazdami nieuprawnionymi.
Teren nadwarciański w tym rejonie Śremu położony jest w granicach obszarów Natura 2000 (Ostoja Rogalińska i Rogalińska Dolina Warty), a także Zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Łęgi Mechlińskie". Obszary Natura 2000 tworzą specjalny obszar ochrony siedlisk i obszar specjalnej ochrony ptaków.
W ostatnich miesiącach zostało odnotowane nasilenie zgłoszeń mieszkańców miejscowości położonych w sąsiedztwie tych kompleksów leśno-łąkowych. Ze zgłoszeń wynika, że notorycznie dochodzi do niszczenia roślinności, płoszenia zwierząt, zakłócania porządku i stwarzania niebezpieczeństwa dla spacerowiczów przez kierowców poruszających się wyżej wymienionymi pojazdami.
Pojazdy mechaniczne płoszą dziką zwierzynę, tworzą tory na leśnych skarpach, niszczą runo leśne i glebę, młode drzewa, a także drogi leśne, które muszą być utrzymywane w odpowiednim stanie technicznym do celów przeciwpożarowych. Rozjechane drogi leśne są też utrudnieniem dla turystów (pieszych i rowerzystów) czy biegaczy. Trudne do wyceny są straty w przyrodzie terenów wodno-błotnych, często objętych ochroną jako użytki ekologiczne. Przejazd przez mokradło, które jest siedliskiem wielu organizmów, w tym rzadkich i chronionych, dewastuje przyrodę. Ludzie mieszkający w sąsiedztwie lasów czy korzystający z nich zgłaszają służbom tego rodzaju wykroczenia, jednak ze względu na zakryte tablice rejestracyjne (lub ich brak), zasłonięte przez kaski i kominiarki twarze czy agresywne zachowanie i prędkość, identyfikacja sprawców wykroczenia jest utrudniona.
Władze samorządowe Śremu ze względu na niewystarczające regulacje prawne pozostają bezsilne. Wspierają wszelkie czynności, które doprowadziłyby do ograniczenia lub wyeliminowania opisanych przypadków. Proszą o rozważenie wprowadzenia następujących rozwiązań legislacyjnych:
1) zwiększenia wysokości mandatów za jazdę pojazdami silnikowymi po terenach leśnych poza drogami publicznymi,
2) wprowadzenia obowiązku rejestracji wszystkich pojazdów i precyzyjnych regulacji poruszania się nimi poza drogami publicznymi,
3) rozszerzenia uprawnień straży gminnych o kontrolę i karanie mandatami pojazdów poruszających się drogami bez względu na ich status (drogi polne i leśne),
4) wprowadzenia obowiązku wyposażenia analizowanych pojazdów w lokalizatory GPS w ramach działalności gospodarczej związanej z wynajmem czy organizacją wycieczek off-road,
5) objęcia wspomnianej działalności gospodarczej obowiązkiem uzyskania zezwolenia oraz zapewnienia toru do poruszania się oferowanymi pojazdami,
6) wprowadzenia przepisów penalizujących sam wjazd na teren prywatny bez zgody właściciela,
7) uwzględnienia na terenach objętych formami ochrony przyrody rozwiązań prośrodowiskowych, czyli zastąpienia w wypożyczalniach i biurach organizujących wycieczki off-road maszyn spalinowych -elektrycznymi.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:
Czy planowane jest podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do zmiany obowiązujących przepisów mających na celu przeciwdziałanie nielegalnym rajdom quadami, motocyklami crossowymi i samochodami terenowymi w lasach i na terenach chronionych w oparciu o ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 i 1490)?
Jak ministerstwo odniesie się do przedstawionych przez burmistrza Śremu propozycji rozwiązań legislacyjnych?
W jaki sposób Straż Leśna monitoruje lasy, aby przeciwdziałać nielegalnym wjazdom na tereny leśne?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6339 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.50.2025.BW
3827609.15288948.12344689
Warszawa, 16-06-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła na Sejm RP Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie zmian
obowiązujących przepisów dotyczących nielegalnych rajdów quadami, motocyklami
crossowymi i samochodami terenowymi w lasach i terenach chronionych (K10INT10003),
przedstawiam poniższe informacje.
Zwalczanie zjawiska nielegalnych rajdów w Lasach Państwowych polega na patrolowaniu
obszarów szczególnie narażonych na organizację tego typu wydarzeń, a także na
kontrolowaniu leśnych parkingów w ramach codziennej, stałej służby Straży Leśnej, jak
również podczas okazjonalnych akcji kontrolnych. W ostatnich latach zwiększono potencjał
kadrowy i techniczny Straży Leśnej. Zrealizowano szereg szkoleń zawodowych, w tym także
praktycznych. Duże znaczenie mają cykliczne akcje o charakterze centralnym, regionalnym
i lokalnym, skierowane przeciwko osobom dopuszczającym się nielegalnych wjazdów do
lasów. Tylko w ubiegłym roku Straż Leśna przeprowadziła ponad 900 takich akcji.
Znaczącym wsparciem w działaniach jest wykorzystywanie dronów oraz urządzeń do
monitoringu wizyjnego, takich jak kamery leśne i fotopułapki. Straż Leśna ma zapewniony
dostęp do państwowych baz danych, w tym do Centralnej Ewidencji Pojazdów. Elementem
systemu ochrony lasów jest również rozbudowana sieć szlabanów, tzw. rogatek leśnych.
Wsparcia Straży Leśnej udzielają pracownicy administracji terenowej oraz służby
mundurowe, w szczególności Policja. W ramach działań policyjnych prowadzone są patrole
z wykorzystaniem koni służbowych oraz pojazdów typu quad, zwłaszcza na terenach trudno
dostępnych. Odbywają się także spotkania edukacyjne i profilaktyczne funkcjonariuszy
Policji z lokalnymi społecznościami – m.in. debaty i prelekcje dedykowane różnym grupom
wiekowym. Problem nieuprawnionego wjazdu pojazdów silnikowych do lasów został
uwzględniony w planach działań dzielnicowych, szczególnie na obszarach, gdzie teren
służbowy obejmuje lasy.
-- 1 of 3 --
Parki narodowe także prowadzą wiele działań, by przeciwdziałać nielegalnym wjazdom
pojazdów na ich teren oraz niszczeniu zasobów przyrodniczych. Prowadzone są regularne
patrole, kilka razy w tygodniu oraz w weekendy, we współpracy ze Strażą Leśną, Policją
oraz Strażą Graniczną (w parkach przygranicznych). Zatrzymani sprawcy są karani grzywną
w drodze mandatu karnego, który aktualnie wynosi maksymalnie 500 zł. Poruszanie się
pojazdów typu quad czy motocykli poza wyznaczonymi drogami w rezerwatach przyrody
jest nielegalne i podlega karze aresztu lub grzywny. Na obszarach Natura 2000, parków
narodowych i rezerwatów przyrody działania prewencyjne są związane także głównie
z edukacją społeczeństwa, nasileniem kontroli i tworzeniem barier, w tym naturalnych –
np. w postaci pni drzew, żerdzi, kłód czy głazów.
Przedstawione działania przyczyniają się do ograniczenia liczby nielegalnych wjazdów
pojazdami off-road, jednak nie eliminują tego zjawiska całkowicie.
W wielu przypadkach nie dochodzi do zatrzymania sprawców ze względu na ignorowanie
poleceń wydawanych przez służby wzywające do zatrzymania pojazdu.
Dodatkowym problemem pozostaje identyfikacja sprawców – w Polsce quady, motocykle
crossowe oraz skutery śnieżne nie podlegają obowiązkowi rejestracji, co uniemożliwia ich
identyfikację na podstawie numerów. Kierujący tymi pojazdami często są dodatkowo ubrani
w sposób uniemożliwiający ich rozpoznanie (np. noszą kaski), co sprawia, że ustalenie
tożsamości sprawcy bywa niemożliwe.
Na zwiększenie skuteczności zatrzymywania i karania osób dopuszczających się
nielegalnych przejazdów off-roadowych mogłoby wpłynąć wprowadzenie obowiązku
rejestracji tych pojazdów oraz ich oznakowania – zarówno z przodu, jak i z tyłu.
Można również przypuszczać, że podwyższenie obecnej grzywny, która wynosi
maksymalnie 500 zł, pozwoliłoby skuteczniej chronić zasoby przyrodnicze oraz zapewnić
bezpieczeństwo turystom i pracownikom służb. Wprowadzenie wyższych kar lub zmiana
kwalifikacji czynu z wykroczenia na przestępstwo miałoby sens jedynie przy jednoczesnym
zwiększeniu skuteczności zatrzymań i nieuchronności kary. Dlatego działania te powinny
być wdrażane równolegle z wcześniej opisanymi rozwiązaniami.
W odpowiedzi na narastający problem nielegalnych wjazdów oraz liczne sygnały obywateli
dotyczące hałasu i szkód w środowisku naturalnym, Minister Klimatu i Środowiska zwróciła
się do Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z prośbą o zaprzestanie stosowania
pouczeń na rzecz zdecydowanego i konsekwentnego karania sprawców – szczególnie
w przypadku wjazdów poza wyznaczone drogi leśne.
Skierowano również wniosek do Ministra Sprawiedliwości o podjęcie inicjatywy
legislacyjnej mającej na celu zaostrzenie sankcji wobec sprawców tego rodzaju wykroczeń.
Równolegle Mikołaj Dorożała, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska
oraz Główny Konserwator Przyrody, wystąpił do Ministra Infrastruktury z propozycją zmian
prawnych, które umożliwiłyby identyfikację kierowców pojazdów off-road naruszających
zakaz wjazdu do lasów.
Na wniosek Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Sprawiedliwości zainicjowało
działania zmierzające do wprowadzenia zmian legislacyjnych, mających na celu
wzmocnienie ochrony przyrody oraz społecznych funkcji lasów – ze szczególnym
uwzględnieniem przeciwdziałania nielegalnym wjazdom w miejsca niedozwolone.
-- 2 of 3 --
W ramach tych działań przygotowano wstępny projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks
karny oraz ustawy – Kodeks wykroczeń. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło
do projektu własne propozycje oraz opracowało wkład do uzasadnienia planowanych
rozwiązań.
Nawiązano również współpracę z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji
w celu zintensyfikowania działań Policji w tym zakresie. Działania te mają na celu
skuteczniejsze egzekwowanie obowiązujących przepisów.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --